Dostęp do akt IPN

trybunal-konstytucyjjny

Trybynał Konstytucyjny

Dostęp do akt IPN tylko za rekomendacją

Rz 25-11-2008 

Trybunał Konstytucyjny odrzucił wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich i nie uchylił wymogu rekomendacji jako warunku dostępu do akt IPN dla dziennikarzy oraz osób, które nie są naukowcami, a chcą prowadzić badania nad tymi dokumentami.

Rekomendacja od redakcji lub wydawcy to warunek dostępu do akt IPN dla dziennikarzy, a od pracowników naukowych – dla osób nie będących naukowcami.

O uznanie niekonstytucyjności zapisu o rekomendacji dla osób niebędących naukowcami wniósł reprezentant Sejmu Witold Pahl (PO). Argumentował, że pracownikami naukowymi są m.in. bibliotekarze. Za zgodny z konstytucją poseł uznał zaś wymóg rekomendacji dla dziennikarzy.

———

———–
Dziennik Polski

Lustracja. Trybunał Konstytucyjny nie otworzył szeroko dostępu do dokumentów z archiwów Instytutu Pamięci Narodowej

 

Nie znikną ograniczenia dostępu do akt IPN dla naukowców i dziennikarzy. Obowiązujące przepisy uznał wczoraj Trybunał Konstytucyjny za zgodne z ustawą zasadniczą.

Skarga wniesiona przez rzecznika praw obywatelskich została odrzucona. Janusz Kochanowski zakwestionował wymóg uzyskiwania rekomendacji jako warunku dostępu do akt IPN. W przypadku dziennikarzy chodzi o poparcie redakcji lub wydawcy, badacze muszą zaś przedłożyć rekomendację swego opiekuna naukowego. Według rzecznika są to ograniczenia wolności prasy i swobody badań naukowych.

Zdaniem prokuratury i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka natomiast uchylenie tych zapisów spowodowałoby zbyt szerokie otwarcie archiwów IPN. Chodzi szczególnie o dostęp do tzw. danych wrażliwych, dotyczących naszego życia prywatnego. One powinny być zaś chronione.

Reprezentujący rzecznika praw obywatelskich w czasie rozprawy Mirosław Wróblewski, dyrektor zespołu prawa konstytucyjnego w jego biurze, twierdzi, że dziś dostęp do akt IPN nie jest równy dla wszystkich. W dodatku w naszych przepisach nie ma definicji pracownika naukowego, a wystawiający rekomendację i tak nie ma ostatecznie wpływu na sposób wykorzystania materiałów z archiwum IPN przez badacza.

Zaskakujące stanowisko przedstawił w czasie posiedzenia trybunału reprezentujący Sejm poseł PO Witold Pahl. Jego zdaniem ograniczenia dotyczące badaczy są niezgodne z konstytucją, ale analogiczne dotyczące dziennikarzy już konstytucyjnych swobód nie naruszają.

Jak powiedział nam rzecznik IPN Andrzej Arseniuk, dla instytutu rekomendacje mają o tyle znaczenie, iż potwierdzają, że zwracająca się o dostęp do akt osoba jest dziennikarzem, a redakcja faktycznie zamówiła u niej publikację. Podobnie jest w przypadku młodych badaczy – nikt z tytułem doktora już „poparcia” nie potrzebuje.

Wcześniej Janusz Kochanowski złożył wniosek o wyłączenie trojga z pięciorga sędziów zasiadających w składzie trybunału – Ewy Łętowskiej, Marka Mazurkiewicza i Teresy Liszcz. Rzecznik miał wątpliwości co do ich bezstronności, skoro oni – lub ich małżonkowie – w aktach IPN figurują jako tzw. zabezpieczenie operacyjne czy nawet tajni współpracownicy SB.

Teresa Liszcz wyłączyła się ze składu orzekającego (jej mąż miał współpracować z SB), natomiast trybunał odmówił wyłączenia Łętowskiej i Mazurkiewicza ze sprawy. Mąż pierwszej z nich także miał – według mediów – współpracować z SB, a sędzia Mazurkiewicz był – jak czytamy w katalogach IPN – tzw. kontaktem operacyjnym.

Reklamy

komentarze 3

  1. Dziennikarz rekomendowany przez redakcję lub wydawcę
    http://prawo.vagla.pl/node/8235

  2. Klęska Trybunału Konstytucyjnego
    http://www.rp.pl/artykul/92106,225896_Kleska_Trybunalu_Konstytucyjnego_.html

    Rzecznik praw obywatelskich dr Janusz Kochanowskio wyroku w sprawie ograniczenia dostępu dziennikarzy i naukowców do akt IPN. Trybunał oddalił też jego wniosek o wyłączenie trzech sędziów.

    Jakie przesłanki powinny wykluczać sędziego z orzekania w sprawach związanych z lustracją?

    Po pierwsze, jeśli sędzia lub osoba mu bliska była tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa PRL. Po drugie, jeśli sędzia był jawnym współpracownikiem. Po trzecie, jeśli sędzia, zanim trafił do TK, brał udział jako parlamentarzysta w procesie legislacyjnym związanym z lustracją. Przy czym nie ma znaczenia, czy zajmował się obecną ustawą lustracyjną, czy jej poprzednimi wersjami. Po czwarte powinny być wyłączone osoby, które publicznie, poza salą sądową zajmowały stanowisko w sprawie lustracji. W tej sytuacji nie ma też znaczenia, czy opowiadały się za, czy przeciw.

    Utrzymanie wymogu rekomendacji oznacza, że będzie o nią musiał prosić nawet tak wybitny naukowiec badający historię Polski jak np. Norman Davies i że będzie to zależało wyłącznie od dobrej lub złej woli rekomendującego go kolegi. To pokazuje, jak złe jest to rozwiązanie.

  3. Lustracja: zła ustawa źle stosowana
    http://www.rp.pl/artykul/55717,237770_Lustracja__zla_ustawa_zle_stosowana_.html

    Prawne pułapki
    Nieco odrębną sprawą, ale ważną w świetle zasad demokratycznego państwa prawnego, jest spotykane niekiedy uzasadnianie odmowy dostępu do tzw. teczek osobom, o których wspominał dawny art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o IPN. Twierdzi się mianowicie, że osobom takim nie należy ich udostępniać, ponieważ dowiedziawszy się, jaka jest ich zawartość, mogłyby one łatwo uniknąć odpowiedzialności za składanie fałszywego oświadczenia lustracyjnego, gdyby ubiegały się o stanowiska objęte lustracją. Nie jestem przekonany, czy państwo powinno w ten sposób czyhać na potknięcia, a nawet kłamstwa obywateli, zastawiając na nich prawne pułapki. Może lepiej byłoby, aby każdy miał dostęp do dotyczących go akt, tak jak o tym stanowi art. 30 ust. 1 ustawy o IPN, z jednym tylko wyjątkiem (por. art. 31 ust 2 pkt 1 ustawy): gdy akta te wytworzone zostały przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: