Weryfikacja kadr akademickich – przykład Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni

DOLINA CZERWONYCH SŁONI

Artykuł z „Tygodnika Gdańskiego” nr 15., 14 kwietnia 1991}

W Wyższej Szkole Morskiej w Gdyni dokonano dodatkowo drastycznej czystki kadry naukowej z powodu zaangażowania części tej kadry w działalność związkową NSZZ „Solidarność” w latach 1980-81. Powstanie i rozwój „Solidarności” w Wyższej Szkole Morskiej miały odmienny przebieg niż w innych uczelniach Wybrzeża. Wyższa Szkoła Morska była uczelnią najbardziej upartyjnioną. Stopień wpływów PZPR na kadrę dydaktyczną i studentów tej uczelni był szczególnie silnie nadzorowany przez Komitety – Wojewódzki i Miejski. Toteż bardzo szybki rozwój organizacji NSZZ „Solidarność” w WSM stał się szokiem dla władz partyjnych: do „Solidarności” w Wyższej Szkole Morskiej jesienią 1981 należało ponad 60 procent pracowników, zaś do NZS ponad 50 procent studentów.

Archiwum Solidarnosci WSM w Gdyni – Dolina czerwonych słoni

Umiejętna i dobrze przemyślana działalność organizacji związkowej, a szczególnie inicjatywy wydawnicze Komisji Zakładowej w formie „Biuletynu Informacyjnego” i „Zeszytów Problemowych”, były przedmiotem analizy w Sekretariacie KW PZPR oraz wywołały silne naciski na uczelniane organy partyjne w kierunku usunięcia wpływów „Solidarności” z uczelni.
Szczególne nasilenie tych nacisków objawiło się po ogłoszeniu stanu wojennego, w procesie przeciwko Ewie Kubasiewicz i jej kolegom, w głośnych, szokujących wyrokach Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni, oraz wiosna 1982 w. represjach wobec kadry dydaktycznej uczelni, zaangażowanej w działalność NSZZ „Solidarność”. Represje te były podejmowane na wyraźne polecenie Sekretariatu KW PZPR w Gdańsku i kierownictwa Urzędu Gospodarki Morskiej w Warszawie. Już w styczniu 1982, a ostatecznie w pierwszych dniach maja 1982, na posiedzeniu Sekretariatu KW PZPR w Gdańsku, podjęto decyzję usunięcia z WSM nauczycieli akademickich związanych z NSZZ „Solidarność”.
Działania partyjne potoczyły się szybko. 8 maja 1982 pismo Urzędu Gospodarki Morskiej (znak SP-II-1310/12/82) nakazuje powołać „Zespół do spraw oceny nauczycieli akademickich zatrudnionych w Instytutach Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni„, w składzie: prorektor ds. nauczania, I. sekretarz KU PZPR, kierownik Studium Wojskowego, przedstawiciel KW PZPR Gdańsk, przedstawiciel ,KM PZPR Gdynia, przedstawiciel Dowództwa Marynarki Wojennej i przedstawiciel PLO.
Odpowiedni zespół powołuje rektor 19 maja 82 i w konsekwencji, dnia 24 maja (pismem znak R1N-39/340/82) wydaje polecenie dokonania uzupełniającej oceny nauczycieli akademickich uczelni w przedmiocie „postawy moralno-etycznej i społeczno-politycznej, wyrażającej się w szczególności w akceptacji zasad ustrojowych ujętych w Konstytucji PRL”.
Zostają utworzone partyjne Zespoły Oceniające we wszystkich instytutach wydziałowych i międzywydziałowych, które dokonują wstępnej oceny pracowników dydaktycznych. W skład tych zespołów wchodzą dyrektorzy instytutów, sekretarze wydziałowych OOP i odpowiednio dobrani aktywiści PZPR. Dokonane wtedy oceny, z podpisami członków zespołów, znajdują się aktualnie w aktach personalnych osób poddanych tym ocenom. W niektórych przypadkach, kiedy oceny nie były „jednoznaczne”, były powtarzane, aż stawały się „jednoznaczne.

Oceny te spływały do zespołu uczelnianego, który formułował ostateczne wnioski wobec osób przeznaczonych do zwolnienia z uczelni. Jako świadków „wiarygodności” postawionych przez ten zespół zarzutów, komisaryczny rektor stanu wojennego w WSM prof. dr W. Rymarz, w stosownym piśmie wymienia doc. dr. hab. Andrzeja Marsza i kmdr. por. mgr. inż. Zbigniewa Rachwalda.
W ocenie uczelnianego zespołu do spraw analizy kadry dydaktycznej WSM w Gdyni, odbytego 31 maja 1982, odnośnie m.in. inż. Mariana Łucznika, pracownika dydaktycznego na Wydziale Nawigacyjnym (na którym funkcję sekretarza OOP pełnił w tym czasie dr inż. Marek Szymoński), znajdujemy m.in. następujące sformułowania:

  • „Marian Łucznik: prowadził poprzez osoby trzecie aktywną działalność anarchizującą życie uczelni, będąc jednym z głównych organizatorów strajku w początkowej fazie (przed wypłynięciem jako kierownik praktyk na ms. „Garnuszewski”),
  • w czasie strajków i pogotowia strajkowego terroryzował psychicznie pracowników Wydziału Nawigacyjnego, bezwzględnie egzekwując udział pracowników w tych strajkach, sprawdzał i odnotowywał pracowników nie biorących udziału w strajkach i pogotowiach,
  • aktywnie działał na rzecz przyjęcia sprzecznej z prawem ordynacji wyborczej do władz uczelni na forum Senatu i wydziału”.

Oceny tego rodzaju doprowadziły na przykład do usunięcia z uczelni sześciu nauczycieli akademickich, w tym wybranego rektora w trakcie przygotowywania pracy habilitacyjnej i prorektora ds. studentów, z zakazem prowadzenia przez nich działalności dydaktycznej w uczelniach Wybrzeża.
Represje nie złamały jednak woli oporu uczelnianej „Solidarności”; przez cały czas stanu wojennego działała Tajna Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność”, zbierano składki związkowe, kolportowano prasę podziemną, w tym tajne pismo członków „S” uczelni Wybrzeża „Wolna Myśl”.

Przełom „okrągłego stołu” pozwolił na powrót do uczelni usuniętym w 1982 nauczycielom akademickim, którzy wyrazili na to swoją wolę.
Czas stanu wojennego został jednak wykorzystany skrupulatnie przez aktyw partyjny, mający odpowiednie przygotowanie i zielone światło ze strony czynników partyjnych, na umocnienie swoich pozycji w naukowym kierownictwie WSM. Członkowie egzekutywy Komitetu Uczelnianego PZPR w latach stanu wojennego: komisaryczny rektor stanu wojennego kpt. ż.w. Władysław Rymarz, doc. dr A. Marsz, doc. dr Jędrzejowicz, doc. dr Adamkiewicz, doc. dr J.K. Włodarski, doc. dr S. Smoleński, otrzymali nominacje na stanowiska profesorskie. Wnioski niewygodne dla partii, jak np. doc. dr. Henryka Dzierżka, były w różnych obróbkach administracyjnych odrzucane. Tym sposobem większość stanowisk profesorskich w Senacie WSM zostało obsadzonych przez aktywistów dawnej PZPR.
Proceder ten jest kontynuowany. Ostatnio, decyzją Senatu WSM z 17 stycznia 1991 zostały nadane stanowiska profesorów nadzwyczajnych dwóm dalszym członkom egzekutywy partyjnej z 1989 roku: doc. dr. Markowi Szymońskiemu i doc. dr. Piotrowi Przybyłowskiemu, zaś decyzją Senatu z 21 lutego 1991 przyznano stanowisko prof. nadzwyczajnego doc. dr Jolancie Mironiuk, członkowi egzekutywy KU PZPR w latach 1981-82, później piastującej funkcję jednego z sekretarzy KW PZPR w Gdańsku.
Nieodparcie nasuwa się przypuszczenie, że mamy do czynienia ze zorganizowanym działaniem, mającym na celu ugruntowanie wpływów byłych aktywnych członków PZPR w kadrze naukowo-dydaktycznej Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni. Aktualnie Senat WSM liczy dziewiętnastu członków z głosem stanowiącym, w tym dwanaście osób z tytułem profesorskim, wśród których siedem osób wywodzi się z egzekutywy KU PZPR, zaś jedenaście osób posiada rodowód partyjny.
Nie występuję przeciwko rozwojowi kadry nau-kowej w uczelni. Każde osiągnięcie naukowe, również dawnych członków partii, powinno być honorowane. Ale muszą tu być stosowane podstawowe zasady równości startu, naruszone w okresie funkcjonowania kierowniczej roli partii. Muszą też być uwzględnione potrzeby rozwoju WSM jako uczelni morskiej, przygotowującej kadry dla naszej floty handlowej, zgodnie z wymaganiami IMO i innych konwencji międzynarodowych, normujących pro-gramy szkoleniowe w tym zakresie.
Do dziś w uczelni jest szereg osób, które są stale pomijane w uznaniu ich dorobku naukowego.
W wielu przypadkach hamulcem utrudniającym właściwy awans naukowy, zgodny z potrzebami uczelni morskiej, jest też ustawa o szkolnictwie wyższym z 12 września 1990.

Piotr Ponard (Mikołaj Kostecki)

Reklamy

Jedna odpowiedź

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: