Wspomnienia o usuwaniu rektorów u schyłku PRL

Urywek ze wspomnień- Usunięcie rektorów UMK w sierpniu 1982 r.

Głos Uczelni, 2002,7- Sławomir Kalembka

Od maja 1982 r. wyczekiwaliśmy decyzji o usunięciu nas ze stanowisk rektorskich, zresztą w istniejącej sytuacji bardzo ciążyły nam te godności. A tymczasem do chwili mego wyjazdu, mimo różnych ataków propagandowych na uczelnię, np. ze strony partyjnych kolejarzy z Kluczyków albo „prawdziwych” przedstawicieli klasy robotniczej z Grudziądza, jakoś nie wyrzucano nas z budynku rektorskiego….

Chyba 3 VIII zadzwoniono z Warszawy, że następnego dnia z Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki przyjedzie do nas specjalna komisja. Celu jej przybycia nietrudno było się domyślić. Czas był dobry, uniwersytet pusty. Poleciłem zawiadomić Stasia i przywieźć go 4 VIII samochodem rektorskim ze Smogorzewca. Władka powiadomiliśmy już po wszystkim ezopową depeszą, ale ten słusznie uznał, że szkoda przerywać sobie wypoczynek, gdy jego obecność w Toruniu i tak niczego zmienić nie może.

Przyjechali 4 VIII limuzyną, gdzieś około południa. Zdaje się, że przedtem byli jeszcze u miejscowych władz. Było trzech – jeden generał brygady, chuderlawo wyglądający w letnim mundurze, jeden zwalisty wiceminister i jeden ugrzeczniony, wysztafirowany, z potężną teką, wicedyrektor departamentu. Byli to kolejno: drugi na stanowisku komisarz wojenny w ministerstwie – generał Żak, wiceminister Sablik oraz wówczas, wicedyrektor departamentu studiów uniwersyteckich i pedagogicznych Mariański, zastępca Stemperskiego….Na VI piętrze rektoratu, w siedzibie Komitetu na komisję ministerialną oczekiwano. Narady trwały tam dosyć długo. W końcu telefonicznie zapowiedziano, że wysłannicy z Warszawy zjeżdżają na II piętro, tj. do gabinetu Magnificencji. Towarzyszył im, zdaje się, doc. Niedzielski. Powitanie było suche. Panowie zażyczyli sobie najpierw rozmowy tylko z rektorem Dembińskim. Trwała ona dosyć długo, może do godziny. Potem poproszono i mnie do tego towarzystwa. Wiceminister Sablik po paru słowach zadał mi pytanie, czy w istniejącej sytuacji, wobec rzekomego stracenia możliwości sprawowania obowiązków prorektorskich, gotów jestem sam zrezygnować ze swej funkcji? Ale natychmiast, gdy tylko zdążyłem powiedzieć, że nie, bez prób przekonywania mnie stwierdził, iż wobec tego, podobnie jak rektor Dembiński, z dniem dzisiejszym zostaję odwołany przez ministra. Podobnie odwołany zostaje prorektor Bojarski. Urzędowaliśmy więc „aż” 11 miesięcy i 4 dni….

W jakieś dwa tygodnie po nas usunięto zespół rektorów uniwersytetu we Wrocławiu. Była to ostatnia z ekip kierowniczych uczelni wyrzuconych ze stanowisk w tamtym czasie. Postąpiono tam bardziej przebiegle niż z nami. Odwołano jedynie rektora Łukaszewicza, choć podobno próbował za nim wstawić się prymas Glemp. W tej sytuacji jego prorektorzy, poza jednym, który się cofnął, a wśród nich i Wojtek Wrzesiński, sami złożyli rezygnację, minister je oczywiście skwapliwie przyjął.

Na uczelni toruńskiej wówczas dalszej „czystki” nie prowadzono. Jedynie we wrześniu sami złożyli rezygnacje, nie widząc możliwości dalszego działania w nowych warunkach, dziekan Wydziału Prawa i Administracji, stary AK-owiec z Rzeszowskiego, znawca prawa morskiego, prof. Łopuski, oraz lojalna z nim prodziekan doc. Alicja Grześkowiak.

Kolejna czystka przyjdzie po zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym w 1985 r.

Usunięto wówczas prorektora do spraw nauczania Władka Wincławskiego i dziekana Wydziału Humanistycznego Kazika Wajdę. Obaj byli wybrani zdecydowaną większością głosów, obaj działali sprawnie, obaj oczywiście z humanistyki, która była szczególnie „ulubionym” wydziałem partii i bezpieki i to już chyba od 1950 r., jeśli nie wcześniej. Tym razem dobrze wystraszony i przerzedzony Senat bał się nawet uchwalić, na co wskazywała żałosna w tonie dyskusja, mój wniosek (byłem wówczas, ale już tylko do września 1985 r., delegatem do Senatu) o negatywnej ocenie tej kolejnej arbitralnej i szkodliwej decyzji personalnej władz.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: