ZASADY, KRYTERIA I TRYB PRZEGLĄDU l OCENY NA UCZYCIELI AKADEMICKICH

Zasady, kryteria i tryb przeglądu i oceny nauczycieli akademickich ( r.1982)

Załącznik do pisma DKZ-III-610-10/B2

MINISTERSTWO NAUKI, SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I TECHNIKI

ZASADY, KRYTERIA I TRYB PRZEGLĄDU l OCENY NAUCZYCIELI AKADEMICKICH

Biorąc pod uwagę doświadczenia uzyskane w toku zainicjowanych w 1979 r. okresowych ocen nauczycieli akademickich ustala się następujące zasady i kryteria a także tryb przeglądu i oceny nauczycieli akademickich, który winien być przeprowadzony i zakończony do 20 czerwca 1982 r.

1. Przegląd i ocena nauczycieli akademickich powinna służyć zarówno ocenianym pracownikom, motywując ich do lepszej pracy, jak i doskonaleniu polityki kadrowej.

2. Przeglądem i oceną kadr należy objąć nauczycieli akademickich zatrudnionych w szkołach wyższych za wyjątkiem tych, którzy zostali zatrudnieni w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz rozwiązujących do końca roku akad. 1981/82 stosunek pracy (zwolnienia, emerytury). Nauczyciele akademiccy winni być oceniani za okres ostatnich dwóch lat.

3. Ocena rektorów i prorektorów dokonana zostanie w innym trybie.

4. Przegląd ma charakter dwustopniowy. Oceny nauczycieli akademickich powinny dokonać komisje oceniające, działające na wydziałach lub w instytutach, a w razie potrzeby także w innych jednostkach organizacyjnych szkoły.

Oceny dziekanów i prodziekanów a także przewodniczących i członków komisji oceniających powinna dokonać uczelniana komisja oceniająca, która jednocześnie powinna sprawować ogólny nadzór nad przeglądem, przyjąć bądź skorygować oceny dokonane przez komisje oceniające niższego szczebla oraz formułować odpowiednie wnioski osobowe do realizacji przez właściwe organy szkoły. Komisje oceniające powołuje rektor szkoły wyższej.

W skład uczelnianej komisji oceniającej wchodzą przedstawiciele WKO, Komitetu Uczelnianego PZPR oraz Komitetów ZSL i SD — jeżeli działają one na uczelni jak również przedstawiciele senatu szkoły. W jej pracach będzie uczestniczył przedstawiciel Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki.

Na przewodniczących komisji niższego szczebla należy powołać dziekanów lub prodziekanów, a w przypadku gdy zostaną one powołane w instytutach — dyrektorów lub wicedyrektorów instytutu.

Komisjom powołanym w innych jednostkach organizacyjnych szkoły np. w bibliotekach, etc. winni przewodniczyć dyrektorzy i kierownicy tych jednostek względnie ich zastępcy.

W skład tych komisji wchodzą przedstawiciele właściwych organizacji PZPR, organizacji politycznych a także przedstawiciele rad wydziałowych.

Podstawę oceny winny stanowić pisemne informacje przedstawione przez nauczyciela akademickiego zajmującego stanowisko do docenta włącznie na odpowiedniej ankiecie kwalifikacyjnej, stanowiącej załącznik do niniejszych „Zasad…”.

Tryb postępowania w odniesieniu do nauczycieli akademickich zajmujących stanowiska profesorów przedstawiony jest w pkt 7. Indywidualne osiągnięcia nauczyciela akademickiego należy oceniać na tle zadań i wyników pracy wydziału, instytutu czy też zespołu, w ramach którego pracuje.

Ocena nauczyciela akademickiego po jej akceptacji przez komisję uczelnianą winna mu zostać zakomunikowana oraz dołączona do jego akt osobowych.

5. W wyniku przeglądu i oceny nauczycieli akademickich należy doskonalić politykę kadrową szkoły wyższej. Powinno się to wyrażać w:

wykorzystaniu informacji uzyskanych w ramach przeglądu i oceny kadr dla podjęcia decyzji i działań na rzecz zapewnienia prawidłowego rozwoju najbardziej uzdolnionych i twórczych pracowników naukowych;

podjęciu decyzji o zwolnieniu z pracy nauczycieli akademickich nie wywiązujących się ze swych obowiązków, którzy w związku z tym w toku przeglądu uzyskali negatywną ocenę swej pracy oraz postawy;

krytycznej analizie obciążeń dydaktycznych nauczycieli akademickich na tle aktualnych rozmiarów kształcenia oraz w podejmowaniu w związku z tym decyzji o przemieszczeniach lub zwolnieniach nauczycieli akademickich nie posiadających wystarczającego obciążenia dydaktycznego;

kształtowaniu pozytywnych postaw i zachowań nauczycieli akademickich;

określeniu kierunków doskonalenia kwalifikacji nauczycieli akademickich oraz usprawnieniu organizacji i metod pracy zespołów naukowych oraz dydaktycznych, w tym również poprzez proporcjonalny rozdział obowiązków dydaktycznych w ramach szkoły wyższej oraz jednostki dydaktycznej.

Przedmiotem okresowej oceny nauczycieli akademickich jest:

a. postawa moralno-etyczna i społeczno-polityczna wyrażająca się w szczególności w akceptacji zasad ustrojowych ujętych w Konstytucji PRL, a także wymagań sformułowanych w przepisach prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego;

b. działalność dydaktyczno-wychowawcza rozpatrywana z punktu widzenia poziomu i zdyscyplinowanego jej prowadzenia oraz aktywnego udziału w procesie wychowawczym, realizowanym zgodnie z zasadami socjalistycznej szkoły wyższej. Należy także ocenić stosowanie nowoczesnych metod dydaktycznych, jak również autorstwo wyróżniających się pomocy dydaktycznych;

c. działalność naukowo-badawcza i rozwojowa oraz udział we wdrożeniach. W głównej mierze należy poddać ocenie poziom wykonanych i ogłoszonych prac badawczych, poziom prac realizowanych w ramach współpracy z gospodarką narodową i ich znaczenie dla rozwoju gospodarki, a także aktywny udział w kongresach i konferencjach naukowych;

d. kształcenie kadr naukowych i podnoszenie ich kwalifikacji oraz doskonalenie kadr z wyższym wykształceniem;

e. działalność organizacyjna prowadzona na terenie szkoły wyższej lub danej jednostki dydaktycznej;

f. podnoszenie własnych kwalifikacji naukowych i zawodowych;

g. analiza celowości wyjazdów zagranicznych oraz ocena korzyści naukowych wynikających z tych wyjazdów.

Biorąc pod uwagę zróżnicowane zadania realizowane przez nauczycieli akademickich w zależności od kwalifikacji i zajmowanych stanowisk celowe jest odpowiednie zróżnicowanie kryterium ocen. W odniesieniu do profesorów (którzy przeszli uprzednio cały system postępowania kwalifikacyjnego do uzyskania tytułu naukowego, dokumentując swój dorobek naukowy i dydaktyczny) przegląd i ocena winna zostać dokonana bez wymogu przedstawiania przez nich arkusza kwalifikacyjnego.

W związku z tym rekomenduje się pisemne zwrócenie się do profesorów z prośbą o wskazanie, które ze swych osiągnięć w okresie ostatnich 2 lat uważają za najwartościowsze. Ocena powinna koncentrować się na: udziale profesorów w rozwoju nauki i tworzeniu szkół naukowych, wynikach uzyskanych przez podległe zespoły naukowe czy dydaktyczne oraz na ich osobistym zaangażowaniu zarówno w działalność dydaktyczno-wychowawcza, jak i w rozwijanie socjalistycznych postaw obywatelskich wśród studentów i pracowników,

W odniesieniu do docentów na podstawie analizy i oceny ich postawy moralno-politycznej, twórczego wkładu w rozwój reprezentowanej dyscypliny naukowej, wdrożeniach, wynalazkach, kształceniu młodej kadry naukowej, działalności dydaktyczno-wychowawczej (z uwzględnieniem autorstwa podręczników, skryptów, itp.) oraz organizacyjnej, należy również ocenić możliwość uzyskania przez nich w ciągu najbliższych lat tytułu naukowego a także zasadność dalszej ich pracy w jednostce dydaktycznej na dotychczasowym stanowisku.

W odniesienia do pozostałych nauczycieli’ akademickich analiza i ocena ich. postawy moralno-politycznej, zaangażowania i osiągnięć w realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego, a także poziomu prac naukowych i wdrożeniowych winny stanowić podstawę decyzji co do ich

dalszej pracy na zajmowanym stanowisku.

W szczególności należy określić w stosunku do:

adiunktów — możliwości uzyskania w najbliższym czasie (2 do 3 lat) stopnia naukowego doktora habilitowanego.

W przypadku braku takich możliwości należy adiunkta zwolnić z pracy lub wyjątkowo przesunąć go na inne stanowisko — gdy będzie to korzystne dla szkoły.

Adiunkci, którzy pomimo dotychczasowego 9-letniego zatrudnienia na tym stanowisku nie przedstawili rozprawy habilitacyjnej, powinni być zwolnieni z pracy;

s t. asystentów — możliwości terminowego zakończenia pracy doktorskiej, a gdy okaże się to niemożliwe, należy zwolnić z pracy;

asystentów j asystentów stażystów — przydatność do pracy dydaktyczno-wychowawczej, predyspozycje do pracy naukowej oraz wyniki uzyskane w podwyższaniu kwalifikacji. Asystentów i asystentów stażystów, którzy nie sprawdzili się w pracy, należy zwolnić;

st. wykładowców i wykładowców — celowość dalszego zatrudnienia na tych stanowiskach uzasadnioną odpowiednimi kwalifikacjami i osiągnięciami dydaktycznymi, dążąc przy tym do ograniczenia liczebności tej grupy pracowników;

lektorów, nauczycieli przedmiotów, zawodów i umiejętności praktycznych oraz dyplomowanych bibliotekarzy i pracowników dokumentacji naukowej — efektywność pracy zawodowej uzasadniająca dalsze zatrudnienie na zajmowanych stanowiskach oraz udział w doskonaleniu zawodowym.

Pracowników nie posiadających wystarczających osiągnięć zawodowych należy zwolnić.

8. W przypadku, gdy w wyniku przeglądu t oceny okaże się koniecznym rozwiązanie stosunku pracy lub zmiana warunków pracy nauczycieli akademickich, należy decyzję w tej sprawie doręczyć zainteresowanemu przed dniem 30 czerwca 1982 r.

9. Sprawozdania z przeprowadzonych ocen rektorzy szkól wyższych powinni przekazywać Ministerstwu Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki do dnia 30 czerwca 1982 r. W sprawozdaniach tych należy podać, jakie decyzje kadrowe zostały podjęte bądź są przewidywane do podjęcia w wyniku przeglądu i oceny kadr.

    1. W szkołach wyższych, w których zgodnie z pismem ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki DKZ-111-610-8/79 z dnia 30 listopada 1979 r. dokonano w 1982 r. przeglądu i oceny nauczycieli akademickich, nie należy go powtarzać, jeżeli przy jego przeprowadzeniu stosowano zasady i kryteria nie odbiegające od przedstawionych w niniejszych „Zasadach…”. Rektorzy tych szkół winni natomiast nadesłać w pilnym trybie do MNSzWiT sprawozdania uwzględniając dane i informacje o których mowa w pkt. 9.


      wg Joanna Mantel- Niećko

      przy współpracy Marii Stanowskiej,Haliny Suwały, Beaty Chmiel,Ewy Pankiewicz

      Próba sił. Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981

      Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991


Jak uniemożliwiono władzom przeprowadzenie weryfikacji politycznej na UW (r. 1982- stan wojenny)

Jak uniemożliwiono władzom przeprowadzenie weryfikacji politycznej na UW

(r. 1982- stan wojenny)

Weryfikacja. Pierwsza próba

w: Joanna Mantel- Niećko, przy współpracy Marii Stanowskiej, Haliny Suwały, Beaty Chmiel, Ewy Pankiewicz

Próba sił – Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981

Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991

Maj i czerwiec były dla UW miesiącami pełnymi wielkiego napięcia. Mniej więcej w połowie maja Ministerstwo przysłało do uczelni wytyczne w sprawie przeprowadzenia weryfikacji pracowników (dokument 15).

Nadeszła więc oczekiwana przez wszystkich od chwili ogłoszenia stanu wojennego czystka polityczna pracowników, której do tej pory udało się uniknąć.

NSZZ „Solidarność” UW wraz z Akademickim Ruchem Samoobrony ARS rozpropagowały na terenie UW teksty wyjaśniające cel władzy i nawołujące środowisko do oporu i nieuczestniczenia w żadnych komisjach powołanych przez władzę do przeprowadzenia weryfikacji (dokument 16 i 17).

Dla wyjaśnienia — przed 13 grudnia Senat powołał pochodzącą z wyboru Senacką Komisję d/s Młodej Kadry pod przewodnictwem prorektora H. Kupiszewskiego, która przy współpracy z takimiż komisjami na szczeblu wydziałowym miała opracować zasady wymiany kadry uniwersyteckiej. Sprawa była szczególnie ważna i pilna zważywszy, że przedsierpniowe sposoby przeprowadzania dorocznej oceny kadry powszechnie i od dawna uznawano za bardzo złe z punktu widzenia rzetelnego doboru pracowników uniwersyteckich.

