Lesław Węgrzynowski, legendarny obrońca Lwowa, zastępca profesora na Wydziale Lekarskim we Wrocławiu, politycznie wrogi, wyrzucony z katedry

 

Zast. prof. dr Lesław Węgrzynowski (1885-1956) – Legendarny obrońca Lwowa (we wspomnieniach: rodziny, przyjaciół i studentów) 

Miesięcznik informacyjny AM we Wrocławiu, rok X, nr 10 (90), sierpień 2004,  Z. Domosławski

…Lesław Węgrzynowski urodził się 17 września 1885 r. w Rohatynie. Pochodził z rodziny o bogatych tradycjach patriotycznych i lekarskich, był siostrzeńcem Profesora Antoniego Władysława Gluzińskiego (1856-1935), wybitnego internisty i patologa profesora Uniwersytetu we Lwowie i Warszawie, członka Polskiej Akademii Umiejętności. Po ukończeniu studiów lekarskich na Uniwersytecie Lwowskim w roku 1910, uzyskał dyplom doktora wszech nauk lekarskich. Obok formacji uzyskanej w Klinice Gluzińskiego, odbył staże naukowe w Instytucie im. Roberta Kocha oraz kliniczne w Berlinie, Hamburgu, Davos. Po powrocie do Lwowa oprócz pracy klinicznej, udzielał się równocześnie na polu naukowo-doświadczalnym w zakładzie Farmakologii, pod kierunkiem światowej sławy uczonego profesora Leona Popielskiego.
W roku 1914 został szefem sanitarnym Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu wcielony do armii austriackiej, ale już od roku 1918 służył w armii polskiej.
W czasie walk polsko-ukraińskich był szefem sanitarnym Obrony Lwowa, gdzie w trudnych warunkach, polska służba sanitarna pod dowództwem Lesława Węgrzynowskiego udzielała również pomocy rannym żołnierzom ukraińskim i ludności cywilnej bez względu na narodowość. Był to wspaniały gest, nigdy nieodwzajemniony.

Po wojnie był nawet szefem Kapituły Krzyża Obrony Lwowa. Był zaprzyjaźniony z dowódcą obrony Lwowa brygadierem Czesławem Mączyńskim, którego żegnał w czasie pogrzebu na Cmentarzu Obrońców Lwowa. Po zakończeniu działań wojennych, rozwinął szeroką działalność ftyzjatry i niestrudzonego społecznika na stanowisku Dyrektora Lecznicy Towarzystwa Walki z Gruźlicą w Hołosku Wielkim koło Lwowa.
Z początkiem wojny w 1939 r. działał w szefostwie sanitarnym miasta Lwowa, a w latach późniejszych (do roku 1941) został mianowany przez władze radzieckie na stanowisko kierownika Kliniki Ftyzjatrycznej filii Kijowskiego Instytutu Gruźlicy. W okresie okupacji w Warszawie prowadził działalność lekarską, społeczną i konspiracyjną. Po powstaniu warszawskim zajmował się ewakuacją rannych i chorych, a po oswobodzeniu kraju zorganizował i uruchomił Sanatorium PCK w Zakopanem. Przez dwa kolejne lata – do roku 1947 – pracował na podstawie nominacji Ministerstwa Zdrowia jako Dyrektor Sanatoriów Przeciwgruźliczych w Bukowcu koło Kowar, przyczyniając się do wysokiego poziomu tych placówek, a przez swe kontakty – do rozwoju i unifikacji lecznictwa ftyzjatrycznego w Polsce.

Był założycielem Polskiego Towarzystwa Badań Naukowych nad Gruźlicą, które było pierwszym towarzystwem lekarskim w Regionie Jeleniogórskim. Zarząd tego Towarzystwa zorganizował w ówczesnej Krzyżatce (dziś Kowary) pierwszy po wojnie Zjazd Dyrektorów Sanatoriów, lekarzy nie tylko społeczników, ale i naukowców (w większości późniejszych profesorów), którzy ocaleli w zawierusze wojennej. W tym czasie niemiecki palacz zamordował polskiego administratora Bukowca, mjr. Piotra Michaleckiego. Przybyła na miejsce zbrodni milicja miała zamiar aresztować i surowo ukarać wszystkich pracowników narodowości niemieckiej. Lesław Węgrzynowski kategorycznie sprzeciwił się metodzie stosowania odpowiedzialności zbiorowej.
Postawa Węgrzynowskiego, na wskroś humanitarna, zapisała się na trwałe w historii Regionu Jeleniogórskiego.
Węgrzynowski w latach 1947-1950 został Dyrektorem Państwowego Zespołu Sanatoriów Przeciwgruźliczych w Obornikach Śląskich. W dniu 9 sierpnia 1949 r. został powołany na stanowisko zastępcy profesora w Katedrze Ftyzjologii Wydziału Lekarskiego na Uniwersytecie we Wrocławiu, gdzie pracował do 1951 r.

W teczce osobowej zachowało się pismo (miałem je w ręku w 1991 r.) z dnia 27 września 1951 r. następującej treści „Oddział Personalny prosi o wstrzymanie wypłacania poborów prof. dr. Węgrzynowskiemu Lesławowi, kierownikowi Kliniki Gruźlicy od dnia 1 X 1951”. Zachowała się też adnotacja odręczna bez daty i podpisu „politycznie wrogi, naukowo bez wartości, raczej zacofany, nie powinien zostać na katedrze”.
Tyle relata refero. Po odejściu z Kliniki, mimo słabego zdrowia, mocno nadwerężonego wydarzeniami, które skrzętnie były przemilczane – pracował nadal czynnie do końca życia jako kierownik jedynej Miejskiej Poradni Przeciwgruźliczej we Wrocławiu. Zmarł we Wrocławiu 10 czerwca 1956 roku. Mogła się ukazać jedynie lakoniczna notatka biograficzna opracowana przez piszącego te słowa, na podstawie posiedzenia Oddziału Wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w dniu 13 VI 1956 r., adiustowana następnie przez prof. Zdzisława Wiktora, mego ówczesnego Szefa i przewodniczącego (Polski Tygodnik Lekarski 1956, XI, 38, 331) w sprawozdaniu z Posiedzeń Naukowych Wrocławskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, 309. Posiedzenie z dn. 13 VI 1956 r.

Słynni Lwowiacy.

http://www.lwow.com.pl/lwowianie4.html

Lesław Węgrzynowski (ur. 17.IX.1885 w Rohatynie zm. 10.VI.1956 we Wrocławiu) – lekarz, dr med.- wybitny specjalista chorób płuc a zwłaszcza gruźlicy. Poniósł ogromne zasługi dla zwalczania gruźlicy w Polsce.
W listopadzie 1918 roku w czasie walk – szef sanitarny obrony Lwowa . W okresie międzywojennym m.in. kierował sanatorium oraz poradnią przeciwgruźliczą na ul. Lindego. Opiekował się w ostatniej fazie choroby Czesławem Mączyńskim, brygadierem i dowódcą z roku 1918 . Po wkroczeniu bolszewików do Lwowa uratowało go to, że jeszcze przed I wojną światową w czasie pobytu Lenina w Poroninie i Krakowie był jego lekarzem. Zasłużony (wraz z córką Krystyną Węgrzynowską) w konspiracji i pomocy Żydom we Lwowie w czasie okupacji niemieckiej. W czasie Powstania Warszawskiego – szef sanitarny obwodu Śródmieście. Jego oraz Dr Świtonia decyzja uratowała odciętych powstańcow żydowskich na ul. Promyka na Żoliborzu (patrz W. Bartoszewski i Zofia Lewinówna – „Ten jest z ojczyzny mojej” , wyd. Znak 1969, str 319-320.)
Po wojnie pracował we Wrocławiu i Obornikach Śląskich .

Powstańcze biogramy

http://www.1944.pl/historia/powstancze-biogramy/Leslaw_Wegrzynowski

Lesław Węgrzynowski, „Bartosz”

„Bakcyl” (Sanitariat Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej) – I Obwód „Radwan” Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej – od 3.08.1944 r. lekarz naczelny Obwodu „Radwan”..