Łysenkizm -‚nauka’ członków partii komunistycznych pod lupą IPN

Łysenkizm IPN

Piotr Kohler (red.)

Studia nad łysenkizmem w polskiej biologii. Materiały z konferencji

Wydawnictwo: Instytut Pamięci Narodowej, IPN
Rok wydania: 2013

Piotr Kohler

Instytut Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków

Wstęp

Mianem łysenkizmu określa się ogół pseudonaukowych teorii i poglądów, których autorem był Trofim Denisowicz Łysenko (1898-1976). Przez zwolenników łysenkizm określany był jako „nowa biologia” lub „twórczy darwinizm radziecki”.

Jeszcze przed II wojną światową popularność tego kierunku przekroczyła granice ZSRR. W niektórych krajach, np. w Japonii, znany był już od końca lat trzydziestych XX w. Po sierpniowej sesji Wszechzwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych im. Włodzimierza Iljicza Lenina (w 1948 r.) ci spośród zachodnich biologów, którzy byli członkami partii komunistycznych w swoich krajach, opowiedzieli się za łysenkizmem. W Wielkiej Brytanii przedstawicielem tego nurtu był m.in. John Haldane, we Francji – m.in. Marcel Prenant, a w Belgii byli to Jean Brachet czy Paul Brien. Jednym z bardziej znanych zwolenników Łysenki na Zachodzie był brytyjski laureat Nagrody Nobla, dramaturg George Bernard Shaw. Na początku lat pięćdziesiątych XX w. we Francji, w Wielkiej Brytanii, Belgii, Argentynie czy Japonii powstawały towarzystwa miczurinistów. Do szczególnie aktywnych należało Association francaise des amis de Mitchourine (1950-1963).

Zjawisko łysenkizmu w nauce jest obecnie intensywnie badane. Badania te koncentrowały się jak dotąd głównie na Związku Radzieckim. „Nowa biologia” w pozostałych europejskich krajach Bloku Wschodniego nic budziła dotychczas większego zainteresowania wśród zachodnich historyków nauki. Być może wynika to głównie z przekonania, że historia łysenkizmu była wszędzie jednakowa, więc jego dzieje w krajach innych niż ZSRR nie są warte uwagi.

Wśród państw, w których za przykładem ZSRR wprowadzono łysenkizm, znalazła się Polska. Kierunek ten był oficjalnie propagowany w naukach biologicznych, rolniczych i medycznych w latach 1948-1956. W Polsce, pomimo poparcia partii komunistycznej, stosunkowo szybko został porzucony, inne były tu metody wprowadzania łysenkizmu niż w ZSRR, inny przebieg jego kariery, a upadek znacznie wcześniejszy niż tam. Z tego względu przypadek Polski, jako szerzej nieznany i kontrastywny w stosunku do przypadku radzieckiego, wart jest uwagi.

Czasy łysenkizmu są częścią okresu stalinowskiego w polskiej historii (mniej więcej 1947-1956), okresu charakteryzującego się terrorem, wszechwładzą aparatu przymusu, pokazowymi procesami politycznymi oraz m. in. ideologizacją nauki na niespotykaną wcześniej skalę. Zaskakujące jest to, że niektóre z innowacji okresu łysenkowskiego powróciły w obecnych czasach, np. model studiowania 3 + 2 (3 lata licencjat i 2 lata studia magisterskie), ocenianie przez studentów nauczycieli akademickich czy sposób uzyskiwania habilitacji……

Piotr Kohler: Wstęp

Piotr Kohler:
Zarys historii łysenkizmu w ZSRR

Piotr Kohler:
Łysenkizm w Polsce na tle ówczesnej sytuacji politycznej

Piotr Kohler:
Polska botanika łysenkowska

Agata Strządała:
„Nowa biologia” a zoologia. Rola Włodzimierza Michajłowa w propagowaniu „nowej biologii” w Polsce

Leszek Kuźnicki:
Dyskusja nad łysenkizmem w „Po Prostu” (18 grudnia 1955-17 kwietnia 1956) jako sprzeciw wobec politycznej indoktrynacji nauki

William deJong-Lambert:
Further Thoughts on “Lysenkoism”, and the Polish Case in Particular

Piotr Kohler:
O trudnościach metodologicznych w badaniach nad łysenkizmem w polskiej nauce i o trudnościach w akceptacji rezultatów takich badań…..

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: