Exodus „naukowców” w 1968 r.

baner historia PRL

Exodus „naukowców” w 1968 r.

Wśród ponad 400 pracowników nauki, jacy zdeklarowali chęć wyjazdu do Izraela, również znajdziemy wiele ciekawych postaci.

Oto prof. Emanuel Halicz, pułkownik LWP i wykładowca Wojskowej Akademii Politycznej, wyjechał już jako cywilny historyk zajmujący się dziejami Powstania Styczniowego.

Oto Juliusz Katz-Suchy, przed wojną działacz KPZU, od 1946 r. komunistyczny dyplomata, m.in. stały delegat Polski przy ONZ w Nowym Jorku i ambasador w Indiach. Był także dyrektorem Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych oraz wykładowcą historii dyplomacji i stosunków międzynarodowych na UW.

Oto Karol Lapter, kolejny były aktywista KPZU, po wojnie profesor Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR, autor książki pod jednoznacznym tytułem „Pakt Piłsudski-Hitler”.

Wyjeżdżali nie tylko historycy, także ekonomiści.

Tacy, jak Gabriel Temkin, od 16. roku życia członek komunistycznej młodzieżówki, w czasie wojny żołnierz Armii Czerwonej, po powrocie do kraju wykładowca i wicedyrektor Dwuletniej Szkoły przy KC PZPR, później prodziekan w WSNS i doradca ekonomiczny wicepremiera PRL.

Albo prof. Kazimierz Łaski, prorektor SGPiS, który – zanim rozpoczął karierę naukową – do 1950 r. był funkcjonariuszem MBP (służbę zakończył w stopniu majora). Co ciekawe, jeden z jego uczniów, Jerzy Osiatyński, w laurce z okazji 80-lecia urodzin Łaskiego (na łamach „GW” z 17.12.2001 r.) nawet się na ten temat nie zająknął, choć wspomniał, że w czasie wojny walczył on w Gwardii Ludowej.

…wprawdzie była to emigracja inteligencka, jak twierdzi Eisler, ale objęła inteligencję szczególnego rodzaju. Niewielu było wśród niej przedstawicieli inteligencji przedwojennej, wrogo lub przynajmniej nieufnie nastawionej do komunizmu. Ta inteligencja albo zginęła w czasie wojny, albo znalazła się na emigracji, albo żyła stłamszona w PRL. Ważne posady w prasie, wydawnictwach, na uczelniach zajmowali tymczasem inteligenci z naboru komunistycznego, głównie przedwojenni KPP-owcy, a z czasem także ich dzieci. Wielu z nich zaraz po wojnie nosiło mundury wojskowe lub służyło w UB. W latach 60. niemal wszyscy byli już jednak cywilami i jako cywile wyjeżdżali z Polski.

Członkowie KC nie wyjeżdżali…

Powtórzmy więc jeszcze raz i dobitnie: w 1968 r. nikt nie zmuszał Żydów czy też Polaków pochodzenia żydowskiego do wyjazdu. Świadczy o tym fakt, jak niewielu wyjechało byłych funkcjonariuszy partyjnych, choć w pierwszym ćwierćwieczu PRL stanowili oni znaczący odsetek aparatu PPR i PZPR. Nie wyjechał żaden członek KC, żaden kierownik wydziału KC, żaden sekretarz wojewódzki ani żaden minister (jedynie dwóch byłych wiceministrów: hutnictwa – Ignacy Borejdo i budownictwa – Fryderyk Topolski). Wyjeżdżali natomiast ludzie ze średniego i niższego szczebla władzy (w tym aparatu bezpieczeństwa i sądownictwa wojskowego), a także pracownicy nauki, kultury i mediów, czyli frontu propagandowego.

Na pewno dla wielu z nich – a zwłaszcza dla ich rodzin – opuszczenie Polski było osobistym dramatem. Ale jednocześnie stało się ogromną szansą na życie w zachodnim świecie, o czym przez cały okres PRL marzyły miliony Polaków. O tym też trzeba pamiętać, gdy słyszy się o niesprawiedliwości, jaka podobno dotknęła emigrantów z 1968 r. Bowiem to oni (albo ich rodzice) mieli niemały udział w narzuceniu Polsce systemu, który odbierał wolność, własność i godność nie tylko Żydom, ale wszystkim obywatelom. Nie-Żydom nawet w większym stopniu i to przez całe 45 lat.

