Władysław Konopczyński – wybitny historyk, poliglota, prześladowany, bo odważył się być prawym

Władysław Konopczyński w Wikipedii

pseud. Dantyszek, Korzonek (ur. 26 listopada 1880 w Warszawie, zm. 12 lipca 1952 w Młynniku koło Ojcowa) – historyk polski, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego i Polskiej Akademii Umiejętności, współtwórca i pierwszy redaktor naczelny Polskiego Słownika Biograficznego, erudyta i poliglota (14 języków), poseł na Sejm I kadencji w II RP.

———–

„Odważył się być prawym”

Tygodnik Powszechny , Nr 31 (2769), 4 sierpnia 2002

[Władysław Konopczyński] Urodzony w 1880 r. w Warszawie, wykształcenie zdobywał w zrusyfikowanym szkolnictwie ery apuchtinowskiej oraz metodą kursów, samokształcenia, indywidualnej lektury. Imponującej pracowitości i zdolności młodzieniec, już w wieku 15 lat opracował skrypt, zawierający dzieje Polski przedrozbiorowej. Znał wiele języków, z czasem kilkanaście, w tym duński, szwedzki, norweski, holenderski i serbochorwacki. Od 1913 r. pracował na Uniwersytecie Jagiellońskim, wykładając historię na wydziale filozoficznym. W okresie międzywojennym zaangażował się politycznie: był ekspertem podczas rokowań pokojowych w Wersalu w 1919 r., posłował na Sejm z ramienia Narodowej Demokracji, prowadził szeroką działalność publicystyczną i naukową.
Uwięziony podczas „Sonderaktion Krakau” 6 listopada 1939 r., spędził parę miesięcy w więzieniu oraz obozie w Sachsenhausen, gdzie organizował grupy samokształceniowe, wygłaszał prelekcje, podjął naukę języków węgierskiego i tureckiego. Po zwolnieniu (8 lutego 1940 r.) intensywnie pracował, mimo wysiedlenia z domu i braku warunków. Po wojnie ze zdwojoną energią rozpoczął wznawianie przerwanych prac i rejestrację strat. Profesor był inicjatorem i organizatorem wielu przedsięwzięć, m.in. krakowskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego, badań nad parlamentaryzmem polskim, a przede wszystkim założycielem i pierwszym redaktorem najpoważniejszego dzieła polskiej humanistyki – „Polskiego Słownika Biograficznego”. W jego dorobku znalazły się 62 monografie, niezliczone artykuły, wydawnictwa źródłowe z zakresu historii Polski, dziejów powszechnych, historii ustroju i kultury…..
Lata po 1945 r. to okres wytężonej pracy, ale i niespotykanej nagonki. Profesor padł ofiarą prześladowań politycznych, kierowanych przez ministra Stanisława Skrzeszewskiego. Odsunięto Go od wszelkich stanowisk organizacyjnych i naukowych, władz PTH, z UJ, w końcu z redakcji PSB. Trudy i doznane krzywdy odbiły się na Jego zdrowiu skracając pracowity żywot – zmarł 12 lipca 1952 r. w Młyniku, ulubionej posiadłości w rejonie Ojcowskiego Parku Narodowego. Prof. Konopczyński wychował spore grono znakomitych uczonych polskich. …

Maria Czeppe
(Kraków)

——–

Niewygodny słownik

Forum Akademickie, 10,2009

Trudności powojenne redakcja Polskiego Słownika Biograficznego pokonała w roku 1948 – ukazało się, jak przed wojną, pięć zeszytów, zawierających łącznie ponad 700 biogramów.

Współpracowało z redakcją około 400 autorów. Jednak w roku 1949, gdy władze zakończyły politykę „łagodnej rewolucji”, Wojewódzki Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w Krakowie zablokował druk zeszytu z biogramem Feliksa Dzierżyńskiego, napisanym przez Helenę Wereszycką. Konopczyński uznał, że tekst przygotowany jeszcze w 1939 roku przez Władysława Pobóg Malinowskiego nie uzyska akceptacji cenzury. Gdy Konopczyński dowiedział się o blokadzie cenzuralnej, mającej odniesienie do innych represji przeciw niemu skierowanych, zgodził się w dramatycznej rozmowie z prezesem PAU, Kazimierzem Nitschem, 17 maja 1949 roku, złożyć rezygnację ze stanowiska głównego redaktora PSB i przewodniczącego Komisji Historycznej PAU,

———

Strona poświęcona Władysławowi Konopczyńskiemu

Wielka Księga Patriotów Polskich

Red.: Andrzej Nowak
Krzysztof Ożóg
Leszek Sosnowski

Wyd, Biały Kruk, 2013

Wielka Księga Patriotów Polskich

Reklamy

Jedna odpowiedź

  1. […] Władysław Konopczyński – wybitny historyk, poliglota, prześladowany, bo odważył się być p… […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: