Ogólnopolska weryfikacja pracowników wyższych uczelni to kolejna próba pacyfikacji środowiska akademickiego ( r. 1982)

Ogólnopolska weryfikacja pracowników wyższych uczelni to kolejna

próba pacyfikacji środowiska akademickiego ( r. 1982)


AKADEMICKI RUCH SAMOOBRONY Warszawa

Decyzja Ministerstwa o przeprowadzeniu ogólnopolskiej weryfikacji pracowników wyższych uczelni jest kolejną próbą pacyfikacji środowiska akademickiego.

Wydaje się, że akcja ta, z pozoru odmienna od poprzednich (aresztowania i internowania pracowników i studentów, wprowadzenie tymczasowego regulaminu studiów, sposób uchwalenia i charakter ustawy o szkolnictwie wyższym, usunięcie 15 rektorów i 32 prorektorów wyższych uczelni) jest wymierzona jedynie w cześć naszej społeczności.

Cele weryfikacji wskazują jednak, że dotyczy ona całości środowiska:

usuniecie tych pracowników uczelni, którzy zaangażowani są nie tylko w

pracę naukową, ale także w sprawy całego kraju;

doprowadzenie do powstania sztucznego podziału środowiska na kadrę naukową i studentów — niniejsze grupy, które łatwiej będzie w przyszłości spacyfikować ostatecznie;

po Sierpniu 1980 społeczność akademicka osiągnęła autonomię organizacyjną i ideową. Możliwe to było jedynie dzięki pełnej integracji środowiska.

Zgoda na weryfikację przeprowadzaną przez czynniki zewnętrzne według kryteriów ideologicznych i politycznych byłaby zaprzeczeniem wartości, których realizacji społeczność akademicka musi służyć — prawdy, wielości światopoglądów, tolerancji, wolności.

Poddanie się decyzji Ministerstwa równałoby się faktycznemu rozbiciu środowiska.

ARS Warszawa apeluje, aby wszystkie uczelnie w kraju przyjęły formy oporu zaproponowane przez NSZZ „Solidarność” Uniwersytetu Warszawskiego.

ARS Warszawa uważa, że obowiązkiem studentów wszystkich uczelni jest jak najdalej idące poparcie pracowników naukowych w ich walce.

Jedynie solidarne i konsekwentne działanie całego środowiska może zachować jego godność i zmusić władze do cofnięcia decyzji.

Apelujemy do wszystkich grup oporu społecznego o poparcie dla środowiska akademickiego.

ARS WARSZAWA


Z: Joanna Mantel- Niećko, przy współpracy Marii Stanowskiej,Haliny Suwały, Beaty Chmiel,Ewy Pankiewicz

Próba sił. Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981

Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991

Bądźmy solidarni w prawdzie, byśmy nie byli osamotnieni, kiedy zapanuje zakłamanie (weryfikacja 1982 r. Na UW)

BĄDŹMY SOLIDARNI W PRAWDZIE,

BYŚMY NIE BYLI OSAMOTNIENI, KIEDY ZAPANUJE ZAKŁAMANIE

(weryfikacja 1982 r. Na UW)

Do społeczności akademickiej Uniwersytetu Warszawskiego

Po tzw. weryfikacjach, przeprowadzonych przez władze w środowisku dziennikarskim i wśród pracowników instytucji centralnych, przyszła kolej na środowisko akademickie. W naszym przypadku akcja nosi nazwę „przeglądu i oceny nauczycieli akademickich” i wg pisma MNSzWiT „powinna służyć zarówno ocenianym pracownikom akademickim, motywując ich do lepszej pracy, jak i doskonaleniu polityki kadrowej”.

Na czym polega owo doskonalenie polityki kadrowej, wiemy choćby na podstawie przebiegu i wyników „weryfikacji” środowiska dziennikarskiego. Mowa o tym zresztą w cytowanym piśmie.

Doskonalenie polityki kadrowej powinno się m.in. wyrażać w „kształtowaniu pozytywnych postaw i zachowań nauczycieli’ akademickich”. Władze wiedzą, jakie postawy i zachowania są pozytywne, i na uczelni mogą zostać tylko ci, którzy owe postawy i zachowania akceptują.

Równocześnie jednak, w celu zachowania pozorów, trzeba stworzyć wrażenie, że władze działają praworządnie, w trosce o państwo, obywatela i dobro nauki polskiej. W tym celu należy zadbać o pozory legalizmu, wmówić ludziom, że oceny mają charakter merytoryczny, a decyzje podejmują godni zaufania członkowie ich społeczności. Potem legalnie, bo korzystając z prerogatyw nadanych prawem kaduka komisji wyższego szczebla, usunie się z pracy tych, którzy są niepokorni, i tych, którzy się czymś narazili, oraz dla zaćmienia obrazu pewną liczbę osób przypadkowych.

A wszystko po to, by spacyfikować, rozbić i zastraszyć środowisko.

Na Uniwersytecie ma być ład i porządek. I to właśnie ten lad i ten porządek. Czy nasza ocena jest słuszna?

Oto fakty:

„przegląd” ma być przeprowadzony niezależnie od tego, że w bieżącym roku akademickim dokonano już merytorycznych ocen okresowych zgodnie z odpowiednimi uchwałami Senatu i rad wydziałowych, a wyniki tych ocen zostały zakomunikowane zainteresowanym;

w skład uczelnianej komisji oceniającej wchodzą „przedstawiciele WKO (Wojewódzkiego Komitetu Obrony), Komitetu Uczelnianego PZPR oraz komitetów ZSL i SD, jak również przedstawiciele Senatu szkoły”. W pracach komisji uczelnianych uczestniczy także przedstawiciel MNSzWiT;

decyzje komisji wydziałowych nie są wiążące dla uczelnianej komisji oceniającej, która „powinna … przyjąć bądź skorygować oceny dokonane przez komisje oceniające niższego szczebla oraz formułować odpowiednie wnioski osobowe do realizacji przez właściwe organa szkoły” (komisje niższych szczebli wniosków takich nie formułują);

nie przewiduje się żadnego trybu odwoławczego ani dla zainteresowanych, ani dla komisji niższego szczebla (tak więc nie ma co liczyć, że obronią nas „dobre” komisje wydziałowe);

przy narzuconych przez MNSzWiT terminach (koniec przeglądu na 20 czerwca) nie jest możliwe zapoznanie się poszczególnych komisji z dorobkiem naukowym i dydaktycznym zainteresowanego;

  • przedmiotem oceny (wyznaczonym w pierwszej kolejności) jest „postawa moralno-etyczna i społeczno-polityczna, wyrażająca się w szczególności w akceptacji zasad ustrojowych ujętych w Konstytucji PRL, a także wymagań sformułowanych w przepisach prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego”. Otóż ankieta, która każdemu z nas zostanie przedstawiona do wypełnienia i która stanowi jedyną jawną dla zainteresowanego podstawą oceny, nie zawiera żadnych pytań umożliwiających zajęcie stanowiska w powyższej kwestii. A zatem ocena w tej sprawie musi być arbitralnie sformułowana przez komisje.

Nie ulega wiec wątpliwości, że cala akcja przeprowadzona jest po to, aby usunąć z uczelni z przyczyn politycznych cześć naszej akademickiej społeczności. Po stronie władz jest siła. Po naszej — poczucie własnej godności i międzyludzka solidarność. Oni walczą o władzę, my o ideały, bez*których uniwersytet przestanie istnieć.

Wzywamy wszystkich członków społeczności akademickiej Uniwersytetu Warszawskiego do poparcia działań władz akademickich mających na celu niedopuszczenie do akcji weryfikacyjnej.

Wzywamy do niewypełniania ankiet oraz nieudzielania informacji związanych z weryfikacją.

Wzywamy do nieuczestniczenia w pracach komisji oceniających.

Wzywamy do odmowy w przypadku weryfikacyjnych rozmów indywidualnych.

Wzywamy do podejmowania wszystkich działań mogących zakłócić i opóźnić akcję weryfikacyjną.

BĄDŹMY SOLIDARNI W PRAWDZIE, BYŚMY NIE BYLI OSAMOTNIENI, KIEDY ZAPANUJE ZAKŁAMANIE.

Warszawa, dn. 26.Y.1982

NSZZ”Solidarność” Uniw. Warszawskiego

z: joanna mantel- niecko, przy współpracy Marii Stanowskiej, Haliny Suwały, Beaty Chmiel

Ewy Pankiewicz

Próba sił. Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981

Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991

ZASADY, KRYTERIA I TRYB PRZEGLĄDU l OCENY NA UCZYCIELI AKADEMICKICH

Zasady, kryteria i tryb przeglądu i oceny nauczycieli akademickich ( r.1982)

Załącznik do pisma DKZ-III-610-10/B2

MINISTERSTWO NAUKI, SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I TECHNIKI

ZASADY, KRYTERIA I TRYB PRZEGLĄDU l OCENY NAUCZYCIELI AKADEMICKICH

Biorąc pod uwagę doświadczenia uzyskane w toku zainicjowanych w 1979 r. okresowych ocen nauczycieli akademickich ustala się następujące zasady i kryteria a także tryb przeglądu i oceny nauczycieli akademickich, który winien być przeprowadzony i zakończony do 20 czerwca 1982 r.

1. Przegląd i ocena nauczycieli akademickich powinna służyć zarówno ocenianym pracownikom, motywując ich do lepszej pracy, jak i doskonaleniu polityki kadrowej.

2. Przeglądem i oceną kadr należy objąć nauczycieli akademickich zatrudnionych w szkołach wyższych za wyjątkiem tych, którzy zostali zatrudnieni w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz rozwiązujących do końca roku akad. 1981/82 stosunek pracy (zwolnienia, emerytury). Nauczyciele akademiccy winni być oceniani za okres ostatnich dwóch lat.

3. Ocena rektorów i prorektorów dokonana zostanie w innym trybie.

4. Przegląd ma charakter dwustopniowy. Oceny nauczycieli akademickich powinny dokonać komisje oceniające, działające na wydziałach lub w instytutach, a w razie potrzeby także w innych jednostkach organizacyjnych szkoły.

Oceny dziekanów i prodziekanów a także przewodniczących i członków komisji oceniających powinna dokonać uczelniana komisja oceniająca, która jednocześnie powinna sprawować ogólny nadzór nad przeglądem, przyjąć bądź skorygować oceny dokonane przez komisje oceniające niższego szczebla oraz formułować odpowiednie wnioski osobowe do realizacji przez właściwe organy szkoły. Komisje oceniające powołuje rektor szkoły wyższej.

W skład uczelnianej komisji oceniającej wchodzą przedstawiciele WKO, Komitetu Uczelnianego PZPR oraz Komitetów ZSL i SD — jeżeli działają one na uczelni jak również przedstawiciele senatu szkoły. W jej pracach będzie uczestniczył przedstawiciel Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki.

Na przewodniczących komisji niższego szczebla należy powołać dziekanów lub prodziekanów, a w przypadku gdy zostaną one powołane w instytutach — dyrektorów lub wicedyrektorów instytutu.

Komisjom powołanym w innych jednostkach organizacyjnych szkoły np. w bibliotekach, etc. winni przewodniczyć dyrektorzy i kierownicy tych jednostek względnie ich zastępcy.

W skład tych komisji wchodzą przedstawiciele właściwych organizacji PZPR, organizacji politycznych a także przedstawiciele rad wydziałowych.

Podstawę oceny winny stanowić pisemne informacje przedstawione przez nauczyciela akademickiego zajmującego stanowisko do docenta włącznie na odpowiedniej ankiecie kwalifikacyjnej, stanowiącej załącznik do niniejszych „Zasad…”.

Tryb postępowania w odniesieniu do nauczycieli akademickich zajmujących stanowiska profesorów przedstawiony jest w pkt 7. Indywidualne osiągnięcia nauczyciela akademickiego należy oceniać na tle zadań i wyników pracy wydziału, instytutu czy też zespołu, w ramach którego pracuje.

Ocena nauczyciela akademickiego po jej akceptacji przez komisję uczelnianą winna mu zostać zakomunikowana oraz dołączona do jego akt osobowych.

5. W wyniku przeglądu i oceny nauczycieli akademickich należy doskonalić politykę kadrową szkoły wyższej. Powinno się to wyrażać w:

wykorzystaniu informacji uzyskanych w ramach przeglądu i oceny kadr dla podjęcia decyzji i działań na rzecz zapewnienia prawidłowego rozwoju najbardziej uzdolnionych i twórczych pracowników naukowych;

podjęciu decyzji o zwolnieniu z pracy nauczycieli akademickich nie wywiązujących się ze swych obowiązków, którzy w związku z tym w toku przeglądu uzyskali negatywną ocenę swej pracy oraz postawy;

krytycznej analizie obciążeń dydaktycznych nauczycieli akademickich na tle aktualnych rozmiarów kształcenia oraz w podejmowaniu w związku z tym decyzji o przemieszczeniach lub zwolnieniach nauczycieli akademickich nie posiadających wystarczającego obciążenia dydaktycznego;

kształtowaniu pozytywnych postaw i zachowań nauczycieli akademickich;

określeniu kierunków doskonalenia kwalifikacji nauczycieli akademickich oraz usprawnieniu organizacji i metod pracy zespołów naukowych oraz dydaktycznych, w tym również poprzez proporcjonalny rozdział obowiązków dydaktycznych w ramach szkoły wyższej oraz jednostki dydaktycznej.

Przedmiotem okresowej oceny nauczycieli akademickich jest:

a. postawa moralno-etyczna i społeczno-polityczna wyrażająca się w szczególności w akceptacji zasad ustrojowych ujętych w Konstytucji PRL, a także wymagań sformułowanych w przepisach prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego;

b. działalność dydaktyczno-wychowawcza rozpatrywana z punktu widzenia poziomu i zdyscyplinowanego jej prowadzenia oraz aktywnego udziału w procesie wychowawczym, realizowanym zgodnie z zasadami socjalistycznej szkoły wyższej. Należy także ocenić stosowanie nowoczesnych metod dydaktycznych, jak również autorstwo wyróżniających się pomocy dydaktycznych;

c. działalność naukowo-badawcza i rozwojowa oraz udział we wdrożeniach. W głównej mierze należy poddać ocenie poziom wykonanych i ogłoszonych prac badawczych, poziom prac realizowanych w ramach współpracy z gospodarką narodową i ich znaczenie dla rozwoju gospodarki, a także aktywny udział w kongresach i konferencjach naukowych;

d. kształcenie kadr naukowych i podnoszenie ich kwalifikacji oraz doskonalenie kadr z wyższym wykształceniem;

e. działalność organizacyjna prowadzona na terenie szkoły wyższej lub danej jednostki dydaktycznej;

f. podnoszenie własnych kwalifikacji naukowych i zawodowych;

g. analiza celowości wyjazdów zagranicznych oraz ocena korzyści naukowych wynikających z tych wyjazdów.

Biorąc pod uwagę zróżnicowane zadania realizowane przez nauczycieli akademickich w zależności od kwalifikacji i zajmowanych stanowisk celowe jest odpowiednie zróżnicowanie kryterium ocen. W odniesieniu do profesorów (którzy przeszli uprzednio cały system postępowania kwalifikacyjnego do uzyskania tytułu naukowego, dokumentując swój dorobek naukowy i dydaktyczny) przegląd i ocena winna zostać dokonana bez wymogu przedstawiania przez nich arkusza kwalifikacyjnego.

W związku z tym rekomenduje się pisemne zwrócenie się do profesorów z prośbą o wskazanie, które ze swych osiągnięć w okresie ostatnich 2 lat uważają za najwartościowsze. Ocena powinna koncentrować się na: udziale profesorów w rozwoju nauki i tworzeniu szkół naukowych, wynikach uzyskanych przez podległe zespoły naukowe czy dydaktyczne oraz na ich osobistym zaangażowaniu zarówno w działalność dydaktyczno-wychowawcza, jak i w rozwijanie socjalistycznych postaw obywatelskich wśród studentów i pracowników,

W odniesieniu do docentów na podstawie analizy i oceny ich postawy moralno-politycznej, twórczego wkładu w rozwój reprezentowanej dyscypliny naukowej, wdrożeniach, wynalazkach, kształceniu młodej kadry naukowej, działalności dydaktyczno-wychowawczej (z uwzględnieniem autorstwa podręczników, skryptów, itp.) oraz organizacyjnej, należy również ocenić możliwość uzyskania przez nich w ciągu najbliższych lat tytułu naukowego a także zasadność dalszej ich pracy w jednostce dydaktycznej na dotychczasowym stanowisku.

W odniesienia do pozostałych nauczycieli’ akademickich analiza i ocena ich. postawy moralno-politycznej, zaangażowania i osiągnięć w realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego, a także poziomu prac naukowych i wdrożeniowych winny stanowić podstawę decyzji co do ich

dalszej pracy na zajmowanym stanowisku.

W szczególności należy określić w stosunku do:

adiunktów — możliwości uzyskania w najbliższym czasie (2 do 3 lat) stopnia naukowego doktora habilitowanego.

W przypadku braku takich możliwości należy adiunkta zwolnić z pracy lub wyjątkowo przesunąć go na inne stanowisko — gdy będzie to korzystne dla szkoły.

Adiunkci, którzy pomimo dotychczasowego 9-letniego zatrudnienia na tym stanowisku nie przedstawili rozprawy habilitacyjnej, powinni być zwolnieni z pracy;

s t. asystentów — możliwości terminowego zakończenia pracy doktorskiej, a gdy okaże się to niemożliwe, należy zwolnić z pracy;

asystentów j asystentów stażystów — przydatność do pracy dydaktyczno-wychowawczej, predyspozycje do pracy naukowej oraz wyniki uzyskane w podwyższaniu kwalifikacji. Asystentów i asystentów stażystów, którzy nie sprawdzili się w pracy, należy zwolnić;

st. wykładowców i wykładowców — celowość dalszego zatrudnienia na tych stanowiskach uzasadnioną odpowiednimi kwalifikacjami i osiągnięciami dydaktycznymi, dążąc przy tym do ograniczenia liczebności tej grupy pracowników;

lektorów, nauczycieli przedmiotów, zawodów i umiejętności praktycznych oraz dyplomowanych bibliotekarzy i pracowników dokumentacji naukowej — efektywność pracy zawodowej uzasadniająca dalsze zatrudnienie na zajmowanych stanowiskach oraz udział w doskonaleniu zawodowym.

Pracowników nie posiadających wystarczających osiągnięć zawodowych należy zwolnić.

8. W przypadku, gdy w wyniku przeglądu t oceny okaże się koniecznym rozwiązanie stosunku pracy lub zmiana warunków pracy nauczycieli akademickich, należy decyzję w tej sprawie doręczyć zainteresowanemu przed dniem 30 czerwca 1982 r.

9. Sprawozdania z przeprowadzonych ocen rektorzy szkól wyższych powinni przekazywać Ministerstwu Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki do dnia 30 czerwca 1982 r. W sprawozdaniach tych należy podać, jakie decyzje kadrowe zostały podjęte bądź są przewidywane do podjęcia w wyniku przeglądu i oceny kadr.

    1. W szkołach wyższych, w których zgodnie z pismem ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki DKZ-111-610-8/79 z dnia 30 listopada 1979 r. dokonano w 1982 r. przeglądu i oceny nauczycieli akademickich, nie należy go powtarzać, jeżeli przy jego przeprowadzeniu stosowano zasady i kryteria nie odbiegające od przedstawionych w niniejszych „Zasadach…”. Rektorzy tych szkół winni natomiast nadesłać w pilnym trybie do MNSzWiT sprawozdania uwzględniając dane i informacje o których mowa w pkt. 9.


      wg Joanna Mantel- Niećko

      przy współpracy Marii Stanowskiej,Haliny Suwały, Beaty Chmiel,Ewy Pankiewicz

      Próba sił. Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981

      Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991


Jak uniemożliwiono władzom przeprowadzenie weryfikacji politycznej na UW (r. 1982- stan wojenny)

Jak uniemożliwiono władzom przeprowadzenie weryfikacji politycznej na UW

(r. 1982- stan wojenny)

Weryfikacja. Pierwsza próba

w: Joanna Mantel- Niećko, przy współpracy Marii Stanowskiej, Haliny Suwały, Beaty Chmiel, Ewy Pankiewicz

Próba sił – Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981

Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991

Maj i czerwiec były dla UW miesiącami pełnymi wielkiego napięcia. Mniej więcej w połowie maja Ministerstwo przysłało do uczelni wytyczne w sprawie przeprowadzenia weryfikacji pracowników (dokument 15).

Nadeszła więc oczekiwana przez wszystkich od chwili ogłoszenia stanu wojennego czystka polityczna pracowników, której do tej pory udało się uniknąć.

NSZZ „Solidarność” UW wraz z Akademickim Ruchem Samoobrony ARS rozpropagowały na terenie UW teksty wyjaśniające cel władzy i nawołujące środowisko do oporu i nieuczestniczenia w żadnych komisjach powołanych przez władzę do przeprowadzenia weryfikacji (dokument 16 i 17).

Dla wyjaśnienia — przed 13 grudnia Senat powołał pochodzącą z wyboru Senacką Komisję d/s Młodej Kadry pod przewodnictwem prorektora H. Kupiszewskiego, która przy współpracy z takimiż komisjami na szczeblu wydziałowym miała opracować zasady wymiany kadry uniwersyteckiej. Sprawa była szczególnie ważna i pilna zważywszy, że przedsierpniowe sposoby przeprowadzania dorocznej oceny kadry powszechnie i od dawna uznawano za bardzo złe z punktu widzenia rzetelnego doboru pracowników uniwersyteckich.

W styczniu 1982, a więc jeszcze za kadencji rektora Samsonowicza, pod naciskiem władz usunięto z Komisji tych przedstawicieli wydziałów, którzy wybrani zostali uprzednio przez rady. Na ich miejsce wprowadzono, a dokładniej — mianowano innych.

Teraz, w maju, Senacka Komisja d/s Młodej Kadry przestała istnieć w ogóle, a na jej miejsce powołano rektorską komisję weryfikacji pracowników. W skład tej komisji z ramienia władz weszli: rektor i prorektorzy Grucza i Kałużyński, sekretarz KU PZPR — prof. Andrzej Jezierski; n.b. po zdjęciu Samsonowicza przeprowadzono wybory do KU, w których udział wzięli wyłonieni w okresie „sierpniowym” delegaci.

Teraz partia mogła spokojnie oprzeć się na tych delegatach, gdyż ci spośród nich, których głosy przeważyły w wyborze prof. Jana Malanowskiego, członka DiP-u — konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość” — na delegata na IX Zjazd PZPR oraz w wyborze dr Andrzeja Kołakowskiego na sekretarza KU, ci delegaci przeważnie oddali legitymacje partyjne w okresie październik-grudzień 1981.

W okresie od 25 lutego 1982, gdzieś do drugiej połowy kwietnia, KU był zawieszony, funkcje I sekretarza uczelni pełnił komisarycznie funkcjonariusz Komitetu Warszawskiego — Andrzej Kożuchowski.

W kwietniu I sekretarzem został prof. Andrzej Jezierski, który tę samą funkcję pełnił w UW w 1968 r. nie zapisując się dobrze w pamięci środowiska. Oprócz powyższych do wspomnianej Komisji z ramienia władz weszli także: przedstawiciel WKO (Wojskowy albo Warszawski Komitet Obrony czy Ocalenia) płk Grabowski, przedstawiciel SD — Dubisz, ZSL — prof. Hemmerling z WDiNP, kierownik działu kadr z UW, uważany za powiązanego z MSW – – Kaśka, dyrektor z MNSzWiT -Stemperski.

Na posiedzeniu Senatu w początkach czerwca (bodajże 2 czerwca) zakomunikowano o powstaniu tej Komisji i jej składzie, proponując by senatorowie, którzy wchodzili do Senackiej Komisji d/s Młodej Kadry weszli teraz do komisji weryfikacyjnej.

W pierwszym odruchu, a także w myśl wspomnianych wyżej zaleceń ARS i „Solidarności” większość senatorów odmówiła udziału w tej komisji. Pozostały jedynie trzy osoby: doc. J. Axer (polonistyka), doc. P. Węgleński (biologia) oraz prof. Rubel (chemia).

Na błyskawicznie zwołanym w tej sprawie nieformalnym spotkaniu dziekanów, które odbyło się w niedzielę, 6 czerwca, ostro zarysował się dylemat, czy przedstawiciele środowiska powinni, czy nie powinni wchodzić do tej Komisji. Po dość ostrej wymianie poglądów, w czasie której po raz kolejny odżyły wątpliwości co do momentu, w którym należy odejść ze stanowisk i w imię zachowania własnej godności odmówić współpracy z władzą, przeważył wreszcie pogląd, że przedstawiciele środowiska powinni wejść do Komisji, i to w liczbie, która będzie mogła przeważyć w głosowaniach. Odbyło się już bowiem pierwsze posiedzenie Komisji poświęcone sprawom proceduralnym. Na posiedzeniu tym przedstawiciele władzy widząc korzystny dla siebie układ liczbowy (3 przedstawicieli środowiska wobec 9 przedstawicieli władzy) postanowili podejmować decyzje personalne w głosowaniach tajnych. Wykorzystując tę decyzję proceduralną i wprowadzając do Komisji odpowiednią liczbę przedstawicieli środowiska można było pokusić się o przegłosowanie w wypadkach prób politycznego usuwania z pracy.

Postanowiono dodatkowo, że przedstawiciele środowiska wycofają się z Komisji jednomyślnie w chwili gdy, mimo decyzji Komisji, ktoś zostanie usunięty.

Nie znam pełnego składu wyłonionych przedstawicieli środowiska do tej Komisji. Weszli do niej m.in. doc. Jerzy Ginter (fizyka), doc. Michał Szulczewski (geologia), dr Stefan Jackowski (matematyka), wyżej wymieniona trójka senatorów i jeszcze parę osób. Namówienie ludzi, by brali udział w tej Komisji, było ogromnie trudne. Nikt bowiem nie chciał uczestniczyć w Komisji, która zgodnie z wytycznymi Ministerstwa miała przeprowadzić czystkę na UW.

Rezultat działalności tej Komisji był przecież w tym momencie całkowicie niewiadomy, szansę obrony środowiska wydawały się znikome, a „plama” na własnym nazwisku za współudział w usunięciu pracowników — niewątpliwa. Co więcej, w środowisku uniwersyteckim, niezbyt powszechnie, ale na pewno w kręgach sterujących sprawami uniwersyteckimi znany był tekst wewnętrznopartyjny z 12 maja 1982, dotyczący kierunku działań w UW (dokument 18). Tekst ten nie pozostawiał złudzeń co do zamierzeń władzy wobec uczelni. Nie pozostawiały ich także wytyczne ministra co do sposobu przeprowadzenia weryfikacji.

Wszystko to stawiało tych, którym proponowano wejście do Komisji weryfikacyjnej, w niebywale trudnej moralnie sytuacji. Skomplikowało ją ogromnie — i to właśnie w wymiarze moralnym — stanowisko zajęte przez „Solidarność” UW w ulotce, którą zaczęto rozpowszechniać w środowisku. Ulotka ta głosiła, że każdy, kto weźmie udział w komisji powołanej przez partyjno-wojskowe władze, staje się kolaborantem, że nazwiska takich osób zostaną napiętnowane w prasie podziemnej i podane do wiadomości zachodnich radiostacji oraz zachodnich środowisk naukowych z sugestią, by nie zapraszać ich na żadne międzynarodowe konferencje, sympozja itp.

Była to presja, której bardzo trudno było przeciwstawiać się dziekanom reprezentującym pogląd zupełnie odmienny: że ci, którzy do tej komisji wejdą, biorą na swoje barki odpowiedzialność za los politycznie zagrożonych i że robią to własnym kosztem, gdyż obrona publiczna ludzi zaangażowanych społecznie w okresie sierpniowym — i to przeważnie przy zaniedbaniu własnej pracy naukowej — może grozić ich własnemu bezpieczeństwu. Niemałym wysiłkiem udało się skompletować przedstawicieli środowiska w komisji, jak i zapobiec rozpowszechnianiu ulotki i opublikowaniu jej w zapowiedzianych środkach przekazu. W efekcie działalności komisji — a może wskutek powołania takiego właśnie jej składu — nikt z pracowników naukowo-dydaktycznych nie został z uczelni usunięty.

Udało się nawet utrzymać w pracy dr Annę Jędrzejkiewicz, aktywną działaczkę „Solidarności”, o której zwolnienie zabiegał intensywnie dziekan Wydziału Rusycystyki, wysoko ustosunkowany członek partii, prof. A. Bartoszewicz. Należała ona bez wątpienia do najbardziej zagrożonych usunięciem pracowników UW.

Działalność przedstawicieli środowiska w Komisji została wsparta stanowiskiem zajętym przez dziekanów i wydziały. Stanowisku swemu dziekani i rady wydziałów zaczęły dawać wyraz pod koniec maja, a więc jeszcze zanim powstała kwestia uczestnictwa w Komisji. Ministerstwo bowiem — oprócz wytycznych — przysłało ankiety personalne, które mieli wypełniać pracownicy. Ankiety zawierały ok. 10 punktów dotyczących przebiegu pracy zawodowej (liczba publikacji, wypromowanych magistrów czy doktorów, udział w sympozjach, konferencjach itp. w okresie ostatnich dwu lat).

Polityka dziekanów i rad wydziałowych w sprawie wypełniania tych ankiet nie była jednolita. Na ogół protestowano przeciwko ich wypełnianiu, motywując faktem, iż jak co roku przegląd kadry został dokonany w lutym i wszystkie dane zostały już złożone, nie ma więc najmniejszego powodu, by przeprowadzać ponownie ten przegląd. Faktem jest, że — jak co roku przegląd lutowy dotyczył nie wszystkich pracowników, lecz tych, którzy podlegają rotacji co jakiś czas zgodnie z ustaleniami ustawy (np, asystenci co 2 lata, adiunkci co 3 itp.). Tym niemniej środowisko broniło się argumentem, że zgodna z literą ustawy rotacja została przeprowadzona w lutym i nie ma podstaw prawnych, by minister zalecał jej powtórzenie. Stanowisku takiemu dali wyraz m.in, dziekani Wydziału Psychologii oraz IPSiR-u (dokument 20). Rada Wydziału Neofilologii zajęła stanowisko merytoryczne wobec próby przeprowadzenia ponownego przeglądu kadry (dokument 21).

Sprawa wypełniania ankiet stała się przedmiotem poważnego sporu, a nawet rozłamu w środowisku. Niektórzy pracownicy odmawiali wypełniania ankiet uważając ten wymóg za bezpodstawny prawnie.

Stali oni na stanowisku, że zgoda na złożenie ankiety jest krokiem w kierunku podporządkowania się arbitralnym wymogom władz, wyrazem psychicznego ulegania zastraszeniu. Inni, całkowicie zgodni z powyższym poglądem, uważali dodatkowo, że władzy zbierającej ankiety przyświeca konkretny cel.

Ankieta, z pozoru zupełnie niewinna, bo dotycząca spraw zawodowych, po wypełnieniu stawała się zbiorem informacji o przebiegu pracy danego człowieka, zbiorem, który jest dla administracji zupełnie nieosiągalny, jeśli nie poda się go samemu. Choć wydawać się to może zgoła nieprawdopodobne, faktem jest, że w uczelniach nie ma możliwości dokładnego prześledzenia szczegółów pracy zawodowej (chyba żeby się szukało w kilkunastu miejscach, co jest bardzo pracochłonne), jeżeli tych szczegółów nie poda sam zainteresowany.

Tak więc złożenie ankiety było w opinii niektórych pracowników złożeniem czegoś w rodzaju „autodonosu” co do przebiegu pracy zawodowej w ciągu ostatnich dwu lat.

Zwolennicy takiego poglądu uważali, że nie należy władzy ułatwiać życia i dostarczać jej informacji, których — jeśli koniecznie chce — może sobie poszukać sama w rozmaitych biurach, np. w Biurze Współpracy z Zagranicą — wyjazdy, w Biurze Spraw Studenckich — liczba prowadzonych zajęć, w dziekanatach — liczba wypromowanych magistrów, itp. Przy bałaganie panującym w aktach uniwersyteckiej administracji nie jest to wcale łatwe. Jednocześnie uważali oni, że celowe jest żądanie władz, by opisać w ankietach działalność naukowo-dydaktyczną za ostatnie dwa lata, kiedy to najbardziej zaangażowani społecznie — a więc dziś najbardziej zagrożeni — bardzo mało, jeśli w ogóle pracowali naukowo.

Wedle zwolenników tej interpretacji intencją władz było wyłowienie przez informacje zawarte w ankietach tych, którzy mało zdziaławszy zawodowo w ciągu ostatnich dwu lat, mogą zostać usunięci z pracy za brak postępów naukowych.

Tym samym władze zyskiwały trudny do obalenia argument, iż usunięcie pracowników z UW powodowane jest troską o poziom kadry i nie ma nic wspólnego z politycznymi poglądami usuwanych. Inni pracownicy uważali przytoczone wyżej argumenty za przesadzone, a nawet wręcz głupie. Twierdzili oni, że ankiety jako politycznie nieszkodliwe należy wypełniać, by nie drażnić władzy odmową, a przez wspomnianą wyżej komisję weryfikacyjną uniemożliwić wyrzucenie z pracy zagrożonych politycznie,

Te rozbieżne postawy doprowadziły do skonfliktowania środowiska.

Jedni ankiety wypełniali, inni — nie. Wypełniający uważali nie wypełniających za ekstremistów, niepotrzebnie i bezcelowo drażniących władze. Nie wypełniający mieli żal do wypełniających za brak postawy, niepotrzebną uległość wobec władz i rozbijanie środowiska.

Na niektórych wydziałach dziekani brali na siebie odpowiedzialność za nieprzekazanie ankiet pracownikom, na innych — dziekani rozdawali ankiety, nie naciskając na ich wypełnienie, ale przez fakt ich rozdania wprowadzając zamęt wśród pracowników, którzy — zwłaszcza ci mniej wprowadzeni w bieg wydarzeń — uważali, że skoro pochodzący z ich wyboru dziekan rozdaje ankietę, to należy ją wypełnić.

Był to na pewno w całym okresie stanu wojennego okres największego rozbicia środowiska.

W efekcie osiem wydziałów zdecydowanie, choć rozmaitymi sposobami, oparło się składaniu ankiet. Były to: matematyka, fizyka, historia, psychologia, IPSiR, neofilologia, biologia oraz filozofia albo chemia.

Postawa tych ośmiu wydziałów okazała się wystarczająca, by uniemożliwić władzom przeprowadzenie weryfikacji politycznej w UW.

Do tego ustępstwa ze strony władz przyczyniło się w dużej mierze i stanowisko komisji sejmowych, zajmujących się ustawą o szkolnictwie wyższym. Komisje sejmowe zaalarmowane przez środowisko faktem mającej nastąpić weryfikacji politycznej, sprzeciwiły się jej mocno jako sprzecznej z nową, dopiero co uchwaloną przez sejm ustawą. Myśl jednak, że gdyby nie opór środowiska uniwersyteckiego, wyrażony lak niewypełnianiem ankiet, jak i wprowadzeniem do komisji własnych rzeczników, weryfikacja taka miałaby miejsce, tak jak je miała na innych polskich uczelniach mimo sprzeciwu komisji sejmowych.

W gruncie rzeczy uniknięto w UW weryfikacji politycznej kosztem utrzymania w pracy wszystkich, nawet tych, których zgodnie z normalnym trybem dorocznej rotacji należało zwolnić z pracy w UW ze względu na nieprzydatność do pracy naukowo-dydaktycznej.

Jedyny wyjątek stanowiła pracowniczka administracyjna Wydziału Psychologii, członkini PZPR, Lewicka, która została usunięta z pracy w UW wskutek nieprzejednanego stanowiska dziekana tego wydziału, doc. J. Grzelaka.

Stanisław Waltoś – profesor wielofunkcyjny, prawnik, historyk, nie dostrzegł bezprawia w historii UJ u schyłku PRL

Nauka Polska – Baza ludzi nauki

prof. zw. dr hab. czł. rzecz. PAN  Stanisław  Marian  Waltoś

 

Dyscypliny KBN: nauki prawne
Specjalności: historia prawa, muzeologia, postępowanie karne
Miejsca pracy: Aktualne: Uniwersytet Jagielloński; Muzeum
Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie; Wydział Administracyjno-Informatyczny; Katedra Prawa Administracyjnego
Nieaktualne:   Uniwersytet Jagielloński; Wydział Prawa i Administracji; Katedra Postępowania Karnego
Pełnione funkcje:Aktualne:
Członek Prezydium  Polska Akademia Nauk; Oddziały Polskiej Akademii Nauk; Oddział PAN w Krakowie
Członek Prezydium  Polska Akademia Nauk; Prezydium Polskiej Akademii Nauk
Dyrektor  Uniwersytet Jagielloński; Muzeum
Nieaktualne:
Zastępca przewodniczącego  Polska Akademia Nauk; Prezydium Polskiej Akademii Nauk; Komitet „Polska w Zjednoczonej Europie”
Przewodniczący  Polska Akademia Nauk; Wydziały PAN; Wydział I – Nauk Społecznych; Komitet Nauk Prawnych
Członkostwo: Aktualne:
Członek krajowy rzeczywisty  Polska Akademia Nauk; Wydziały PAN; Wydział I – Nauk Społecznych
Członek krajowy korespondent  Polska Akademia Umiejętności; Wydział II Historyczno-Filozoficzny
Członek  Polska Akademia Nauk; Wydziały PAN; Wydział I – Nauk Społecznych; Komitet Nauk Prawnych
Członek  Polska Akademia Umiejętności; Międzywydziałowe Komisje Interdyscyplinarne; Komisja Historii Nauki
Członek  Polska Akademia Umiejętności; Międzywydziałowe Komisje Interdyscyplinarne; Komisja Rozwoju Miasta Krakowa
Członek  Polska Akademia Umiejętności; Wydział II Historyczno-Filozoficzny; Komisja Prawnicza
Nieaktualne:
Członek  Polska Akademia Nauk; Prezydium Polskiej Akademii Nauk; Komitet Etyki w Nauce

Stanisław Waltoś w Wikipedii

Stanisław Waltoś (ur. 9 lutego 1932 roku w Stanisławowie) – polski prawnik, specjalista w zakresie historii prawa i postępowania karnego.

Absolwent UJ (1954), od 1979 profesor, wcześniej ukończył I Liceum Ogólnokształcące w Dębicy. W latach 19921997 był ekspertem Rady Europy, a w 1994 ekspertem rządu łotewskiego. Jest członkiem Polskiej Akademii Nauk (2002 członek korespondent, 2007 członek rzeczywisty), od 1995 członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, czynnie uczestniczył w zmianach legislacyjnych m.in.: jest współautorem projektu Kodeksu postępowania karnego z 1997, ogłosił kilkaset prac z zakresu prawa. Z jego inicjatywy została wcielona w życie instytucja świadka anonimowego i świadka koronnego.

Od 1977 jest dyrektorem Muzeum UJ (Collegium Maius).

Przypadki profesora Waltosia

Alma Mater,Nr 63/2004

Nie było łatwo na tych studiach. Wszędzie czuło się wszechwładzę PZPR (ja nigdy do niej nie należałem!), obowiązywało uprawianie nauki tak zwaną metodą marksistowską, szalał tzw. aktyw ZMP, wśród studentów byli agenci Urzędu Bezpieczeństwa, donosiciele i często zdarzało się, że koledzy nie wiedzieć czemu na długo znikali. Uniwersytet był przez ówczesne władze polityczne traktowany jako potencjalne środowisko reakcji i intelektualnego oporu. Całe szczęście, że trafiłem na mądrych, porządnych profesorów. Trzech z nich do dziś uważam za swoich mistrzów – to ostatnie słowo prof. Waltoś powtarza wielokrotnie. „Mistrz” bowiem znaczy dla niego: Autorytet, ktoś, komu młody człowiek zawdzięcza zainteresowanie dyscypliną, pierwszy zbiór paradygmatów i metodę. Adam Vetulani, Władysław Wolter, Marian Cieślak

Profesor Waltoś – prawnik i człowiek renesdansu

Rzeczpospolita, 20-01-2010,

Znany karnista profesor Stanisław Waltoś odebrał wczoraj w naszej redakcji Nagrodę im. Edwarda J. Wendego,

Wielki człowiek, wspaniały naukowiec, prawnik, który nie zasklepił się w samym prawie, bo interesują go także historia, przyroda, sport, kultura polska – tak o tegorocznym laureacie mówiła sędzia Teresa Romer, przewodnicząca kapituły nagrody. W tym roku laur zwycięzcy przypadł prof. Stanisławowi Waltosiowi za szczególne zasługi i dokonania w obronie idei państwa prawa, jak również w krzewieniu i podnoszeniu kultury prawnej.

Siemaszko za Waltosia

Biuletyn Informacji Publicznej Naczelnej Rady Adwokackiej

Na wniosek ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobro premier odwołał prof. Stanisława Waltosia z funkcji przewodniczącego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. W proteście cała Komisja złożyła rezygnację

Historia UJ w ujęciu profesora Stanisława Waltosia i refleksje w tej kwestii

Blog akademickiego nonkonformisty

…Heroiczna postawa władz uczelnianych w czasach tzw. Transformacji ustrojowej, aby niewygodni dla systemu nigdy nie wrócili na UJ, winna przejść do historii, także oficjalnej, podobnie jak niszczenie dokumentacji tego – chwalebnego inaczej – okresu.

A o tym w historii UJ w ujęciu prof. Stanisława Waltosia – ani me, ani be, ani kukuryku !

Czy chodzi mu o utrzymanie standardów wypracowanych w PRL ?


 


 

Badania nad represjonowanymi w PRL studentami i pracownikami UW (i UJ)

Badania nad represjonowanymi w PRL

studentami i pracownikami UW (i UJ)

Maria Stanowska, Joanna Mantel-Niećko, Halina Suwała, Beata Chmiel, Ewa Pankiewicz-

WYKAZ REPRESJONOWANYCH PRACOWNIKÓW I STUDENTÓW UW

s.302-397 (po kilku na stronie)

z: Joanna Mantel- Niećko, przy współpracy Marii Stanowskiej, Haliny Suwały, Beaty Chmiel,Ewy Pankiewicz – Próba sił – Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981.Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991

Wykaz… zawiera dane tylko o tych osobach represjonowanych z UW, o których informacje dotarły do Senackiej Komisji d/s Osób Pozbawionych Wolności (dalej zwaną Komisja). Schemat przedstawienia łych informacji podyktowany byt chęcią ukazania rodzaju i przyczyn represji, sposobu, miejsca i czasu ich stosowania, struktury wieku represjonowanych, postaw środowiskowych i indywidualnych itp.

Dające się zauważyć w Wykazie… luki w informacjach wynikają z niemożności skompletowania pełnych danych.

Kilka przykładów z wykazu:

GRABOWSKA MIROSŁAWA,. 6X11949, c. Jerzego l Wydział Filozofii i Socjologii, adiunkt

Aresztowana: 12 VI — 21 IX 1985

Miejsce przetrzymywania: Rakowiecka

Zarzuty: art. 282 a § l k.k. wzw. z art. 45 prawa prasowego, sygn. akt II Ds 101/85 Adwokat J. Olszewski Prokurator: J. Aleksandrowicz Poręczyciel: rektor G. Białkowski i dr A. Rychard (z ramienia Polskiego Towarzystwa Socjologicznego)

Wykonujący poręczenie: prodziekan Wydziału dr A. Kamiński

Interwencje: 17 VI 1985 wystąpienie UW o uchylenie aresztu tymczasowego; 19 VI wystąpienie PTS o uchylenie aresztu tymczasowego; 26 VI i 12 VIII odmowy prok. W. Bardonowej m.in. ze względu na to, iż Prokuratura Wojewódzka: „biorąc również pod uwagę i aspekt humanitarny sprawy nie może pozytywnie ustosunkować się do złożonego wniosku”; wrzesień 1985 — interwencja doc. B. Stanosz i ojca aresztowanej u przewodniczącej Ligi Kobiet J. Biedrzyckiej w sprawie uchylenia aresztu tymczasowego; 25 VI rektor Białkowski i przewodniczący Komisji, prof. A. Murzynowski bezskutecznie interweniują u przewodniczącego PRON J. Dobraczyńskiego i wicemarszałka Sejmu Z. Gertycha w sprawie uchylenia aresztu tymczasowego z powodu złego stanu zdrowia i ciąży Inne: zły stan zdrowia, ciąża

Wynik: 19 XII 1985 umorzenie postępowania wobec „inicjatywy PRON, wynikającej z postępującej normalizacji życia społeczno-politycznego w kraju” wedle pisma z dnia 12 XII 85 pik St. Przanowskiego do rektora UW


PUZYNINA JADWIGA, ur. 29 11928, c. Aleksandra i Kiry Wydział Polonistyki, doceni, dziekan

Internowana. Zatrzymana

Internowana: 13-18 V 1982 Miejsce przetrzymywania: Olszynka Grochowska Poręczyciel: rektor K. Dobrowolski Wykonujący poręczenie: rektor Dobrowolski Inne: zły stan zdrowia

Interwencje: 15 V 1982 wystąpienie Rady Wydziału Polonistyki do ministra szkolnictwa wyższego o uchylenie decyzji internowania; 17 V wystąpienie rektora do ministra sw Cz. Kiszczaka o niezwłoczne uchylenie decyzji internowania

Zatrzymana: 11 XI 1982 w kolegium Warszawa-Śród mieście, gdzie miały się odbywać rozprawy przeciwko studentom UW, razem z Romanem Taborskim; podobna sprawa Paweł Moczydłowski Zwolniona bez postępowania

SUWAŁA HALINA, ur. 5 11926, c. Wojciecha i Marii

Wydział Neofilologii, docent

Internowana: 13 XII 1981 — 29 IV 1982

Miejsce przetrzymywania: Olszynka Grochowska 13-22 XII 1981; Jaworze 22 XII 1981 — 9 I 1982; Gołdap 10 I — l III;Darlówko2III — 29 IV 1982

Adwokat: R. Siciński

Poręczyciel: rektor H. Samsonowicz

Wykonujący poręczenie: rektor Samsonowicz

Interwencje: 30 XII 1981 i 12 III 1982 wystąpienia rektora Samsonowicza o uchylenie decyzji internowania; 30 XII 1981 wystąpienie doc. J. Mantel-Niećko do ministra SW Cz. Kiszczaka; 13 I 1982 wystąpienie pracowników Wydziału do gen. W. Jaruzelskiego o uwolnienie S.; 25 II odpowiedz odmowna J. Pacuka: „obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości rozpatrywania skarg lub petycji mających charakter zbiorowego wystąpienia”; 15 III rozmowa rektora Samsonowicza i doc. Mantel-Niećko z płk Romanowskim (sprawa ciężkich warunków bytowych w Darłówku — w efekcie pewne złagodzenie rygorów); l IV rozmowa rektora Samsonowicza i doc. Mantel-Niećko z płk Olejnikiem w sprawie uwolnienia S.; liczne interpelacje międzynarodowego środowiska romanistycznego do władz polskich w sprawie uwolnienia S. m.in.: styczeń 1982 protest humanistów francuskich opublikowany w „le Monde”; apel prof. H. Mitteranda 7 paryskiej Sorbony (Paris III) w prasie francuskiej ; 18 I — list L. Haya z CNRS do attache” kulturalnego ambasady PRL w Paryżu; 19 I, 3 i 11 II, 25 III, l IV — listy prof. Y. Chevrela z Universite de Nantes do ambasady PRL w Paryżu i ministra szkolnictwa wyższego w Polsce;

22 II i 10 III — listy prof. J. Cl. Rivieresa do w/w; 26 I — list Komitetu redakcyjnego miesięcznika

„Europę” do ambasadora PRL we Francji E. Kułagi; 12 II -— Ust prof. G. Gillespie z Stanford

University, California do gen. Jaruzelskiego; 16 IIP list prof. D. Poyan Diaza z Ciudad Universitaria do ambasadora PRL w Madrycie; l IV — list sekretarza generalnego „Syndicat National de 1’Enseignement Supćrieur” w Paryżu do ambasadora Kułagi; 27 IV — list prof. G.C. Menichelliego z Istituto Universitario Orientalew Neapolu do radcy kulturalnego ambasady PRLw Rzymie; większość tych listów interwencyjnych opatrzona była licznymi podpisami pracowników naukowych danych uczelni oraz przedstawicieli środowisk intelektualnych z różnych miast

Inne: 21 IV 1982 interpelacja dr M. Gellera na posiedzeniu Senatu UW w sprawie uwolnienia S.; zły stan zdrowia; hospitalizowana po zwolnieniu

SZANIAWSKI KLEMENS, ur. 3 III 1925, s. Władysława i Stanisławy, zm. 5 III 1990 Wydział Filozofii i Socjologii, profesor

Internowany. Przesłuchiwany

Internowany: 13-14 XII 1981 Miejsce przetrzymywania: Białołęka

Przesłuchiwany: między 25-30 X 1982 w związku z planowanym na 10 XI protestem; przesłuchiwany w związku z pomówieniem o szpiegostwo razem z ^Januszem Onyszkiewiczem i innymi

WOCIAL JERZY, ur. 29 VI1946, s. Waleriana i Janiny Wydział Filozofii i Socjologii, adiunkt

Internowany. Zatrzymywany dwukrotnie. Przeszukanie. Postępowanie dyscyplinarne

Internowany: 13 XII 1981 — 23 VII1982 (przepustka od 9 do drugiej polowy kwietnia 1982) Miejsce przetrzymywania: Białołęka 13-22 XII 1981; Jaworze 22 XII 1981 — 23 V 1982; Darłówko 23 V — 23 VII 1982 Poręczycie!: prof. J. Szacki Wykonujący poręczenie: prof. A- Sikora

Interwencje: 27 I 1982 wystąpienie rektora H. Samsonowicza do KS MO o uchylenie decyzji o internowaniu; 18 II odmowa naczelnika Wydziału Ogólnego KS MO ppłk A. Kacprzykowskiego; 6 VII 1982 wystąpienie prorektora St. Kałużyńskiego o zwolnienie Inne: hospitalizowany w czasie pobytu na przepustce

Zatrzymany: 17-19 III 1984 razem z <=> Tomaszem Uminskim, w związku ze spotkaniem byłych internowanych

Miejsce przetrzymywania: Komenda MO Darłowo Zwolniony bez postępowania

Przeszukanie mieszkania 28 VIII 1985, zabranie maszyny do pisania (na nakazie przeszukania oznaczenie sprawy „^Mirosławy Grabowskiej, zob. też Maciej Geller, Janusz Grzelak)

Zatrzymany: 1-2 V 1987 na pł. Komuny Paryskiej Miejsce przetrzymywania: KD MO Żeromskiego Zarzuty: art. 50 k.w. Adwokat: M, Bednarkiewicz Orzeczenie: 2 V 1987 kolegium Warszawa-Żoliborz — grzywna 41,5 tyś. zł

Postępowanie dyscyplinarne: wskutek meldunku złożonego przez płk AJ. Karpika na ręce prorektora W. Kowalskiego i przekazanego rektorowi przez tego ostatniego, rektor Dobrowolski poleca wszcząć postępowanie wyjaśniające wobec W. oskarżonego o zorganizowanie bez rektorskiego zezwolenia zgromadzenia na terenie uczelni w dniu 23 X 1984 w celu oddania hołdu pamięci zamordowanego ks, Jerzego Popiełuszki. Mimo nieprzychylnej dla W. informacji, dostarczonej rzecznikowi dyscyplinarnemu przez prorektora Kowalskiego, postępowanie wyjaśniające nie zostaje ani doprowadzone do końca, ani umorzone.

Por.

Wyniki ‚badań’ nad represjonowanymi w PRL na UJ:

Informacja o ‘Komisji Wyrozumskiego’ (UJ), czyli badanie represji w czasach PRL

https://lustronauki.wordpress.com/2009/04/17/informacja-o-komisji-wyrozumskiego/

Lista Wyrozumskiego’ – represjonowanych pracowników i studentów UJ w PRL–u.

https://lustronauki.wordpress.com/2008/11/09/lista-wyrozumskiego-represjonowanych-pracownikow-i-studentow-uj-w-prl–u/

Inwigilacja środowisk akademickich i naukowych

Stłamszona nauka?

Inwigilacja środowisk akademickich i naukowych

przez aparat bezpieczeństwa

w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku,

pod red. Piotra Franaszka, Warszawa 2010, 342 s., cena 32,00 zł

IPN


Seria „Dziennikarze – Twórcy – Naukowcy” podejmuje niezwykle interesujący temat funkcjonowania wymienionych środowisk w systemie totalitarnym.

Służba Bezpieczeństwa „ochraniała” – jak określano to w żargonie SB – zarówno szkoły wyższe, jak i instytucje badawcze, kontrolując ich działalność naukowo-dydaktyczną oraz rejestrując postawy i poglądy osób w nich zatrudnionych. Otwarcie Polski na Zachód w latach siedemdziesiątych stworzyło naukowcom znacznie szersze możliwości kontaktów międzynarodowych.

Ludzie nauki, nauczyciele akademiccy i studenci coraz mocniej angażowali się w działalność opozycyjną, która osiągnęła kulminację w latach osiemdziesiątych. Dla funkcjonariuszy SB taka sytuacja stanowiła nowe wyzwanie, by nasilić walkę z wrogami reżimu.


Spis treści

  • Wstęp

  • Aleksandra Pietrowicz
    „Ochrona” Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przez Służbę Bezpieczeństwa w latach 1970–1979 w świetle materiałów operacyjnych do sprawy obiektowej „Collegium”

  • Adam Dziuba, Mariusz Mrzyk
    Represje stanu wojennego wobec naukowców Uniwersytetu Śląskiego

  • Edyta Krężołek
    Aparat bezpieczeństwa wobec środowiska naukowego Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Kielcach w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych

  • Krzysztof Sychowicz
    Sprawa obiektowa kryptonim „Kuźnia” – rozpracowywanie środowiska Politechniki Białostockiej przez Służbę Bezpieczeństwa

  • Maciej Maciejowski
    Inwigilacja pracowników Instytutu Historii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Szczecinie, poźniejszego Uniwersytetu Szczecińskiego, w latach 1982–1989

  • Patryk Pleskot
    „Władcy paszportów”. Biuro Współpracy Naukowej z Zagranicą PAN. Szkic analizy

  • Piotr Franaszek
    Działania Służby Bezpieczeństwa wobec studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w okresie stanu wojennego – sprawa operacyjnego rozpracowania „Ważny”

  • Paweł Spodenkiewicz
    Lokatorzy hotelu Cracovia. Inwigilacja uczestników V Zjazdu Socjologicznego w 1977 r.

  • Mirosław Sikora
    „Troglodyta”. Tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa na Politechnice Śląskiej 1970–1976 (1979)

  • Tadeusz Paweł Rutkowski
    Jan Borkowski – kontrowersyjny historyk ruchu ludowego

  • Wykaz skrótów

  • Indeks osób