Karol Marian Pospieszalski – prawnik, który nie dał zrobić z siebie agenta

baner krzywdzeni

Pospieszalski Karol Marian

Gazeta.pl Poznań ABC,   2005-05-27, Piotr Bojarski

Urodził się w 1909 r. w Bremie, w rodzinie polsko-niemieckiej.. w 1927 r. rozpoczął studia na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego. Gdy skończył studia po zrobieniu aplikacji pracował jako asesor sądowy, a potem sędzia sądów w Grodzisku, Poznaniu i Tczewie.

Po klęsce wrześniowej, w listopadzie 1939 r., wstąpił do tajnej organizacji „Ojczyzna”, założonej w Poznaniu już w końcu września przez działaczy Młodzieży Wszechpolskiej Kiryła Sosnowskiego, Witolda Grotta i księdza Józefa Prądzyńskiego. – To była organizacja typu elitarnego – opowiada prof. Pospieszalski. Choć zaledwie kilkusetosobowa, „Ojczyzna” – skupiająca działaczy o poglądach narodowo- i chrześcijańsko-demokratycznych – dała później znaczną część kadry Związkowi Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. 

W grudniu 1939 r. rodzina Pospieszalskich została wysiedlona z Poznania do Częstochowy. Mimo to 22 czerwca 1941 r. Karol uczestniczył w historycznym spotkaniu kierownictwa „Ojczyzny”, które powołało do życia Studium Zachodnie. Studium miało przygotować naukowy i propagandowy grunt pod powrót Polski na Ziemie Zachodnie. Pod pseudonimem „Sędzia”, profesor opracował raport „Z pierwszej linii frontu”, opisujący status prawny Polaków na ziemiach włączonych do III Rzeszy (ukazał się w 1943 r.). Drugim dziełem Pospieszalskiego była „Polska pod niemieckim prawem” (wydana w 1946 r.), która przysłużyła się polskim prawnikom podczas procesu niemieckich zbrodniarzy wojennych w Norymberdze oraz podczas procesu Arthura Greisera.

Po wojnie Pospieszalski pracował na Katedrze Prawa Konstytucyjnego Uniwersytetu Poznańskiego. Tam doktoryzował się, ale jego habilitacja w 1948 r. nie została zatwierdzona – sprzeciwili się temu komuniści, którym naraził się m.in. udziałem w pożegnaniu prymasa Augusta Hlonda w 1946 r. (prymas przenosił się wtedy do Warszawy). Równolegle pracował w Instytucie Zachodnim w Poznaniu – stanowiącym kontynuację Studium Zachodniego. 

Lata 50. to najgorszy okres w historii IZ – i w życiu Karola Pospieszalskiego, nieustannie nękanego przez UB.

W 1952 r. tajniacy zgarnęli go z dworca PKP we Wrocławiu. Przesłuchiwali go dzień i noc. – Mówili do mnie: „Czy pan wie, że może pan po prostu zniknąć i nikt się nie dowie?!”. To moje największe osiągnięcie życiowe: nie dałem zrobić z siebie agenta, donoszącego na Wojciechowskiego! [twórcę Instytutu Zachodniego – przyp. red.] – opowiada Profesor.

W IZ przez 20 lat kierował Zakładem Badania Dziejów Okupacji Hitlerowskiej w Polsce. Zainicjował i wydał pierwszych siedem tomów bezcennej serii Documenta Occupationis Teutonicae. Stworzył archiwum II wojny światowej, z którego do dzisiaj korzystają naukowcy i dziennikarze. Zdemaskował kłamstwa hitlerowskiej propagandy, według której we wrześniu 1939 r. zostało rzekomo zabitych przez Polaków 58 tys. Niemców – obywateli RP. – Kładł nacisk na dokumentowanie zbrodni niemieckich. Wysyłał mnie do miejsc egzekucji, by szybko zebrać informacje – opowiada Barbara Bojarska, w latach 1958-1966 współpracowniczka Profesora. – Jakim był szefem? Szorstkim w kontakcie i niecierpliwym, ale to nie znaczy, że nieżyczliwym. Taki miał styl bycia.

W 1966 r. nie przyłączył się do rozpętanej przez PZPR nagonki na biskupów polskich, autorów listu do biskupów niemieckich. Został za to wyrzucony z IZ.

Pracował nadal na UAM, ale za swoją postawę zapłacił karierą naukową.

Awansował tylko raz – w 1957 r. – na profesora nadzwyczajnego. Mimo nieprzeciętnego dorobku naukowego, z powodu sprzeciwu partii, aż do przejścia na emeryturę nie doczekał się tytułu profesora zwyczajnego. Nie uzyskał go zresztą do dziś, mimo 15 lat III RP.

Po przejściu na emeryturę w 1979 r., Profesor nadal dużo pracował

————-

Karol Marian Pospieszalski

From Wikipedia, the free encyclopedia

Karol Marian Pospieszalski (11 September 1909 – 19 February 2007 [1] [2]) was a Polish lawyer and historian.

Member of the Polish resistance during World War II, he published his first scholarly student underground inoccupied Poland in 1943 (about legal status of Poles on occupied territories). During late 1940s and 1950s in stalinist People’s Republic of Poland he was persecuted by the authorities (he was arrested and interrogated by Urząd Bezpieczeństwa). His career and promotions were dalayed due to the government seeing him as a member of the opposition. He was a lecturer at the Adam Mickiewicz University in Poznań, where he would become a professor. He retired in 1979.

Honorary citizen of the city of Poznań since 2005.

His area of specialty included Polish-German relations, particularly during the World War II.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: