Tomasz Strzembosz – historyk, Kustosz Pamięci Narodowej, w PRL politycznie ‚dołowany’

baner-krzywdzeni1

Tomasz Strzembosz w Wikipedii 

Tomasz Strzembosz (11 września 1930 – 16 października 2004 r.) – polski historyk, brat bliźniakTeresy i Adama Strzemboszów. Mieszkał w Warszawie.

Profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (KUL) (od 1991) i Instytutu Studiów PolitycznychPAN. W latach 19891993 przewodniczący Rady Naczelnej ZHR, następnie honorowyprzewodniczący ZHR. Badacz historii Polski okresu II wojny światowej.

Maturę zdał w 1949 r. w Samorządowym Gimnazjum i Liceum w Falenicy i w tym roku rozpoczął studia na Wydziale Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Od jesieni 1951 r. studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim ze specjalizacją archiwalną.

Z powodów politycznych magisterium uzyskał dopiero w 1959 r. Od jesieni 1952 r. rozpoczął pracę zawodową w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Warszawie, następnie w Archiwum Głównym Akt Dawnych, skąd w sierpniu 1953 r. na wniosek Koła ZMP przy Państwowej Służbie Archiwalnej w Warszawie został usunięty z pracy.

Pracował krótko jako robotnik i od 1954 r. przez następne 12 lat, w Dziale Oświatowym Muzeum Historycznego Miasta Stołecznego Warszawy. W 1966 r. rozpoczął pracę w Pracowni Dziejów Polski w II wojnie światowej w Instytucie Historii PAN, w 1972 r. obronił doktorat na Uniwersytecie Warszawskim (promotor – prof. Stanisław Herbst), w 1982 r. habilitował się na Wydziale Humanistycznym KUL, w 1991 r. otrzymał tytuł profesora; od 1984 r. pracował na KUL, a od 1991 r. także w Instytucie Studiów Politycznych PAN, gdzie był kierownikiem Samodzielnej Pracowni Dziejów Ziem Wschodnich II RP.

————

KUL – Pośmiertne wystawy twórców nauki i kultury; prezentacje postaci i ich dorobku

Tomasz Strzembosz  (1930-2004)

16 października 2004 r. w Warszawie zmarł w wieku 74 lat profesor Tomasz Strzembosz, wybitny historyk, specjalizujący się w najnowszych dziejach Polski. Człowiek mężny. Rzetelny uczony. Wychowawca. Społecznik. Harcerz. Wytrawny turysta. Publicysta.Kustosz Pamięci Narodowej. Honorowy Obywatel Jedwabnego. Profesor był autorem ponad stu publikacji naukowych i popularnych, wielu książek i redaktorem naukowym kilkunastu różnych pozycji.

Po zdaniu egzaminu na Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, od października 1949 roku byłem jego studentem. Tu ukończyłem I i II rok studiów, a na III przeniosłem się na Uniwersytet Warszawski ze względu na specjalizację archiwalną, która była jedynie tutaj, a mnie coraz bardziej interesowała praca badawcza. Po ukończeniu, z wynikiem bardzo dobrym, III roku miałem za sobą tzw. studium zawodowe, jednak na tzw. studium naukowe, trwające jedynie rok i zakończone magisterium, się nie dostałem, a to ze względu na opinię ze strony ZMP, a zapewne także komórki partyjnej.

ZMP, a dokładniej Akademicki Związek Młodzieży Polskiej (AZMP) wyglądał w Krakowie dość „po europejsku”, jak na tamte warunki. Nie było jakichś drastycznych nacisków i dozwalano na pewną swobodę przekonań. Zupełnie inaczej było w Warszawie, gdzie stalinizacja tej organizacji była ogromna, wręcz szokująca. W związku z tym zacząłem protestować, powoływałem się na stosunki krakowskie, byłem „niepokorny” i „negatywny”. Faktycznie znalazłem się poza organizacją. To właśnie było niewątpliwie powodem, że mimo doskonałych wyników nie dostałem się na studium naukowe. Ja zresztą także miałem dość tej uczelni.

  W październiku 1952 roku rozpocząłem pracę zawodową jako młodszy asystent w Archiwum Miasta Stołecznego Warszawy i Województwa Warszawskiego (Krzywe Koło 7). Po paru miesiącach zostałem przeniesiony służbowo do Archiwum Akt Dawnych (Długa 7), gdzie pracowałem przy porządkowaniu akt XIX-wiecznych. Po kilku miesiącach pracy okazało się, że „nadal jestem członkiem ZMP”, tym razem przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów, oraz że koło to ma zintensyfikować swą pracę, między innymi poprzez wyjazdy na wieś z agitacją antyreligijną. W tej sytuacji wystąpiłem z koła ZMP, co zostało potraktowane jako manifestacja polityczna. Miałem parę niemiłych spotkań z pracownikiem UB, grożono mi obozem odosobnienia, lecz ostatecznie skończyło się to natychmiastowym usunięciem z pracy. W efekcie od września do grudnia 1953 roku pracowałem w Archiwum jako robotnik przy przeprowadzce, a od stycznia 1954 roku dostałem się do Muzeum Historycznego Miasta Stołecznego Warszawy (Rynek Starego Miasta 28), którego dyrektor, doktor Janusz Durko, zaryzykował przyjęcie mnie do pracy w charakterze asystenta oświatowo-naukowego w Dziale Oświatowym Muzeum. Przepracowałem tam ponad 12 lat, oprowadzając wycieczki i organizując różne kursy, na stanowisku asystenta, starszego asystenta i adiunkta.

W 1955 roku władze zadecydowały, że tacy jak ja, z nie ukończonymi pełnymi studiami (eksperyment ze studium „zawodowym” i „naukowym” trwał tylko rok), mogą podjąć studia zaoczne, podczas których muszą zdać bodaj siedem egzaminów (historia polska i powszechna od XVIII w.), bo – na fali odnowy – już zdane uznano za „niesłuszne” i nie dające gwarancji uzyskania właściwej wiedzy. W tymże roku podjąłem takie studia, które ukończyłem egzaminem magisterskim w marcu 1959 roku, z wynikiem bardzo dobrym, a moja praca magisterska ‚Tumult warszawski 1525 roku’ została opublikowana przez PWN. Także na fali odnowy dostałem w 1957 roku od Henryka Altmana, dyrektora Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, zaświadczenie, że zostałem [wcześniej] usunięty ze służby archiwalnej z przyczyn politycznych…….

 Mimo iż było obyczajem, że po zrobieniu habilitacji otrzymywało się stanowisko docenta, Wydział ds. Wyznań, któremu podlegał KUL (a faktycznie lubelskie SB), nie wyraził zgody na mianowanie, a KUL nie chciał naciskać, by nie dostać definitywnej odmowy. Tak też od marca 1982 do marca 1989 roku, przez siedem lat, byłem adiunktem – doktorem habilitowanym. Dopiero w okresie obrad Okrągłego Stołu, w których uczestniczył mój brat, przyznano mi stanowisko docenta. Na KUL prowadziłem bardzo liczne seminarium magisterskie, wykształciłem ponad sześćdziesięciu magistrów. Od 1991 roku, czyli od uzyskania stopnia profesora, prowadziłem tam seminarium doktorskie, na którym stopień ten dotychczas uzyskało jedenaście osób.

————

Strzembosz Tomasz (1930-2004)

strona KUL

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: