Karol Buczek – wybitny historyk, kartograf, skazany w procesie krakowskim WiN

baner krzywdzeni

Buczek Karol w encyklopedii portalu wiedzy ONET.pl

Buczek Karol (1902-1983), historyk mediewista, znawca dziejów kartografii i geografii historii, działacz ludowy. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej w 1919-1921. Studia na Uniwersytecie Jagiellońskim z zakresu geografii i historii zakończył doktoratem w 1928, habilitował się w 1936. Od 1927 bibliotekarz, następnie kustosz Biblioteki Muzeum Czartoryskich w Krakowie. Już w okresie międzywojennym związany z ruchem ludowym; od 1931 – członek SL.
Podczas II wojny światowej w konspiracyjnym SL Roch. Po wojnie wPolskim Stronnictwie Ludowym.
Redaktor Myśli i Czynu oraz Za pługiem, od 1945 redaktor naczelny tygodnika Piast. W latach 1946-1954 więziony z powodów politycznych. W 1957-1974 profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. 1958 organizował, a następnie kierował Pracownią Słownika Historyczno-Geograficznego Polski Średniowiecznej. Redaktor Słownika historyczno-geograficznego ziem polskich w średniowieczu (tom 7, część 3 1963; tom 1, tom 2 część 1, 1971). Poza problematyką geografii hist. koncentrował się na kwestii organizacji społeczeństwa Polski wczesnośredniowiecznej.
Autor licznych prac, m.in.: Geograficzno-historycze podstawy Prus Wschodnich (1936), Książęca ludność służebna w Polsce wczesnofeudalnej(1958), Dzieje kartografii polskiej od XV do XVIII wieku (1963), Targi i miasta na prawie polskim. Okres wczesnośredniowieczny (1964).

————

Karol Buczek (1902-1983). Człowiek i uczony

Fragment książki

Wspominam o tej sprawie nie bez powodu. 6 września 2002 r. brałem udział w sesji naukowej pt. „Proces krakowski 11 VIII – 10 IX 1947 r. Działacze WiN i PSL przed sądem komunistycznym”. Była to pierwsza sesja poświęcona temu procesowi, przygotowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie. Wygłaszane referaty, często wstrząsające, ilustrowała wystawa z licznymi fotografiami, w tym także Profesora. Były też karykatury z ówczesnych gazet codziennych z nader złośliwymi komentarzami, w tym karykatury redaktora w okularach, czyli Profesora, który w chwili aresztowania był redaktorem „Piasta” z nominacji wręczonej mu osobiście przez Wincentego Witosa w 1945 r. Prokurator domagał się dla oskarżonego Karola Buczka wyroku śmierci, sąd zasądził go na 15 lat więzienia i 5 lat pozbawienia praw obywatelskich. Profesor niechętnie wspominał proces i więzienie, czasem jednak przytaczał garść jakże ważnych dla przyszłego historyka szczegółów….Kilka lat po wyroku, gdy żona Profesora Jadwiga z Czajewiczów występowała o urlopowanie go z więzienia z powodu poważnej choroby, Edward Ochab przez pewien czas odmawiał, zarzucając Karolowi Buczkowi, że swoją wrogą działalnością próbował nie dopuścić do tych wielkich socjalistycznych przeobrażeń na polskiej wsi. Z kolei w roku 1962, gdy Instytut Historii wystąpił z wnioskiem o profesurę zwyczajną dla niego, nominację zablokował ze względów politycznych z wielką awanturą Władysław Gomułka na posiedzeniu Rady Państwa. Nominacja ta doszła do skutku dopiero po 10 latach, w roku 1972, i to po zatarciu kary, o co postarał się wtedy z własnej woli przewodniczący Rady Państwa prof. Henryk Jabłoński. W tym czasie nie mogło być oczywiście mowy o rehabilitacji. Dopiero 30 sierpnia 1989 r. Sąd Najwyższy dokonał rehabilitacji kierownictwa PSL, dotyczącej Stanisława Mierzwy, Karola Buczka, Mieczysława Kabata, Karola Starmacha oraz Jerzego Kunca, skazanych na mocy Dekretu z 16 listopada 1945 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa. ..

Po ośmiu latach, w połowie listopada 1954 r. Profesor opuścił warunkowo więzienie ze względów zdrowotnych, gdyż nabawił się w nim gruźlicy. Potem przedłużano mu to zwolnienie, a w roku 1956 otrzymał z Rady Państwa zawieszenie kary więzienia na 2 lata. Już w grudniu tego roku został zatrudniony w Instytucie Historii PAN na etacie zastępcy profesora, uzyskując 1 lutego 1957 r. nominację na profesora nadzwyczajnego. Rok później dyrektor Instytutu prof. Tadeusz Manteuffel powierzył mu organizację i kierownictwo utworzonej świeżo Pracowni Słownika Historyczno-Geograficznego Polski Średniowiecznej.

—————–

Dziennik Polski:

Proces Krakowski

Karol Buczek (1902–1983), redaktor naczelny tygodnika „Piast”

Sąd nad obozem reakcji polskiej

Rektorzy krakowskich szkół artystycznych  o procesie krakowskim

——————-

patrz także :

Haniebna postawa rektorów wobec naukowców z WiN-u

Haniebna postawa rektorów wobec naukowców z WiN-u

Wolność i Niezawisłość (Wikipedia)

Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość (pełna nazwa: Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji „Wolność i Niezawisłość”) – polska cywilno-wojskowa organizacja antykomunistyczna założona 2 września 1945 w Warszawie. Jej trzon stanowiły pozostałości rozwiązanej w 1945 roku Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.

Proces krakowski , 1947IMG_4494

Naukowcy sądzeni w procesie krakowskim:

Eugeniusz Ralski– do czerwca 1946 docent UJ, od lipca profesor nadzwyczajny Uniwersytet Wrocławskiego, biolog, wczesniej na konspiracyjnym Wydziale Rolniczym UJ

Karol Buczekdocent UJ, biolog, wcześniej wykładowca na tajnych kursach UJ

Karol Starmach docent UJ, hydrobiolog, wczesniej  więzień Sachsenhausen, Dachau

Henryk Münch – historyk, skazany w procesie krakowskim WiN



IMG_4493

—————

Ryszard Terlecki- Uniwersytet Jagielloński wobec procesu krakowskiego w 1947 roku

„Zeszyty Historyczne WiN-u”, nr 18: 2002


Potepienie walki zbrojnej o przywrócenie niepodległości przez Senat UJ

(posiedzenie senatu 6 II 1947 – zapis odezwy do Młodzieży Akademickiej zachowany w protokołach dostępnych w archiwum UJ, podpisany przez profesorów (dziekani.prodziekani,. delegaci wydziałów) i rektora F. Waltera, z wyjątkiem dziekana prof. Stefana Schmidta, w trzy lata później pozbawionego katedry i usuniętego z UJ (Terlecki 2002) .

W najnowszej historii UJ procesowi profesorow UJ poświecono jedno zdanie ! w dodatku z błędem ( por. Terlecki, 2002).

skanuj0061

s. 187

skanuj0060