Trafnie spuentował to Stefan Kisielewski, cytując zasłyszany wówczas dowcip: W ogrodzie szkolnym siedzi Aronek, rozkoszując się słońcem, zielenią, śpiewem ptaków. – Aronek, czemu ty nie jesteś w klasie? – pyta przechodzący dyrektor. – Bo logiki nie ma, panie dyrektorze – odpowiada Aronek. – Jak to?! – No bo ja się zesmrodziłem i pan nauczyciel wyrzucił mnie z klasy. To oni teraz siedzą w moim smrodzie, a ja odpoczywam w ogródku! („Dzienniki”, s. 278).

Paweł Siergiejczyk, Nasza Polska, 12 marca 2008

KTO I DLACZEGO WYJEŻDŻAŁ Z POLSKI PO 1968 ROKU?

Prawda i mity „marcowej” emigracji

Advertisements

komentarze 3

  1. Emigracja pomarcowa

    http://www.rp.pl/artykul/120621,204315.html
    Rzeczpospolita
    Grzegorz Berendt 13-10-2008,

    Od lipca 1967 do maja 1969 r. wyjechało w jej ramach 5264 obywateli PRL. Ponad połowa wniosków emigracyjnych została złożona dopiero po 11 czerwca 1969 r., kiedy Polska Agencja Prasowa opublikowała komunikat MSW na temat zniesienia specjalnego trybu rozpatrywania wniosków o emigrację do Izraela. W okresie następnych dwóch miesięcy wpłynęły wnioski dotyczące 5288 osób. W całym roku wyjechały 7674 osoby, a w latach 1970 i 1971 odpowiednio 698 i 1118. Suma emigrantów z lat 1967 – 1971 wynosi 13 333 osób. Dodatkowo 853 osoby wyjechały w latach 1972 – 1975. Uczestnicy tego ostatniego masowego żydowskiego exodusu z Polski opuszczali kraj po zrzeczeniu się obywatelstwa PRL, wyposażeni w tzw. dokumenty podróży, uprawniające ich do jednokrotnego przekroczenia granicy państwowej. Ze źródeł izraelskich wiadomo, że od 1967 do 1972 r. do państwa żydowskiego przybyło 3809 imigrantów z Polski. Międzynarodowa organizacja wspierania migrantów żydowskich HIAS w tym samym okresie udzieliła wsparcia 10 124 innym wychodźcom z naszego kraju, którzy na miejsce osiedlenia wybrali inne państwo niż Izrael….

    Na obczyźnie znalazły się setki rodzin, niekiedy niemal w ogóle nieutrzymujących po wojnie kontaktów z instytucjami żydowskimi. Osoby starsze korzystały z dobrodziejstw opieki socjalnej państw dobrobytu. Niektóre próbowały kontynuować karierę akademicką, jak np. dyplomata i wykładowca akademicki Julisz Katz-Suchy, ale bez powodzenia. Z drugiej strony część naukowców udowodniła swoje wysokie kwalifikacje zawodowe w różnych dziedzinach nauki, pracując na uczelniach wyższych i w instytutach badawczych. Dorośli i pokolenie wchodzące dopiero w samodzielne życie przystąpili do intensywnej pracy, aby zintegrować się z nowym otoczeniem. Przede wszystkim należało biegle opanować lokalne języki, co w przypadku Skandynawii i Izraela wymagało tysięcy godzin ciężkiej pracy. Równocześnie przygotowywano się do wykonywania obowiązków zawodowych, nostryfikując dyplomy lub kończąc zagraniczne szkoły wyższe. Wśród emigrantów był np. znany dziś nie tylko w Stanach Zjednoczonych reżyser Andrzej Krakowski.
    MSW monitorowało organizacje polonijne, w tym zakładane przez tzw. nową emigrację (marcową)…

  2. http://pl.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Emigranci_marcowi

    Kategoria:Emigranci marcowi

    Kategoria obejmuje osoby, które w latach 1968-1972 wyemigrowały z Polski po wydarzeniach z marca 1968.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: