Jakub Chlebowski – lekarz, rektor, ‘demoralizująco wpływał na środowisko akademickie i wykazywał wrogą postawę wobec PRL i ZSRR

Jakub Chlebowski w Wikipedii

(ur. 3 maja 1905 w Liwenhof na Łotwie, zm. 25 stycznia 1969 w Izraelu) – polski lekarz internista pochodzeniażydowskiego, naukowiec, pedagog, publicysta, społecznik, rektor i prorektor Akademii Medycznej w Białymstoku (obecnie Uniwersytet Medyczny w Białymstoku). Doctor honoris causa Uniwersytetu w Montpellier we Francji. Autor kilkudziesięciu prac naukowych i trzech podręczników medycznych.

Absolwent Uniwersytetu Wileńskiego z 1929. W latach 30. XX wieku był pracownikiem Kliniki Chorób Wewnętrznych w Wilnie. W czasie II wojny światowej został aresztowany przez sowietów i zesłany na w głąb ZSRR, przebywał w Komi i Krasnodarze. Do kraju powrócił w 1945, wraz ze sformowaną w ZSRR, 1 Armią WP.

Po wojnie był pracownikiem Klinik Chorób Wewnętrznych w Krakowie i Łodzi. Habilitował się w 1948 r. na AM w Łodzi. W 1954 uzyskał tytuł profesorski. Od 1951 r. był współorganizatorem i uczestnikiem odbudowy AM w Białymstoku, a także kierownikiem II Kliniki Chorób Wewnętrznych AM w Białymstoku.

Wstawił się za jedną ze swoich studentek, usuniętą z uczelni w 1953 r. na wniosek komisji dyscyplinarnej za zatajenie przynależności do podziemia antyhitlerowskiego. Podczas obrad komisji odwoławczej jako jedyny stanął w obronie studentki, dzięki czemu zachowała ona prawa studenckie.

W latach 1957-1959 piastował funkcję prorektora uczelni, a w latach 1959-1962 jej rektora.

Usunięty z uczelni na fali “wydarzeń marcowych”.

22 kwietnia 1968 r. odbyło się otwarte zebranie organizacji partyjnej, w którym uczestniczyli wszyscy pracownicy i studenci uczelni. W dokumentacji AM w Białymstoku znajduje się pismo Komitetu Uczelnianego PZPR z dnia 23 kwietnia 1968 r., o następującej treści:

„

Komitet uczelniany Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej przy Akademii Medycznej w Białymstoku po rozpatrzeniu sprawy w dniu 22 kwietnia 1968 roku stawia wniosek do obywatela ministra zdrowia przez jego magnificencje rektora tutejszej uczelni o odwołanie profesora doktora Jakuba Chlebowskiego ze stanowiska kierownika II Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w Białymstoku ze względu na wrogą postawę do Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Związku Radzieckiego.

”

16 października 1968 Chlebowski wyemigrował wraz z rodziną do Izraela.

25 stycznia 1969 zginął tam w wypadku samochodowym.

W 1990 r. władze AM w Białymstoku podjęły działania na rzecz uczczenia pamięci Chlebowskiego. Senat uczelniany jednogłośnie przyjął uchwałę o potępieniu decyzji usunięcia profesora z uczelni.

—————–

Białostocki marzec 1968 w sieci

GW,2008-03-10

Oświadczył, że wbrew zaleceniom partii weźmie udział w coctailu wydanym przez ambasadora USA i że w całej rozciągłości popiera politykę tego kraju. Równocześnie poddał zjadliwej krytyce władze centralne KW PZPR, w których – według niego – zasiadają same bałwany.

To tylko jeden z donosów, jakie w 1968 roku docierały do KW PZPR na profesora Jakuba Chlebowskiego, kierownika katedry i kliniki chorób wewnętrznych Akademii Medycznej w Białymstoku.

Informacje płynęły z różnych kierunków - partyjniacy wiedzieli, co profesor (zanotowany w ich aktach jako Jakub Chlebowski vel Frydman, narodowość i obywatelstwo polskie, bezpartyjny) mówi na zajęciach ze studentami czy podczas rozmów z kolegami z pracy.

Od donosów i informacji spreparowanych teczka rosła, a gdy zaczęła się marcowa antysemicka nagonka, profesor z Akademii Medycznej stał się ofiarą represji.

Ściganie medyka

Strona po stronie prześledzić można korespondencję wymienianą między KW PZPR w Białymstoku a górą, resortem zdrowia czy rektorem AMB, dotyczącą prof. Chlebowskiego i pokazującą, jak rusza machina nagonki.

Czytamy więc, jak to “z informacji SB wynika, że jest wrogo nastawiony do ustroju PRL i ZSRR“.

Że “na zajęciach często wtrąca dygresje na tematy społeczno-ekonomiczne w Polsce Ludowej, konfrontując je w oparciu o warunki płacy i pracy młodych lekarzy z okresu międzywojennego (informacja ta jest w trakcie potwierdzania)”.

Że “w sposób demonstracyjny pochwala agresję Izraela i anektowanie zajętych terytoriów arabskich”.

Że wreszcie “jego postawa wpływa demoralizująco na innych pracowników nauki i wywołuje zrozumiałe oburzenie”.

Władza przyczepić się mogła też do wyjazdów: w jednym z meldunków do wierchuszki niejaki major Kostrzewa pisał: “z racji zajmowanego stanowiska Chlebowski wyjeżdża prywatnie i służbowo na pobyt czasowy za granicę do państw kapitalistycznych i socjalistycznych. Wyjazdy te niejednokrotnie wykorzystuje do celów prywatnych, bowiem we Francji, Anglii i Izraelu mieszkają jego krewni i znajomi. Złożył dokumenty z zamiarem wyjazdu w maju do Francji, gdzie rzekomo ma wygłosić odczyt w Akademii Medycznej. Dostarczył nawet pismo rekomendujące na blankiecie ministerstwie zdrowia. Ze sprawdzonych źródeł nieoficjalnie wynika, że wyjazd taki ma inny charakter i chodzi tu o spotkanie się ze znanym naszej służbie adwokatem zamieszkałym w Tel-Awiwie, który specjalnie z Izraela przyjedzie w tym czasie do Paryża”.

—————–

“Pamięć” – reportaż Gabrieli Walczak

Radio Białystok- reportaże,

09 marca godz.12:05, :

9.3.2008

Podczas wydarzeń marcowych w 1968 roku w Białymstoku doszło do usunięcia z pracy w Akademii Medycznej profesora Jakuba Chlebowskiego. Wyemigrował do Izraela, tam po tygodniu zginął w wypadku samochodowym. Nie pogodził się z tym, że musiał wyjechać…
O atmosferze tamtych dni opowiada Irena Chlebowska Bennett – córka mieszkająca w Australii oraz studenci i asystenci profesora – Andrzej Kaliciński, Ida Kinalska, Irena Zabłocka, Jan Górski, Waldemar Nowak, Wojciech Pędich, Jan Stasiewicz, Józef Prokopczuk.

Inwigilacja środowisk naukowych polskiej emigracji

Aparat bezpieczeństwa wobec emigracji politycznej i Polonii, pod red. Ryszarda Terleckiego, IPN, Warszawa 2005

serwis IPN

Komunistyczna władza traktowała powojenną emigrację polską jako niebezpiecznego wroga, dlatego od początku swego istnienia czynnie ja zwalczał. Książka przedstawia najważniejsze operacje tajnych służb skierowane przeciwko opiniotwórczym środowiskom Polaków na Zachodzie, a także politykę wobec repatriantów z Zachodu. Autorzy sięgnęli do zasobów archiwalnych IPN, co pozwoliło im rzucić nowe światło na ten mało znany aspekt działań aparatu bezpieczeństwa.

Spis treści

• Ryszard Terlecki – Wstęp
• Paweł Machcewicz – Walka z Radiem Wolna Europa (1950–1975)
• Małgorzata Ptasińska-Wójcik – Inwigilacja Instytutu Literackiego przez Służbę Bezpieczeństwa w czasach Gomułki
• Janusz Wróbel – Działania Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego przeciwko repatriantom z Zachodu w latach 1945–1953
• Sławomir Cenckiewicz – Udział aparatu bezpieczeństwa PRL w drugiej kampanii remigracyjnej (1955–1957)
• Sławomir Łukaszewicz – Próby inwigilacji środowisk naukowych polskiej emigracji w Stanach Zjednoczonych (do początku lat siedemdziesiątych) – zarys problemu
• Ryszard Terlecki – Walka wywiadów, czyli rozpracowanie pułkownika Bąkiewicza

Znikające teczki agentów

Znikające teczki agentówTomasz Szymborski

Blog – Tomasz Szymborski , salon24

Mimo, że w 1990 roku w SB na wielką skalę niszczono teczki TW i inne ważne dokumenty, wszystkich nie zdążono wywieźć do papierni w Kluczach na przemiał. Przygotowane do wywiezienia dokumenty od 1989 roku przez prawie dziesięć lat leżały na półkach archiwum UOP w wielkich, płóciennych worach ewakuacyjnych. I czekały.
– Od zastępcy szefa delegatury dostałem polecenie znalezienia i przekazania mu teczek wybranych Tajnych Współpracowników SB. Polecenie wykonałem i materiały z archiwum przekazałem Sz. Ten je wziął, tak po prostu. Ani on, ani ja nie kwitowaliśmy odbioru tych akt z naszego archiwum. Z tego, co wiem, teczki które mu dałem nie wróciły tam nigdy– twierdzi T.
Wśród teczek TW, których zażądał Sz. miały być także te, dotyczące sędziów, prokuratorów i adwokatów. – Przekazałem mu także z archiwum teczkę mecenasa X. Też nie wiem, co się z nią stało – dodaje T. Prosi jednak o zachowanie jego danych w tajemnicy. Na dowód swojej wiarygodności decyduje się na złożenie pisemnegooświadczenia. Zobowiązuje się w nim, że opowiedzianą historię powtórzy przed sądem.

- Ta relacja jest wiarygodna o tyle, że wciąż w tych worach znajdujemy bardzo ciekawe materiały, w tym również niezniszczone akta byłych TW bezpieki. Funkcjonariusze SB wrzucali dokumenty do worków jak leciały, według półek. Kiedy przekazywano nam z UOP worki z dokumentami, to na nich nie było żadnego spisu zawartości –potwierdza pracownik archiwum katowickiego IPN.
- Nigdy nie interesowały mnie żadne teczki. Jeśli się z niektórymi zapoznawałem, to wyłącznie z uwagi na taką konieczność wynikającą z prowadzonej konkretnej sprawy. Natomiast nigdy nie było takiej sytuacji, żebym widział, a tym bardziej polecił przedstawić, teczki według jakichś nazwisk czy profesji – zaprzecza Mariusz Sz……

Teczka była, ale się zbyła

Na froncie walki z pamięcią historyczną

Maciej Iłowiecki – Kronika przypadków publicznych. 2000

Paneton MSW

KUL Wydziały Wydział Nauk Humanistycznych Struktura Instytut Historii Struktura Katedra Historii Najnowszej

Lektury na egzamin z historii Polski (od 1939 roku)

Lektury na egzamin z historii Polski (od 1939 roku)

Dominiczak Henryk, Organy Bezpieczeństwa PRL 1944-1990. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW, Warszawa 1997.

Konrad Górski – wybitny polonista, okresowo pozbawiony praw do nauczania

Życiorys prof. Konrada Górskiego

w:Serwis KUL

Konrad Górski urodził się 22 kwietnia 1895 r. w Wągrach pod Brzezinami (obecnie woj. łódzkie). Studiował polonistykę w Warszawie i slawistykę w Pradze. W 1929 r. habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1934 – 1939 wykładał na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Po wojnie przez pięć lat pracował na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1950 r. został pozbawiony praw do nauczania. Przez kolejne lata pracował w Instytucie Badań Literackich PAN. W 1956 r. powrócił na UMK, gdzie wykładał do roku 1965.
W swoich badaniach koncentrował się przede wszystkim na warstwie ideologii oraz tekstologii w twórczości Mickiewicza…

Był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie, Polskiej Akademii Umiejętności, Polskiej Akademii Nauk, Towarzystwa Naukowego Toruńskiego, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego oraz przewodniczącym Komisji Tekstologicznej Międzynarodowego Komitetu Slawistów. Jego wybitne osiągnięcia zostały uhonorowane nagrodą Episkopatu Polski za twórczość naukową oraz nagrodą polskiego PEN Clubu za pracę edytorską.
Profesor Konrad Górski zmarł 7 kwietnia 1990 r.

Doktor Honoris Causa KUL prof. Konrad Górski

Wciąg z protokołu nr 374 posiedzenia Senatu Akademickiego KUL z dnia 14 kwietnia 1980 r. w sprawie nadania tytułu doktora honoris causa KUL prof. Konradowi Górskiemu

Na wniosek dziekana Wydziału Nauk Humanistycznych, Senat Akademicki KUL postanowił w powołaniu się na przepis § 42 Statutu KUL – jednogłośnie zatwierdzić uchwałę Rady Wydziału Nauk Humanistycznych z dnia 19 marca 1980 r. o nadaniu prof. drowi Konradowi Górskiemu tytułu doktora honoris causa za wybitne osiągnięcia naukowe w zakresie nauki o literaturze oraz za całokształt pracy twórczej dla dobra kultury polskiej.

——————

Konrad Górski w Wikipedii

Konrad Górski (ur. 22 kwietnia 1895, zm. 7 kwietnia 1990) – polski historyk i teoretyk literatury; profesor Uniwersytetu Stefana Batorego wWilnie (w latach 1934-1939), Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (w latach 1945-1950 i 1956-1965) oraz Instytutu Badań LiterackichPAN (w latach 1950-1956); od 1947 członek Polskiej Akademii Umiejętności, a od 1969 - PAN. Badacz literatury staropolskiej (zwłaszcza piśmiennictwa arian) oraz romantycznej.

————-

Służba Bezpieczeństwa przeciw KIK

Strona główna / Czas Na Skok / Historia / Służba Bezpieczeństwa przeciw KIK

Służba Bezpieczeństwa zainteresowanie działalnością Klubu Inteligencji Katolickiej w Toruniu wykazywała praktycznie od pierwszych dni jego istnienia. Najprawdopodobniej już w lutym 1957 r. podjęto rozpracowanie operacyjne figurantów: ps. „Humanista” – Karola Górskiego (założyciela i pierwszego prezesa Klubu), ps. „Rdza” – Konrada Górskiego (I wiceprezesa Klubu) i ps. „Żubr” – Józefa Mielcarka (II wiceprezesa Klubu)….

Michał Białkowski

——————

UNIWERSALNE ZNACZENIE

Forum Akademickie, numer 5/2005Piotr Kieraciński

Na rogu ulicy Wysokiej znajduje się oryginalnej urody budynek – siedziba Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Jego dzieje są równie interesujące, jak samej instytucji.

W 1948 prezesem TNT został przybyły z Wilna wybitny historyk literatury profesor Konrad Górski. Wkrótce, wskutek nacisku władz komunistycznych, utracił to stanowisko na kilka lat - wtedy zarządzał towarzystwem astronom, profesor Władysław Dziewulski – by od 1957 aż do 1983 ponownie pełnić funkcję prezesa TNT.