Jerzy Łojek – wybitny historyk, opozycjonista za cenę tytułu profesora

baner-krzywdzeni

Jerzy Łojek  w Wikipedii

ps. Leopold Jerzewski (ur. 3 września 1932 w Warszawie, zm. 7 października 1986 w Warszawie) – historyk, działacz opozycji w PRL.

Studia historyczne ukończył na Uniwersytecie Warszawskim pod kierunkiem prof. Emila Kipy w roku 1956, doktoryzował się w 1961, a w roku 1967 uzyskał habilitację na podstawie rozprawy Studia nad prasą i opinią publiczną w Królestwie Polskim 1815-1830. Od 1969 roku związany był z Instytutem Badań Literackich PAN. We wrześniu 1981 podpisał deklarację założycielską Klubów Służby Niepodległości. Za udział w opozycji, wielokrotnie szykanowany przez władze komunistyczne, które sprzeciwiły się nadaniu mu tytułu profesorskiego. W 1982 zmuszony został do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Przedmiotem jego badań była historia polityczna Polski i Europy XVII-XX w., głównie w zakresie stosunków między Europą a Rosją. Znaczna część badań i publikacji poświęcona jest epoce rozbiorów, głównie okresowi Sejmu Czteroletniego i interwencji dworu petersburskiego w Polsce w 1792 r. oraz powstaniu listopadowemu. W kręgu jego zainteresowań znalazła się historia obyczajów, świadomości społecznej, a także prasy i opini publicznej. Publikował także poza cenzurą, w wydawnictwach drugiego obiegu. Był jednym z redaktorów naukowych Historii prasy polskiej (t. I-IV, 1976-1980). W 1974 został laureatem nagrody „The Alfred Jarzykowski Fundation Award” za całokształt twórczości.

W „drugim obiegu” opublikował m.in. (pod pseudonimami: Antoni Jałowiecki, Leopold Jerzewski, Łukasz Jodko):

  • 1979 Agresja 17 września 1939. Studium aspektów politycznych (Wydawnictwo „Głos”, ????-liczne wydania; PAX, Warszawa 1990)
  • 1980 Dzieje sprawy Katynia (Wydawnictwo „Głos”, 1980)
  • 1986 Kalendarz historyczny (Wydawnictwo „Głos”)
  • 1981 Orientacja rosyjska w polskiej walce niepodległościowej (Biblioteka Literacka i Historyczna, Warszawa) 

——-

Jerzy Łojek w Encyklopedii Solidarności 

W 1981 współzałożyciel tajnego Komitetu Obywatelskiego – fundatora pierwszego pomnika katyńskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie; po zniszczeniu pomnika przez władze jawny działacz w Obywatelskim Komitecie Budowy Pomnika Ofiar Katynia. We IX 1981 sygnatariusz deklaracji założycielskiej Klubów Służby Niepodległości. Od 1982 na wcześniejszej emeryturze. Wybitny znawca historii politycznej Polski i Europy oraz stosunków polsko-rosyjskich w XVII-XX wieku; współredaktor naukowy Historii prasy polskiej, t. I-IV (1976-1980); autor ponad 300 artykułów i 34 książek, w tym wielu bestsellerowych,

———–

Nieodżałowany profesor Jerzy Łojek napisał kiedyś: „Przez cały wiek XIX i nawet część XX społeczeństwo polskie swojej niepodległości wcale się realnie nie dobijało. Gdyby naród polski w latach niewoli rzucił na szalę niepodległości znaczącą część swego majątku narodowego i swojej narodowej siły, to by po prostu tę niepodległość odzyskał!”. Można w tym miejscu przypomnieć wizytę w Warszawie cara Mikołaja II. 1 września 1897 r. na ulice miasta wyległy dziesiątki tysięcy ludzi. Na trasie przejazdu najjaśniejszego pana ludzie bez opamiętania bili brawo i wznosili okrzyki zachwytu. Warszawa w darze swemu monarsze zebrała milion rubli w złocie. Łaskawy car przeznaczył go na gmach Politechniki Warszawskiej..

(Wprost-Dariusz Baliszewski