Walerian Pańko – prof. prawnik, prezes NIK, w latach 80-tych w „S”, internowany, represjonowany

baner krzywdzeni

Walerian Janusz Pańko w Wikipedii

(ur. 8 października 1941 w Turzym Polu, zm. 7 października 1991 w Słostowicach)

Prawnik, nauczyciel akademicki. Działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL, poseł na Sejm X kadencji, prezes Najwyższej Izby Kontroli.

W 1971 obronił doktorat na podstawie pracy pt. Dzierżawa gruntów rolnych w aspekcie ekonomiczno-prawnym. Od 1 października 1974 pozostawał związany z Uniwersytetem Śląskim w Katowicach, kierował Zakładem Administracji Rolnictwa i Gospodarki Przestrzennej na Wydziale Prawa i Administracji tej uczelni . W 1978 otrzymał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy zatytułowanej Własność gruntowa w planowej gospodarce przestrzennej.

W październiku 1980 został członkiem „Solidarności”. W latach 1980–1981 pełnił funkcję doradcy „Solidarności” i NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych podczas strajków chłopskich w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych (był współautorem porozumień ustrzycko-rzeszowskich). Organizował Sieć Organizacji Zakładowych „Solidarności” Wiodących Zakładów Pracy Śląska. Przewodniczył zespołowi rolnemu Społecznej Rady Legislacyjnej. Po wprowadzeniu stanu wojennego był internowany w okresie od 13 grudnia 1981 do 16 stycznia 1982. Protestując przeciw działaniom władz państwowych w lutym 1982 wystąpił z PZPR. Był uczestnikiem prac Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności.

W 1989 uzyskał tytuł profesora nauk prawnych. Specjalizował się w prawie rolnym oraz zagadnieniach prawnych związanych z gospodarką przestrzenną. Był autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych, a także członkiem kilku komitetów i komisji Polskiej Akademii Nauk.

Jako reprezentant strony opozycyjnej brał udział w obradach Okrągłego Stołu. W 1989 z ramienia Komitetu Obywatelskiego uzyskał mandat posła na Sejm kontraktowy, w którym objął przewodnictwo Komisji Samorządu Terytorialnego. Był współzałożycielem i wiceprezesem Fundacji Rozwoju Demokracji. 23 maja 1991 został wybrany na prezesa Najwyższej Izby Kontroli.

…Walerian Pańko poniósł śmierć na cztery dni przed przedstawieniem Sejmowi RP wyników kontroli związanej z aferą FOZZ.

Prof. Walerian Pańko – Człowiek „Solidarności”

serwis NSZZ Solidarność Uniwersytetu Śląskiego

Śp. Profesor Walerian Pańko zawsze niezależny, wymykający się spod wszelkich schematów, niezwykła osobowość, zaznaczył swoją obecność w wielu dziedzinach życia.
Był nie tylko wybitnym naukowcem i nauczycielem akademickim, ale także społecznikiem. Gdy wybuchł Sierpień 1980 r., jako jeden z pierwszych samodzielnych pracowników naukowych Uniwersytetu Śląskiego, nie tylko zapisał się do ówczesnej „Solidarności”, do powstania której przyczynił się swoją działalnością, ale i aktywnie w niej działał. Włączył się w prace związane z dążeniem do zmian ustrojowych w Polsce. Zarażał wszystkich swoim entuzjazmem i pasją działania. Nikt, kto się z Nim zetknął, nie mógł pozostawać wobec Niego obojętny. Trzeba podkreślić, że Jego niezłomna postawa budziła podziw otoczenia, ale i reakcję władz. Już wcześniej, w czerwcu 1976 r., został pozbawiony funkcji prodziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w odwecie za poparcie protestu studenckiego w sprawie cen podręczników. W okresie 1980-1981 aktywnie uczestniczył w pracach legislacyjnych, będąc członkiem Społecznej Rady Legislacyjnej NSZZ „Solidarność” działającej pod przewodnictwem prof. Stefana Grzybowskiego. Był członkiem Komisji ds. ustawodawstwa rolnego działającej przy Ministrze Sprawiedliwości, doradcą NSZZ „Solidarność”, i NSZZ „Solidarność Rolników Indywidualnych”.
Odegrał istotną rolę jako ekspert „Solidarności” w długotrwałych okupacyjnych strajkach chłopskich w Ustrzykach Dolnych i Rzeszowie. Służył swoją konsultacją i pomocą rolnikom indywidualnym, a także był doradcą NSZZ „Solidarność” prowadzącym akcję strajkową w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych. Był współautorem tekstu porozumień ustrzycko-rzeszowskich podpisanych w lutym 1981 r., a następnie doradcą nowopowstałego związku „Solidarność Rolników Indywidualnych”, służąc w ten sposób środowisku, z którego pochodził.
Tworzył Sieć Organizacji Zakładowych „Solidarności” wiodących zakładów pracy na Śląsku. Służył swoją wiedzą prawniczą i doświadczeniem.

W dniu wprowadzenia stanu wojennego został internowany w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. Przebywał kolejno w Jastrzębiu Szerokiej, Warszawie, Białołęce i Jaworzu na Pojezierzu Drawskim. W kajdanach wsadzano Go do więźniarki bądź helikoptera i wieziono na kolejne przesłuchania w atmosferze grozy wywołującej pytania: dlaczego… i gdzie tym razem?. Opowiadał o ciężkich warunkach internowania, podczas którego jednak nie tracił ducha i ofiarnie pomagał innym. Był autorem „Marszu internowanych”, w którym pojawiły się krzepiące słowa: „Wrócimy silniejsi, a z nami ta myśl, że Polska tak łatwo nie zginie”.
Po zwolnieniu z internowania 16 stycznia 1982 r. aktywnie współpracował z Duszpasterstwem Akademickim i Duszpasterstwem Ludzi Pracy na Śląsku. Pamiętamy Jego powrót z internowania, kiedy pojawił się na uczelni i znowu dał impuls do działania, nie pozwalając na poddanie się nastrojom załamania. W tym czasie nadal dyskretnie służył swą pomocą środowisku robotniczemu i chłopskiemu. Za swoją działalność zapłacił kilkakrotnymi aresztowaniami „prewencyjnymi”, a także o parę lat późniejszą profesurą, na którą dobrze zapracował znacznie wcześniej, czy wreszcie zablokowaniem na jakiś czas naukowych kontaktów zagranicznych. Służba Bezpieczeństwa zarejestrowała Profesora pod kryptonimem „Doradca”……

…..Po strajkach w 1988 r. brał udział w reaktywowaniu „Solidarności” w szkołach wyższych. Brał też udział jako reprezentant strony opozycyjnej w negocjacjach „Okrągłego Stołu” – w podzespołach do spraw rolnictwa oraz do spraw samorządu terytorialnego, przygotował opracowanie „Ład przestrzenny i ekologiczny wsi i rolnictwa”……

4 czerwca Walerian Pańko jako kandydat „Solidarności” z okręgu Katowice- Mysłowice został wybrany posłem na Sejm.
Był członkiem Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego – Koła Posłów Niezależnych. Przewodniczył sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego. Ponadto był członkiem Komisji Konstytucyjnej i Komisji Ustawodawczej. Był jednym z założycieli Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej. Dał się poznać na forum parlamentu jako człowiek ogromnej wiedzy i wielkiej pracowitości.

W maju 1991 r. został wybrany na stanowisko Prezesa Najwyższej Izby Kontroli……

Zginął tragicznie w wypadku samochodowym w drodze z Warszawy do Katowic na wykład 7 października 1991 r. Okoliczności tragicznej śmierci nigdy nie zostały wyjaśnione.
Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” Uniwersytetu Śląskiego na kolejne swoje pismo w tej sprawie otrzymała odpowiedź Prokuratury Generalnej o braku możliwości wyjaśnienia okoliczności wypadku.
Zginął tak, jak żył: zawsze na służbie, zawsze w drodze.
Reklamy

Roman Zimand – literat, z komunisty- opozycjonista, internowany, twórca „wykształciucha”

baner krzywdzeni

Roman Zimand w Encyklopedii  Solidarności

ur. 16 XI 1926 we Lwowie, zm. 8 IV 1992 w Warszawie.

1940 deportowany do Kazachstanu, 1945 powrócił do Polski. 1945-1948 członek PPR, 1948-1957 członek PZPR (wykluczony za rewizjonizm), aktywista organizacji młodzieżowych. 1946-1948 student Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, student Politechniki Wrocławskiej, 1948-1952 student filozofii na UW. 1951-1954 wykładał materializm historyczny i estetykę marksistowską na UW, ASP i w Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR. 1954-1956 dziennikarz „Trybuny Ludu”, 1956-1957 „Po prostu”.

1957-1962 współpracownik z Klubem Krzywego Koła. Od 1958 w IBL PAN. 1968 obserwator procesów politycznych, kolporter nielegalnych książek przywożonych przez tzw. taterników, wysyła na Zachód informacje o sytuacji w Polsce.

1971 organizator społecznej obrony J. i R. Kowalczyków. 1976 autor publikacji w wydawnictwach podziemnych i emigracyjnych. Uczestnik spotkań Towarzystwa Kursów Naukowych.

Od 1980 w „S”, współzałożyciel Towarzystwa Krzewienia i Popierania Nauki. 1981 organizator sesji naukowej w IBL PAN o polskiej literaturze emigracyjnej (Literatura źle obecna).

13 XII 1981 – V 1982 internowany w Białołęce i Jaworzu, gdzie wybrano go rektorem obozowego uniwersytetu. 1982-1986 opiekun merytoryczny (wraz z A. Brodzką i J. Sławińskim) seminarium w IBL PAN:Zaniedbania historyków literatury, sprowadzał sprzęt poligraficzny zza granicy, kolporter wydawnictw niezależnych. 1984-1989 redaktor (z J. Sławińskim) „Almanachu Humanistycznego” (1989 nagroda Komitetu Kultury Niezależnej).

1989 inicjator (z C. Bieleckim) Porozumienia ponad Podziałami.

————-

W Encyklopedii ONET – Portal wiedzy

Zimand Roman, pseudonim Leopolita (1926-1992), krytyk, historyk literatury, publicysta. Od 1940 przebywał na zesłaniu w Kazachstanie, 1945 powrócił do kraju. 1956-1957 redaktor tygodnika Po prostu. Od 1958 pracował w Instytucie Badań Literackich PAN (1992 mianowany profesorem).

Związany po wojnie z ideologią komunistyczną, w latach 70. zaczął współpracować z opozycją demokratyczną. Współpracownik paryskiejKultury, gdzie publikował pod pseudonimem Leopolita. Po wprowadzeniustanu wojennego 1981 internowany.

————

Teczka pracy konsultanta „Olchy” Joanna Siedlecka04.08.2007r.
Rzeczpospolita

74-letni dziś Wacław Sadkowski wstąpił do partii w 1956 roku, gdy wielu pisarzy właśnie z niej odchodziło, i pozostał do końca, jako jeden z najbardziej jej oddanych.

Szkodził też ewidentnie kolegom, rozszyfrowując dla SB pseudonimy, pod którymi pisywali w podziemiu lub w „zachodnich, dywersyjnych ośrodkach”, np. Romana Zimanda, czyli „Leopolity”,

———-

Kim jest „wykształciuch”? Dorn wyjaśnia

GW

Słowo „wykształciuch” w języku polskim stworzone zostało przez Romana Zimanda jako tłumaczenie rosyjskiego pojęcia „obrazowańszczina”, wymyślonego przez Aleksandra Sołżenicyna. Określa ono ludzi, który zdobyli formalne wykształcenie (ros. obrazowanie – wykształcenie), ale nie są w stanie sprostać ideałom inteligenckiego powołania.

Jerzy Holzer – historyk z komisji Michnika, opozycjonista, współpracował z SB na odcinku niemieckim

baner-czlowiek-nauki8

 

Ludzie nauki
identyfikator rekordu:  o49503
prof. dr hab. Jerzy Stanisław Holzer
Dyscypliny KBN: nauki historyczne
Specjalności: historia najnowsza, studia niemcoznawcze
Miejsca pracy, zajmowane stanowiska, pełnione funkcje: – Collegium Civitas
– Instytut Studiów Politycznych PAN
– Komitet Nauk Politycznych PAN – Członek

 

KRAJOWY REJESTR UJAWNIONYCH KONFIDENTOW – NAUKA

abcnet

Prof. JERZY HOLZER,historyk okresu międzywojennego, członek polsko-niemieckiej komisji podręcznikowej, bardzo ceniony w Niemczech, uczestnik tzw. Komisji Michnika, w której było co najmniej dwu tajnych współpracowników bezpieczeństwa. Prof. Holzer sam przyznał się do pracy w latach 1960-tych dla I Departamentu na odcinku niemieckim, a więc musiał być zarejestrowany w Wydziale 1. Niestety, w latach 1970-tych musiał także utrzymywać kontakty z SB, skoro wskazał im jako kandydata do werbunku Witolda Prusa. W. Prus zgodził się na współpracę ale tylko przy okazji jednej konferencji w RFN i potem wycofał się. Gdy obecnie sprawa wyszła na jaw, chciał by prof. Holzer opowiedział jak wyglądała prawda, ale spotkał się z odmową i popełnił samobójstwo. Prof. Holzer od 1976 roku związał się z opozycją, kiedy zaprzestał współpracy – nie wiadomo.

———–

 

TECZKI Znany historyk współpracował z SB
Holzer się przyznaje
Rzeczpospolita, Rzeczpospolita.14.06.2005

Jerzy Holzer przyznał się w wyemitowanym wczoraj programie „Raport specjalny” w pierwszym programie Telewizji Polskiej, że w połowie lat sześćdziesiątych współpracował ze Służbą Bezpieczeństwa, pisząc ekspertyzy. W archiwach Instytutu Pamięci Narodowej jest dokument z pokwitowaniem odbioru przez niego pieniędzy na dojazd do polskiej ambasady w Niemczech.

Profesor Holzer był członkiem czteroosobowej komisji, potocznie nazywanej komisją Michnika, która za czasów rządu Tadeusza Mazowieckiego pierwsza wkroczyła do archiwów MSW. Ze sprawozdania tej komisji nie wynika, co przez dwa i pół miesiąca robili jej członkowie, mający dostęp do esbeckich dokumentów. Krzysztof Kozłowski, szef MSW w rządzie Mazowieckiego, pytany przez dziennikarzy, dlaczego nie sprawdził agenturalnej przeszłości członków komisji, odparł, że nie miał do tego żadnych umocowań prawnych.

Z kolei sam Holzer powiedział, że rozpoczął współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa tylko w sprawach związanych z problematyką niemiecką. Jak sam powiedział, naiwnie wtedy uważał, że współpraca w takiej sprawie służy interesowi Polski. Przez minionych 16 lat ani razu jednak nie ujawnił swoich związków z organami bezpieczeństwa PRL.

Niedawno na łamach „Rzeczpospolitej” Jerzy Holzer bronił sposobu działania komisji, a zarzuty wysuwane od dłuższego czasu pod jej adresem określił mianem aberracji. Przyznał jednak, że członkowie komisji zapoznali się „wyrywkowo z zasobem Centralnego Archiwum MSW”, choć wcześniej, także na łamach”Rz”, mówił, że „wcale nie zaznajamialiśmy się z treścią akt”…

 

Należał do PZPR, od 1948 do 1979 roku. W końcu lat 70. przystąpił do opozycji politycznej. Współpracował z Komitetem Obrony Robotników. Był związany z Polskim Porozumieniem Niepodległościowym. Był członkiem Towarzystwa Kursów Naukowych, które organizowało wykłady Latającego Uniwersytetu, wydawał artykuły i książki w drugim obiegu. Po wprowadzeniu stanu wojennego przez cztery miesiące był internowany.

Od końca lat 70. publikował głównie w drugim obiegu. W 1983 roku wydał pierwszą historię „Solidarności” z lat 1980-81. W 1990 roku ukazała się historia działalności związku w podziemiu jego autorstwa. Z powodu sprzeciwu władz Jerzy Holzer dopiero w 1989 roku, 20 lat po habilitacji, otrzymał nominację profesorską. Pięć lat temu wydał „Komunizm w Europie. Dzieje ruchu i systemu władzy”. W ostatnich dniach opublikował książkę „Europejska tragedia XX w. II wojna światowa”.

O swojej roli w komisji ds. zbiorów archiwalnych MSW powiedział w wywiadzie dla „Rz” z 2001: „Udaliśmy się tam rzeczywiście jako eksperci, by ustalić, jak zabezpieczyć archiwalia przed zniszczeniem. (…) Wcale nie zaznajamialiśmy się z treścią akt, zresztą akta osobowe były przed nami zamknięte”.