Dokumenty władz PRL z okresu stanu wojennego na odcinku akademickim

 

Dokumenty władz PRL z okresu stanu wojennego

na odcinku akademickim

Z: Stan wojenny w dokumentach władz PRL (1980-1983), wybór, wstęp i oprac. Bogusław Kopka, Grzegorz Majchrzak, (seria „Dokumenty”, t. 6) IPN 

SaII-6320/15/82 

„Działania Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki w związku z sytuacją społeczno-polityczną w szkołach wyższychb

 Wraz z wprowadzeniem stanu wojennego podjęto szereg działań, zmierza jących do zapewnienia prawidłowego rytmu pracy szkół wyższych, Minister­stwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki przygotowało odpowiednie akt> normatywne, regulujące organizację i przebieg studiów, przepisy porządkowe, zasady realizacji naukowych kontaktów międzynarodowych i inne. Wznowie­nie zajęć dydaktycznych poprzedzone było szczegółową analizą stanu przygo­towań, mających zagwarantować odpowiednią atmosferę społeczno-polityczną oraz porządek i dyscyplinę studiów. Wznowienie tych zajęć następowało każ­dorazowo po wyrażeniu stanowiska przez wojewódzkie komitety obrony.

Pierwszy okres po rozpoczęciu działalności dydaktyczno-wychowaw-czej charakteryzował się zewnętrznie objawioną dyscypliną i pozornym spo­kojem. Według posiadanych informacji wewnątrz uczelni zachodziły jednak procesy narastania atmosfery opozycji wobec poczynań władz, podkreśla­nie antydemokratycznego ich postępowania, szczególnie w wypadku doko­nywania zmiany władz akademickich (ogółem odwołanych zostało 14 rek­torów, 25 prorektorów i 8 dziekanów)’, rozprzestrzeniania informacji o ma­jących rzekomo nastąpić restrykcjach wobec kadry i studentów za działal­ność w okresie przed 13 grudnia 1982 r; służyło to utrzymywaniu napiętej sytuacji w środowisku akademickim, przygotowaniu gruntu dla ewentual­nego wykorzystania tego środowiska w planowanych przedsięwzięciach opozycji politycznej w kraju.

———-

a~a Wpisane odręcznie,

b W lewym górnym rogu adnotacja Tow. dyr. (nazwisko nieczytelne) do wiadomości •dwoma nieczytelnymi podpisami odręcznymi i datą 29 XI [19J82.

‚ Głośnym echem odbiło się zwłaszcza usunięcie (7 kwietnia 1982 r.) ze stanowiska ektora Uniwersytetu Warszawskiego prof. Henryka Samsonowicza. 

Przeciwdziałając tym zjawiskom, resort zmierzał głównie w trzech kie­runkach:

1) usunięcia niektórych obiektywnych przyczyn napięć w środowisku akademickim (ustawa o szkolnictwie wyższym, system płac pracowników uczelni, zapewnienie środków finansowych niezbędnych dla prowadzenia badań naukowych),

2) zapewnienia warunków dla poszanowania porządku i dyscypliny w szkołach wyższych (zmiany na stanowiskach rektorów, prorektorów i dziekanów, regulamin działań organizacji studenckich, zasady zaliczania sesji egzaminacyjnych),

3) nawiązania bliskich kontaktów ze szkołami wyższymi, w ten sposób zwiększenie oddziaływania na władze akademickie i pracowników (wyjazdy do uczelni, narady rektorów, prorektorów, kierownictw instytutów nauk spo-łeczno-politycznych, zespołów dydaktyczno-wychowawczych).

Działania te -jak wykazały ostatnie wydarzenia – okazały się niewystar­czające. Były one neutralizowane przez brak zrozumienia i zaangażo­wania większości kadry naukowej, przyjmowanie biernej postawy bądź utwierdzanie się w przekonaniu o szczególnej roli (a tym samym nie­tykalności) środowiska akademickiego.

Niektóre działania władz, zmierzające do realizacji idei porozumienia spo­łecznego, były w tym środowisku często odczytywane jako wyraz słabości (brak poważniejszych sankcji po 13 grudnia i niektóre liberalne kary za wykroczenia przeciw przepisom stanu wojennego, mało operatywna dzia­łalność komisji dyscyplinarnych dla studentów).

Doświadczenia minionych 5 miesięcy, a w szczególności wypadki ostatnich dni, wskazują na konieczność stosowania jednolitych i bardziej zdecydowa­nych działań wobec pracowników i studentów szkół wyższych, którzy lekce­ważą stan wojenny i jego postanowienia, a także wykazali swą wrogą postawę.

Działania te powinny mieć zarówno doraźny (związany z aktualną sytua­cją), jak i długofalowy charakter, i działania o charakterze doraźnym:

l. W trybie pilnym została zwołana narada prorektorów ds. dydaktycz­no-wychowawczych szkół wyższych w dniu 6 maja br., na której wydano zalecenia:

relegowania z uczelni – w trybie art. 70 ustawy o szkolnictwie wy­ższym (z 1958 r.)2 — wszystkich studentów ukaranych bądź internowanych w konsekwencji ostatnich zajść;

Zob. DzU 1958, nr 68, póz. 336.

====== 

dokonania oceny postaw kadry naukowej w okresie ostatnich zajść: dydaktycznych i sprawowania funkcji dydaktyczno-wychowawczych (opie­kunowie grup) lat studiów, domów studenckich, wicedyrektorzy instytu­tów, prodziekani włącznie;

pełnego przywrócenia metod działania dyscyplinarno-porządkowe-go, stosowanych bezpośrednio po wznowieniu zajęć dydaktycznych w stycz­niu [i] lutym br. (dyżury kadry, kontrola wejść do uczelni i do domów studenckich, rygorystyczne sankcje za nieusprawiedliwione nieobecności na zajęciach stosowane zarówno wobec kadry, jak studentów);

– odbycia spotkań funkcyjnej kadry naukowej (przy wykorzystaniu części kadry o wysokim autorytecie naukowym) z grupami studentów dla przypomnienia obowiązujących przepisów, uświadomienia powagi sytuacji i konsekwencji niewłaściwych zachowań;

zaplanowania dodatkowych zajęć dydaktyczno-wychowawczych jak np. repetytoria, sprawdziany, kolokwia, na 12 i 13 V br. z zaleceniem prze­strzegania ścisłej kontroli obecności studentów. Sprawozdania z wykonania tych poleceń przedstawią na kolejnej naradzie rektorzy szkół wyższych w dniu 14 maja br.

2. Podjęcie decyzji o pilnych zmianach niektórych władz uczelni (w trak­cie uzgodnień z władzami terenowymi w Lublinie, Toruniu, Krakowie).

3. Ustalenie bezpośredniego nadzoru kadry kierowniczej MNSWiT nad poszczególnymi ośrodkami akademickimi i dokonanie natychmiastowych kontroli dyscypliny oraz porządku w uczelniach.

4. Zobowiązanie przewodniczącego rady naczelnej SZSP do oceny działal­ności uczelnianych ogniw tej organizacji w okresie ostatnich zajść i wyciągnięcie odpowiednich wniosków statutowych. Dwa przypadki nieskuteczności wyżej wymienionych działań [dadzą] niezbędne upoważnienie ministra nauki, szkolnic­twa wyższego i techniki do podejmowania decyzji o zamykaniu poszczególnych wydziałów szkół wyższych, a w przypadkach koniecznych – całych uczelni.

1.1. Działania o charakterze długofalowym:

1. Przeprowadzenie przeglądu wszystkich pracowników szkół wyż­szych, ocena kadry kierowniczej (rektorów i prorektorów) dokonana bę­dzie przez komisję ministerstwa z udziałem przedstawicieli WKO.

Ocena dziekanów i prodziekanów dokonana zostanie przez komisje uczel­niane z udziałem przedstawicieli WKO i ministerstwa. Ocena pozostałych pracowników przeprowadzona będzie przez odpowiednie komisje, z zacho­waniem zasad hierarchii służbowej. Przeprowadzenie ocen musi być za­kończone do dnia 25 VI 1982 r. 

2. Dokonanie – w wyniku przeglądu – dalszych zmian kadry kierowni­czej uczelni (rektorzy, prorektorzy, dziekani) dla zapewnienia obsady kie­rownictw, gwarantującej pełną realizację polityki władz i skuteczności ich działań. Termin zakończenia 15 VIII 1982 r.

3. Dokonanie – pod kierownictwem uczelnianych organizacji partyjnych – oceny kadry sprawującej funkcje wychowawcze (opiekunowie grup, lat studiów, domów studenckich, klubów i teatrów studenckich, kół nauko­wych itp.). Termin zakończenia — 15 VIII 1982 r.

4. Opracowanie założeń nowego modelu ruchu młodzieżowego na uczel­niach i podjęcia decyzji politycznych umożliwiających wdrożenie go w życie. Aktualna sytuacja wewnątrz SZSP i siła oddziaływania tej organizacji na ogół studentów nie zapewniają skuteczności w realizacji pożądanego syste­mu pracy polityczno-wychowawczej z młodzieżą. Koncepcja, o której mowa, powinna ujmować zasady działania samorządu studenckiego oraz stwarzać warunki dla rozwoju ZSMP i ZMW w uczelniach (zgodnie z nową ustawą o szkolnictwie wyższym)3. Termin zakończenia – l IX 1982 r.

5. Podjęcie szeroko zakrojonej akcji propagandowo-informacyjnej o roz­wiązaniu szeregu problemów nurtujących środowisko akademickie. W pierw­szym rzędzie dotyczy to ustawy o szkolnictwie wyższym – następnie zaś -propagandowego wykorzystania decyzji rządu o podwyżce uposażeń na­uczycieli akademickich, porządkowanie i upraszczanie przepisów finanso­wych dotyczących szkolnictwa wyższego.

6. Zainicj owanie – w trybie pilnym – prac nad statutami szkół wyższych, ukierunkowujących aktywność środowiska akademickiego na rozwiązy­wanie problemów merytorycznych działalności dydaktyczno-wychowaw-czej i naukowo-badawczej.

7. Opracowanie koncepcji pracy wychowawczej w szkołach wyższych opierającej się o trwałe wzorce patriotyczne i obywatelskie. Termin zakoń­czenia-30 VI 1982 r.

8. Wdrażanie nowych zasad realizacji przedmiotów społeczno-politycz-nych w szkołach wyższych. Termin zakończenia – l X 1982 r.

9. Dokonanie analizy sieci szkół wyższych, ze szczególnym uwzględ­nieniem zasadności funkcjonowania uczelni słabych, filii i punktów konsul­tacyjnych.

Termin zakończenia – 31 XII 1982 r.

3 Ustawa o szkolnictwie wyższym została uchwalona 4 maja 1982 r. 

188

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: