Lista Wildsteina w Strasburgu

baner1

Trybunał w Strasburgu bada problem listy Wildsteina

Rzeczpospolita, 08-01-2009

Europejski Trybunał Praw Człowieka zakomunikował rządowi RP pierwszą skargę złożoną przez osobę, której dane znalazły się w stworzonym przez IPN w 2004 r. katalogu funkcjonariuszy, współpracowników i kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa oraz innych osób (w Internecie funkcjonuje jako tzw. lista Wildsteina).

Warto wskazać, że zakomunikowanie skargi nastąpiło po upływie trzech miesięcy od jej wniesienia (skarga nr 43932/08 z 29 lipca 2008 r.). W świetle wieloletniej praktyki rozpoznawania spraw przez Trybunał jest to sytuacja zupełnie wyjątkowa.

Skarżąca trzykrotnie ubiegała się w IPN o dostęp do dotyczących jej dokumentów. W 2001 r. wystąpiła o przyznanie statusu pokrzywdzonego, był to wówczas jedyny sposób uzyskania dostępu do dokumentów. W 2004 r. IPN odmówił jego przyznania. Następny wniosek złożyła w 2006 r. po wyroku TK z 26 października 2005 r., sygn. K 31/04, który otworzył drogę dostępu do dokumentów na podstawie bezpośrednio stosowanego art. 51 ust. 3 konstytucji. Skarżącej udostępniono akta, ale nie wszystkie. Trzeci wniosek złożyła w 2007 r. po dużej nowelizacji ustawy o IPN. Tym razem IPN odmówił udostępnienia trzech dokumentów.

W 2005 r. skarżąca znalazła swoje dane na liście Wildsteina….

W skardze do Trybunału w Strasburgu skarżąca zarzuciła władzom polskim naruszenie art. 8 europejskiej konwencji praw człowieka poprzez dopuszczenie do wycieku i publikacji listy z nazwiskami osób, o których informacje znajdują się w materiałach archiwalnych, a następnie niepodjęcie należytych działań w celu powszechnego wyjaśnienia charakteru listy i znaczenia zamieszczenia na niej nazwiska jednostki, co stanowiło naruszenie prawa do ochrony życia prywatnego skarżącej, która nigdy nie pełniła funkcji publicznej. Zarzuciła również naruszenie art. 8 konwencji poprzez niezapewnienie skarżącej dostępu do całości dotyczących jej dokumentów komunistycznych służb specjalnych, a ponadto art. 13 w związku z art. 8 konwencji poprzez niezapewnienie jej skutecznego środka ochrony prawa do poszanowania życia prywatnego w sytuacji upublicznienia tzw. listy Wildsteina – w ocenie skarżącej – w postaci postępowania lustracyjnego. 

Reklamy

Komentarze 3

  1. Trybunał w Strasburgu pyta o listę Wildsteina
    http://www.rp.pl/artykul/234498.html
    Trybunał w Strasburgu pyta Polskę, czy publikacja w internecie tzw. „Listy Wildsteina” z nazwiskami funkcjonariuszy i agentów służb specjalnych PRL, a także osób wytypowanych przez nie do współpracy, nie narusza praw tych osób.
    Trybunał przypomina, że 11 kwietnia 1997 roku została uchwalona ustawa o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne. Natomiast 19 stycznia 1999 roku weszła w życie ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej. Głównym celem Instytutu – jak podkreśla Trybunał – było zbieranie dokumentów, wytworzone przez służby specjalne PRL w latach 1944-1989 oraz uczestnictwo w procedurze lustracyjnej.
    W październiku 2004 roku – jak pisze Trybunał – Instytut zdecydował stworzyć listę osób, na temat których zostały wytworzone dokumenty służb specjalnych PRL. Lista zawierała nazwisko, imię i numer, traktujący dane osoby jako funkcjonariuszy i agentów służb specjalnych PRL, a także osoby wytypowane przez nie do współpracy. Lista była dostępna w czytelni IPN, do której dostęp mieli badacze i dziennikarze…..

  2. Trybunał w Strasburgu pyta o listę Wildsteina
    http://www.biznesprawo.pl/ARTYKULY-P/pokaz/Trybunal_w_Strasburgu_pyta_o_liste_Wildsteina/
    Źródło: PAP
    Artykuł z dnia: 2008-12-15,
    Trybunał w Strasburgu pyta Polskę czy publikacja w internecie tzw. „Listy Wildsteina” z nazwiskami funkcjonariuszy i agentów służb specjalnych PRL, a także osób wytypowanych przez nie do współpracy, nie narusza praw tych osób.
    Trybunał zadał to pytanie w związku ze sprawą kobiety, która znalazła się na tej liście, a która nie uzyskała dostępu do wszystkich dokumentów zebranych przez tajne służby PRL na jej temat. Trybunał pyta, czy nie naruszono jej prawa do życia prywatnego oraz prawa do skutecznego środka odwoławczego.
    Trybunał przypomina, że 11 kwietnia 1997 roku została uchwalona ustawa o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne. Natomiast 19 stycznia 1999 roku weszła w życie ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej. Głównym celem Instytutu – jak podkreśla Trybunał – było zbieranie dokumentów, wytworzone przez służby specjalne PRL w latach 1944-1989 oraz uczestnictwo w procedurze lustracyjnej.
    W październiku 2004 roku – jak pisze Trybunał – Instytut zdecydował stworzyć listę osób, na temat których zostały wytworzone dokumenty służb specjalnych PRL. Lista zawierała nazwisko, imię i numer, traktujący dane osoby jako funkcjonariuszy i agentów służb specjalnych PRL, a także osoby wytypowane przez nie do współpracy. Lista była dostępna w czytelni IPN, do której dostęp mieli badacze i dziennikarze.
    Lista, zawierająca – jak pisze Trybunał – 240 tys. nazwisk została nazwana „Listą Wildsteina”. Bronisław Wildstein udostępnił bowiem nielegalnie wyniesioną listę dziennikarzom, a w styczniu 2005 opublikowano ją w internecie. W rzeczywistości na liście doliczono się 160 tys. nazwisk. Lista została uznana publicznie za „listę współpracowników”, mimo że w rzeczywistości nie określała, kto był tajnym współpracownikiem w rozumieniu ustawy lustracyjnej z 1997 roku.
    Trybunał przypomina, że publikacja listy spotkała się z szerokim oddźwiękiem w mediach, zwłaszcza gdy pojawiło się na niej kilka nazwisk osób publicznych. „Stworzyła zamieszanie co do statusu osób, które znalazły się na tej liście, jak i niepewność tych, którzy mieli takie same nazwiska jak nazwiska z listy” – pisze Trybunał.
    Zwraca także uwagę, że 4 marca 2005 roku parlament znowelizował ustawę o IPN, przewidując możliwość otrzymania zaświadczeń z IPN, że dana osoba nie była współpracownikiem.
    Sprawa, w której Trybunał stawia pytania polskiemu rządowi dotyczy kobiety, która w 2001 roku zwróciła się do IPN o dostęp do dokumentów, wytworzonych na jej temat przez tajne służby PRL. W marcu 2004 roku otrzymała informację, że nie może być uznana za poszkodowaną w rozumieniu ustawy o IPN z roku 1998. W czerwcu 2006 roku ponownie zwróciła się o wgląd do dokumentów. Uzyskała taki wgląd, ale nie do wszystkich dokumentów. W lutym 2007 roku Instytut poinformował ją, że nie ma prawa wglądu do dwóch dokumentów, które jej dotyczą.
    15 marca 2007 roku weszła w życie nowa ustawa lustracyjna (ustawa o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1994-1990 oraz treści tych dokumentów).
    Każdy ma prawo zobaczyć własne akta w IPN
    Zgodnie z tą ustawą każdy ma prawo zobaczyć własne akta w IPN oraz poznać nazwiska oficerów lub agentów ze swej sprawy. Do poznania jakichkolwiek nazwisk nie mają jednak prawa oficerowie służb PRL oraz osoby traktowane przez te służby jako „osobowe źródła informacji”; które zobowiązały się do dostarczania im informacji i realizowały zlecone zadania. Zapisano prawo dostępu agentów i oficerów służb PRL do akt IPN na swój temat – lecz nie tych, które sami wytwarzali.
    Kobieta ponownie złożyła wniosek o dostęp do akt, po wejściu w życie tej ustawy ponownie otrzymała odpowiedź odmowną w listopadzie 2007 r.
    Odwołała się od tej decyzji; w lutym 2008 roku szef IPN przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; jednak w czerwcu 2008 roku dyrektor warszawskiego oddziału IPN odmówił jej prawa wglądu do trzech dokumentów. Decyzja została podtrzymana przez szefa Instytutu. Kobieta złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
    W 2005 roku kobieta zwróciła się do IPN o wyjaśnienia w związku z pojawieniem się jej nazwiska na tzw. „liście Wildsteina”. Otrzymała informację, że jest na tej liście. Złożyła zatem deklarację, że nie była współpracownikiem i skierowała sprawę do sądu, utrzymując że została publicznie znieważona, bo lista z jej nazwiskiem znalazła się w internecie.
    Warszawski Sąd Okręgowy uznał, że nie została znieważona, gdyż nie wiadomo czy to jej nazwisko jest na liście, a ponadto zaznaczył, że lista zawierała nie tylko nazwiska tajnych współpracowników. W lutym 2008 roku Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok, uznając że nawet jeżeli jej nazwisko znalazło się na liście, to nie ma to znamion znieważenia publicznego.

  3. Strasburg: lustracyjne skargi
    http://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/93255,strasburg_lustracyjne_skargi.html
    Skarżący twierdzą, że lista Wildsteina jest pomówieniem i narusza ich prawo do prywatności. Najczęściej rząd polski narusza prawo do rzetelnej rozprawy przeprowadzonej w terminie. Odszkodowania przyznawane przez Trybunał wynoszą od 1,5 tys. do 600 tys. euro.
    Do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wpływa coraz więcej spraw związanych z lustracją. Jedną z nich wniosła Alicja Rasmussen, sędzia w stanie spoczynku, która podważa zasadność obowiązku składania oświadczeń do Instytutu Pamięci Narodowej. Jej zdaniem rząd polski naruszył art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Obywatela, czyli prawo do rzetelnego procesu sądowego i bezstronnego rozpatrzenia sprawy. Do Trybunału trafiła też podobna skarga wniesiona przez byłego premiera Józefa Oleksego.
    Lista Wildsteina
    Helsińska Fundacja Praw Człowieka przystąpiła do pierwszej sprawy dotyczącej listy Wildsteina, która trafiła do Trybunału. Fundacja podzieliła stanowisko skarżącego, że w zakresie udostępniania dokumentów komunistycznych organów bezpieczeństwa dochodziło i wciąż dochodzi do naruszania prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego przy jednoczesnym naruszeniu prawa do skutecznego środka odwoławczego.
    – Ujawnienie nazwiska na tej liście to jest publiczne pomówienie – twierdzi adwokat Paweł Osik, który złożył w imieniu klienta wniosek do Trybunału.
    – Sądy polskie odmawiają osobom na niej umieszczonym jakiegokolwiek zadośćuczynienia za straty moralne – dodaje adwokat.
    Przed Trybunałem toczy się właśnie sprawa wiceprezesa zarządu spółki akcyjnej, który złożył nieprawdziwe oświadczenie lustracyjne, za co pozbawiono go funkcji. Twierdzi on, że nie mógł się bronić przed zarzutami, gdyż nie udostępniono mu dokumentów, które służby specjalne zgromadziły w jego teczce.
    Wszystko wskazuje na to, że Polska będzie musiała wypłacić wysokie zadośćuczynienie za straty moralne skarżącemu, tak jak to uczyniła w trzech innych podobnych sprawach Matyjka, Bobka i Rubacha. Precedensowa sprawa Tadeusza Matyjka – oskarżonego o kłamstwo lustracyjne – została rozstrzygnięta przez Trybunał w 2007 roku. Wyrok Trybunału potwierdził, że były poseł nie miał dostępu do akt IPN i nie mógł odpierać zarzutów rzecznika interesu publicznego. Naruszono tym samym art. 6 Konwencji Praw Człowieka.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: