Nauka wobec politycznych dylematów 1944-1946

Nauka wobec politycznych dylematów 1944-1946 – Ryszard Terlecki

w Nauka polska wobec totalitaryzmów, 1994

skanuj0034

skanuj0035

Reklamy

Komentarze 3

  1. Postawy rektorów, także w późniejszym okresie PRL warto porównać z okresem rozbiorowym:

    http://ptta.pl/pef/pdf/a/akademiaw.pdf

    Od 1820 polityka carska wobec Polski nabierała charakteru restrykcyjnego, a atmosfera wśród młodzieży i w organizowanych przez nią związkach budziła niepokój władz politycznych. Ówczesny rektor — Twardowski — próbował wzmocnić kontrolę nad studentami i zapobiec zakładaniu nowych stowarzyszeń studenckich oraz dokonać reorganizacji w uczelni. Jednak wroga postawa urzędników carskich, zwł. Nowosilcowa, który był kuratorem uczelni od 1824,
    doprowadziła do zdymisjonowania Twardowskiego. Zapadło wiele surowych wyroków skazujących członków stowarzyszeń studenckich (Filomatów i Fila-
    retów) na karę zsyłki w głąb Rosji (m.in. A. Mickiewicza), za to, iż „myśleli rozszerzyć nierozsądną narodowość polską przez pośrednictwo nauki”. Jedno-
    cześnie pozbawiono katedr i wydalono z Wilna prof.: Lelewela, Daniłowicza, ks. Bobrowskiego, Gołuchowskiego. Pod wpływem Nowosilcowa, zaostrzono cenzurę książek sprowadzanych z zagranicy, poddano inwigilacji studentów, następnie odłączono od Wileńskiego Okręgu Naukowego gubernie: mohylewską, witebską i mińską. Wprowadzono ros. jako urzędowy język kancelarii AW,
    przeprowadzono zmiany kadrowe (nowy rektor, W. Pelikan, był poplecznikiem Nowosilcowa), które niekorzystnie odbiły się na poziomie naukowym.

  2. Archiwum publikacji
    w serwisie Publikacje edukacyjne

    Powstanie Listopadowe 1830/1831 r. na Litwie
    http://www.publikacje.edu.pl/publikacje.php?nr=107
    Bardzo niekorzystne zarządzenia objęły oświatę. Wybitny ukraiński pisarz polityczny drugiej połowy XIX w. Michał Drahomanow bardzo ostro potępiał system represji zastosowanych przez cara Mikołaja I w tej dziedzinie w stosunku do mieszkańców Litwy i Białorusi. Zlikwidowano polskie instytucje oświatowe (Uniwersytet Wileński, Liceum Krzemienieckie).

    Z całą energią rozpoczęto śledztwo w okręgu wileńskim (10 luty 1831r.), powierzając je Piotrowi Boryczewskiemu. Według otrzymanej instrukcji, rosyjski pop miał ustalić, w jaki sposób nauczyciele współpracowali z miejską policją carską. Miał „wytropić w nich zarodki zepsucia”, starając się dowiedzieć, jakie było zachowanie każdego z nich w czasie powstania i pisząc oddzielne raporty o każdym. Chodziło o to, aby wiedzieć, ilu nauczycieli opuściło pracę, ilu uczniów przyłączyło się do nich i jakie „głupstwa” popełnili.

    Najbardziej znamienne zalecenia tej ” instrukcji” dotyczyły szkolnictwa zakonnego, ponieważ wielu członków kościoła katolickiego brało udział w powstaniu na Litwie. Jaki był udział mnichów, czy tworzyli grupy partyzanckie, czy wygłaszali buntownicze kazania. Odpowiedzi nie zachowały się, ale nie o to przecież chodziło, gdyż „instrukcja” wskazywała na szkoły zakonne, z góry uważane za winne: szkołę pijarską w Poniewieżu, szkoły bernardyńskie w Telszach, Datnowie, Traszkinach, szkołę dominikańską w Kalwarii, szkołę karmelicką w Chwałojnicach, szkoły bazyliańskie w Podubisiu i Borunach.

    Nie zapomniano również o szkołach akademickich. Na samym Uniwersytecie Wileńskim „czystka” została przeprowadzona osobiście przez rektora Wacława Pelikana 1 grudnia 1831r. Z 43 profesorów i akademików skazał on bezapelacyjnie sześciu : Jędrzeja Śniadeckiego, Leona Bobrowskiego, Fonberga, Karowickiego za to po prostu , że byli „wiesme niebłagonadieżno obraza myslej”. Co do Michała Bobrowskiego , ten „szkodliwy ksiądz” nie poprawił się ,pomimo wybaczenia mu przestępstw już w 1824r. (ostatecznie wykluczony z uniwersytetu razem z Joachimem Lelewelem).

  3. Ciekawe za ile la będzie można pisać o czystkach na uczelniach w czasach wojny jaruzelsko-polskiej.
    np. główny czyściciel roku 1986 na UJ do tej pory nie został w swej roli zidentyfikowany mimo, że później był
    3-krotnie rektorem UJ ( za zasługi w czyszczeniu ?)
    Władze UJ do tej pory nie są w stanie zidentyfikować swoich czynów uwarunkowanych dyspozycjami politycznymi rzekomo per saldo korzystnych dla nauki !
    np.
    http://nfapat.wordpress.com/category/sprawa-jozefa-wieczorka/

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: