Henryk Markiewicz – prof. UJ, członek PAN, PAU, PZPR, literaturoznawca

baner człowiek nauki

Markiewicz Henryk w portalu wiedzy

…(ur. 1922), polski historyk i teoretyk literatury. W 1949 został pracownikiem Instytutu Badań Literackich PAN. Był redaktorem naczelny (1951) i członkiem komitetu redakcyjnego (1952-1956) tygodnika Życie Literackie. Od 1960 pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego kwartalnika Pamiętnik Literacki. Redagował serię Biblioteka Studiów Literackich, od 1965 współredagował Obraz literatury polskiej XIX i XX w. Od 1956 był profesorem UJ, od 1995 na emeryturze. Od 1965 jest członkiem PAN, od 1972 przewodniczył Komitetowi Nauk o Literaturze Polskiej. Od 1949 do 1989 należał do PZPR….

Wspomnienia profesora Henryka Markiewicza

archiwum UJ

Nie żyje wybitny polski uczony. Miał 91 lat

wiadomosci.onet.pl

Prof. Henryk Markiewicz, historyk i teoretyk literatury, zmarł w Krakowie – poinformowała rzeczniczka prasowa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Katarzyna Pilitowska. 16 listopada prof. Markiewicz skończyłby 91 lat.
Prof. Markiewicz – historyk i teoretyk literatury, badacz literatury polskiej, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie – przez swoich uczniów określany był jako autorytet moralny, człowiek wielkiego serca i otwartego umysłu……

„Z chwi­lą śmier­ci pro­fe­so­ra Hen­ry­ka Mar­kie­wi­cza tra­ci­my jed­ne­go z naj­wy­bit­niej­szych przed­sta­wi­cie­li kul­tu­ry pol­skiej, wiel­kie­go uczo­ne­go, wspa­nia­łe­go mi­strza, do­bre­go czło­wie­ka” – na­pi­sa­li na stro­nie in­ter­ne­to­wej dzie­kan i Rada Wy­dzia­łu Po­lo­ni­sty­ki oraz spo­łecz­ność aka­de­mic­ka Wy­dzia­łu Po­lo­ni­sty­ki UJ.

Hen­ryk Mar­kie­wicz uro­dził się 16 li­sto­pa­da 1922 r. w Kra­ko­wie. Po wy­bu­chu wojny wraz z ojcem uciekł do Lwowa, skąd zo­stał wy­wie­zio­ny do Ob­wo­du Swier­dłow­skie­go w ZSRR (pra­co­wał tam jako ro­bot­nik leśny), a póź­niej do Uz­be­ki­sta­nu (gdzie był m.​in. wy­cho­waw­cą w pol­skim domu dziec­ka).

W 1946 r. po po­wro­cie do kraju roz­po­czął stu­dia po­lo­ni­stycz­ne na Uni­wer­sy­te­cie Ja­giel­loń­skim. Pra­co­wał w In­sty­tu­cie Badań Li­te­rac­kich PAN (1949-1968) i na Uni­wer­sy­te­cie Ja­giel­loń­skim (1950-1993), gdzie był m.​in. kie­row­ni­kiem Ka­te­dry Li­te­ra­tu­ry Pol­skiej (1959-1970) i dy­rek­to­rem In­sty­tu­tu Fi­lo­lo­gii Pol­skiej UJ (1977-84). Czło­nek Pol­skiej Aka­de­mii Nauk i Pol­skiej Aka­de­mii Umie­jęt­no­ści.

Pra­co­wał m.​in. w „Gło­sie Pracy”, „Kra­kow­skiej Try­bu­nie Ro­bot­ni­czej” i „Prze­kro­ju” – gdzie w la­tach 1949-1950 peł­nił funk­cję za­stęp­cy re­dak­to­ra na­czel­ne­go. Był także re­dak­to­rem na­czel­nym, a potem za­stęp­cą na­czel­ne­go „Życia Li­te­rac­kie­go”, potem „Pa­mięt­ni­ka Li­te­rac­kie­go”, człon­kiem Związ­ku Li­te­ra­tów Pol­skich i Sto­wa­rzy­sze­nia Kuź­ni­ca.
…..

Prof. Henryk Markiewicz doktorem honorowym innych uczelni, w r. 2000 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, w 2007 Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, a w r. 2012 medalem „Plus ratio quam vis”.

– Prof. Henryk Markiewicz to mój mistrz. To autorytet moralny, człowiek, do którego można się było zawsze odwołać w chwilach trudnych dla uniwersytetu. To wielki uczony, chodząca encyklopedia literatury. Jest nieprawdopodobnie pracowity i nieprawdopodobnie systematyczny. Ma dystans do zawodu, który uprawia – mówił podczas obchodów 80-lecia urodzin prof. Markiewicza w 2002 roku ówczesny rektor UJ prof. Franciszek Ziejka.

Z głębokim żalem zawiadamiamy, że 31 października 2013 r. zmarł prof. dr Henryk Markiewicz

strona Wydziału Polonistyki UJ – 31.10.2013

Urodzony 16 listopada 1922 roku w Krakowie, od 1956 profesor UJ, należał profesor Henryk Markiewicz do grona najwybitniejszych autorytetów polskiej nauki o literaturze. W latach 1977 – 1984  był dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, przez wiele lat kierownikiem Zakładu Teorii Literatury i Poetyki Historycznej Instytutu Filologii Polskiej UJ. W r. 1986  profesor Markiewicz został wybrany na członka Senatu UJ, od r. 1980 był członkiem Polskiej Akademii Nauk, od r. 1990 członkiem Polskiej Akademii Umiejętności.

Profesor Henryk Markiewicz jest autorem kilkudziesięciu książek i kilkuset artykułów naukowych z dziedziny teorii i historii literatury, które stanowią zasadniczy zrąb polskiego literaturoznawstwa. Dorobek naukowy Profesora: dzieła takie jak np. Główne problemy wiedzy o literaturzeWymiary dzieła literackiego, Teorie powieści za granicą, Polskie teorie powieściPrus i ŻeromskiTradycje i rewizjeLiteratura pozytywizmuPozytywizm i wiele innych współtworzą obecnie podstawowy kanon wiedzy adeptów polonistyki, teoretyków i historyków literatury i stanowić będą lekturę obowiązkową dla kolejnych pokoleń badaczy literatury.

Profesor Henryk Markiewicz był także edytorem dzieł ważnych twórców literatury polskiej, autorem niezwykle cennych antologii gromadzących teksty współczesnej teorii badań literackich prowadzonych w Polsce i za granicą, m.in. wielotomowej antologii Współczesna teoria badań literackich za granicą. Był wieloletnim głównym redaktorem naczelnym Polskiego słownika biograficznego.

Doktor honoris causa Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie 1996, doktor honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego 1996; w r. 2000 odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, w 2007 odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, w r. 2012 medalem Plus ratio quam vis – do końca swoich dni profesor Markiewicz aktywnie uczestniczył w życiu naukowym, prowadząc pracę naukowo-badawczą, publikując książki i artykuły naukowe.

Z chwilą śmierci profesora Henryka Markiewicza tracimy jednego z najwybitniejszych przedstawicieli kultury polskiej, wielkiego uczonego, wspaniałego mistrza, dobrego człowieka.

Komuniści i społeczeństwo PRL wobec śmierci Stalina

Arcana, Sebastian Drabik, 05.03.2011

….Przyjrzyjmy się bliżej fragmentom tekstów Markiewicza i Wyki. Pierwszy ze wspomnianych autorów pisał m.in. „Wszechstronna i troskliwa opieka jaką Józef Stalin otaczał sprawy literatury była nie tylko jednym z przejawów genialnej uniwersalności Jego umysłu, niestrudzonej energii Jego działania. Wywodziła się nie tylko z osobistych zainteresowań i wrażliwości literackiej i artystycznej, o której świadczy tyle znamiennych faktów”.

O „ingerencjach władzy w autonomię nauki; instrumentach wpływu i reakcjach środowiska naukowego”

baner

Dr Barbara Fedyszak-Radziejowska z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN o „ingerencjach władzy w autonomię nauki; instrumentach wpływu i reakcjach środowiska naukowego” – II dzień Konferencji Smoleńskiej

wpolityce.pl 22.10.2013

Przypomniała, jak w PRL wszystkie cztery departamenty MSW – wywiad, kontrwywiad, przeciwdziałanie dywersji ideologicznej a nawet IV departament zajmujący się Kościołem, prowadziły intensywne badania w środowiskach naukowych wyższych uczelni.

Po pierwsze dlatego, że dostarczały one świetnych kandydatów na tajnych współpracowników. a poza tym miały wszystkie. Poza tym – i to nie zmieniło się do dziś – na uczelniach i w innych placówkach naukowych jest kształtowana świadomość całej polskiej elity – prawnicy, ekonomiści, dziennikarze, kadra kierownicza etc.

– To, co działo i dzieje się na uczelniach wyższych jest elementem możliwości panowania nad umysłami czy emocjami społeczeństwa. Jeśli władza ma skłonności do unikania mechanizmów demokratycznych, to takie zainteresowanie będzie wykazywać – mówiła socjolog.

Przypomniała mechanizmy kontroli naukowców w PRL: monitorowanie (inwigilacja i gromadzenie materiałów), selekcja i wspomaganie karier – okresowe oceny przeglądu kadr naukowych i in., kontrola wyjazdów, sterowanie naukowcami pełniącymi funkcje kierownicze.

– Kadra naukowa był też wykorzystywana bezpośrednio w roli konsultantów, wykładowców, którzy pomagali podnosić poziom profesjonalizmu służb specjalnych PRL – dodała dr Fedyszak-Radziejowska.

Przechodząc do III RP wspomniała o pozornym sporze politycznym o lustrację, a de facto o powołanie instytucji prowadzącej działalność naukową – mającej dostęp do archiwów i publikującej prace naukowe.

 

Kariery dzieci stalinistów w III RP, także w nauce

baner

„Rola dzieci i wnuków stalinistów w odradzaniu się stalinizmu w Polsce”

solidarni2010

W spotkaniu zorganizowanym 15 października  przez Warszawską Gazetę uczestniczyli: Grzegorz Braun, Tadeusz Płużański, Aldona Zaorska i Leszek Żebrowski. Sala SDP na Foksal była wypełniona po brzegi. Wystąpienia panelistów koncentrowały się na rodzinach komunistów, które do tej pory odgrywają ważną rolę w polskim życiu publicznym: w polityce, mediach, nauce i wymiarze sprawiedliwości ( m.in. Huebner, Michnik, Smolar, Kryże).

Kariery dzieci stalinistów w III RP- jak wszyscy podkreślali- były możliwe, gdyż nie przeprowadzono dekomunizacji i lustracji. W karierach tych ludzi widać ciągłość kadrową, operacyjną i instytucjonalną komunizmu. Dobrym przykładem jest tu Polska Akademia Nauk i prof. Stefan Żółkiewski, o którym wspominał Tadeusz Płużański.

Andrzej Krauze ‚Do rzeczy’ (i)lustruje diabły akademickie

baner

Andrzej Krauze ‚Do rzeczy’ (i)lustruje diabły akademickie

Diabły akademickie

Czystka na uczelniach przeprowadzona przez tego, który odważył się być podłym

baner baner weryfikacja

Czystka na uczelniach przeprowadzona przez tego, który odważył się być podłym

(przyczynek do poznania Wielkiej Czystki Akademickiej u schyłku PRLu)

http://www.antonowicz.strony.ug.edu.pl/upload/files/7/wiosna_wolnosci_-_s_61-70.pdf

Odwołanie rektora prof. Karola Taylora

Ministerstwo Edukacji Narodowej 30 listopada 1985 r. odwołało ze stanowiska rektora prof. Karola Taylora oraz dziekana prof. Mariana Kwapisza i prodziekana doc. Jerzego Grzywacza z Wydziału Mat.-Fiz.-Chem.

W proteœcie do dymisji podali się prorektorzy: prof. Antoni Śliwiński, doc. Brunon Synak i doc. Zofia Sawiczewska, a także prodziekan prof. Józef Heldt. Decyzję MEN poparł Komitet Uczelniany PZPR. Nowym rektorem minister mianował ekonomistę prof. Mirosława Krzysztofiaka, a dziekanem prof. Edmunda Kwiatkowskiego zaś prodziekanem doc. Henryka Guściorę.

Prorektorów musiał wybrać Senat, w którym głosu nie mieli przedstawiciele samorządu studentów, a młodszych pracowników naukowych było o połowę mniej (trzech). Przez rektora Taylora, mimo zmiany ustawy, wszyscy byli nadal zapraszani na posiedzenia, ale z tzw. głosem doradczym. Oznaczało to, że mogliśmy przed głosowaniem „doradzić” nowemu senatowi, który miał doradzać rektorowi, co ma zrobić, ale tenże i tak miał decydować sam pod nadzorem ministra i kolegium rektorskiego (rektorzy, partia, nowe związki). Nie mieliśmy już prawa udziału w głosowaniach. Dalej jednak prowadziliśmy wspólnie z reprezentantami nauczycieli akademickich zakulisowe spotkania i planowaliśmy działania.

Z chwilą odwołania władz UG siłami byłego już Samorządu Studentów zorganizowaliśmy masową akcję protestacyjną . Na wydziałach i w akademikach zawisły plakaty protestacyjne przeciwko decyzji ministra. Jedno z popularniejszych wywieszanych haseł brzmiało: „Znowelizować, odwołać, mianować, zintegrować – stop – [podpis] socjalistyczna demokracja”. Już po nadzwyczajnym posiedzeniu Senatu UG administracja uczelnii domów studenckich zrywała wszelkie powieszone plakaty….

Czystka na uczelniach

Pod koniec 1985 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Benon Miśkiewicz podjął decyzje o zwolnieniu z kierowniczych funkcji w wyższych uczelniach około 40 osób, w tym sześciu rektorów. Minister skorzystał z uprawnień nadanych w znowelizowanej ustawie, że rektorów i dziekanów może zmienić w każdym czasie.

Największą czystkę przeprowadzono w Poznaniu, gdzie odwołano rektorów wszystkich uczelni oprócz Akademii Ekonomicznej, wszystkich prorektorów i dziekanów (z wyjątkiem jednego w UAM).

Wiązało się to z poznańskimi korzeniami ministra Miśkiewicza – po pierwsze chciał zapewnić swoim kolegom partyjne poparcie, a po drugie zapewne mścił się, że uczelnie w sposób demokratyczny wybrały nie tych, których partia sobie życzyła. Pracownicy UAM przesłali ministrowi Benonowi Miśkiewiczowi medal z jego podobizną i łacińską sentencją Vilem fieri auso , która w języku polskim oznacza: „Temu, który odważył się być podłym” z podpisem „Społeczność Akademicka”.

W PW odwołano poza rektorem, dziekana i dwóch prodziekanów z Wydziału Geodezji i Kartografii, dziekana i prodziekanów z Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej oraz dziekana i prodziekana Wydziału Mechaniczno-Technologicznego. Studenci politechniki urządzili na wszystkich wydziałach wiece protestacyjne.

W UW odwołano dziekana Wydziału Chemii, dziekana i prodziekana Wydziału Neofilologii, dziekana i prodziekana Wydziału Humanistycznego filii w Białymstoku. W Instytucie Psychologii UW odwołano kierownika doc. Janusza Grzelaka. W Uniwersytecie Wrocławskim odwołano z kierowniczych funkcji m.in. prof. Czesława Hernasa – z funkcji kierownika Instytutu Filologii Polskiej.

W Krakowie natomiast m.in. prorektora Akademii Rolniczej.

W Politechnice Gdańskiej odwołano dziekana Wydziału Architektury i dziekana Wydziału Fizyki i Matematyki Stosowanej doc. Andrzeja Januszajtisa.

Niemal wszędzie tam, gdzie odwołano część składu rektorskiego bądź dziekańskiego, pozostałe osoby w dowód solidarności i protestu podały się do dymisji