W styczniu 1982, a więc jeszcze za kadencji rektora Samsonowicza, pod naciskiem władz usunięto z Komisji tych przedstawicieli wydziałów, którzy wybrani zostali uprzednio przez rady. Na ich miejsce wprowadzono, a dokładniej — mianowano innych.

Teraz, w maju, Senacka Komisja d/s Młodej Kadry przestała istnieć w ogóle, a na jej miejsce powołano rektorską komisję weryfikacji pracowników. W skład tej komisji z ramienia władz weszli: rektor i prorektorzy Grucza i Kałużyński, sekretarz KU PZPR — prof. Andrzej Jezierski; n.b. po zdjęciu Samsonowicza przeprowadzono wybory do KU, w których udział wzięli wyłonieni w okresie „sierpniowym” delegaci.

Teraz partia mogła spokojnie oprzeć się na tych delegatach, gdyż ci spośród nich, których głosy przeważyły w wyborze prof. Jana Malanowskiego, członka DiP-u — konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość” — na delegata na IX Zjazd PZPR oraz w wyborze dr Andrzeja Kołakowskiego na sekretarza KU, ci delegaci przeważnie oddali legitymacje partyjne w okresie październik-grudzień 1981.

W okresie od 25 lutego 1982, gdzieś do drugiej połowy kwietnia, KU był zawieszony, funkcje I sekretarza uczelni pełnił komisarycznie funkcjonariusz Komitetu Warszawskiego — Andrzej Kożuchowski.

W kwietniu I sekretarzem został prof. Andrzej Jezierski, który tę samą funkcję pełnił w UW w 1968 r. nie zapisując się dobrze w pamięci środowiska. Oprócz powyższych do wspomnianej Komisji z ramienia władz weszli także: przedstawiciel WKO (Wojskowy albo Warszawski Komitet Obrony czy Ocalenia) płk Grabowski, przedstawiciel SD — Dubisz, ZSL — prof. Hemmerling z WDiNP, kierownik działu kadr z UW, uważany za powiązanego z MSW – – Kaśka, dyrektor z MNSzWiT -Stemperski.

Na posiedzeniu Senatu w początkach czerwca (bodajże 2 czerwca) zakomunikowano o powstaniu tej Komisji i jej składzie, proponując by senatorowie, którzy wchodzili do Senackiej Komisji d/s Młodej Kadry weszli teraz do komisji weryfikacyjnej.

W pierwszym odruchu, a także w myśl wspomnianych wyżej zaleceń ARS i „Solidarności” większość senatorów odmówiła udziału w tej komisji. Pozostały jedynie trzy osoby: doc. J. Axer (polonistyka), doc. P. Węgleński (biologia) oraz prof. Rubel (chemia).

Na błyskawicznie zwołanym w tej sprawie nieformalnym spotkaniu dziekanów, które odbyło się w niedzielę, 6 czerwca, ostro zarysował się dylemat, czy przedstawiciele środowiska powinni, czy nie powinni wchodzić do tej Komisji. Po dość ostrej wymianie poglądów, w czasie której po raz kolejny odżyły wątpliwości co do momentu, w którym należy odejść ze stanowisk i w imię zachowania własnej godności odmówić współpracy z władzą, przeważył wreszcie pogląd, że przedstawiciele środowiska powinni wejść do Komisji, i to w liczbie, która będzie mogła przeważyć w głosowaniach. Odbyło się już bowiem pierwsze posiedzenie Komisji poświęcone sprawom proceduralnym. Na posiedzeniu tym przedstawiciele władzy widząc korzystny dla siebie układ liczbowy (3 przedstawicieli środowiska wobec 9 przedstawicieli władzy) postanowili podejmować decyzje personalne w głosowaniach tajnych. Wykorzystując tę decyzję proceduralną i wprowadzając do Komisji odpowiednią liczbę przedstawicieli środowiska można było pokusić się o przegłosowanie w wypadkach prób politycznego usuwania z pracy.

Postanowiono dodatkowo, że przedstawiciele środowiska wycofają się z Komisji jednomyślnie w chwili gdy, mimo decyzji Komisji, ktoś zostanie usunięty.

Nie znam pełnego składu wyłonionych przedstawicieli środowiska do tej Komisji. Weszli do niej m.in. doc. Jerzy Ginter (fizyka), doc. Michał Szulczewski (geologia), dr Stefan Jackowski (matematyka), wyżej wymieniona trójka senatorów i jeszcze parę osób. Namówienie ludzi, by brali udział w tej Komisji, było ogromnie trudne. Nikt bowiem nie chciał uczestniczyć w Komisji, która zgodnie z wytycznymi Ministerstwa miała przeprowadzić czystkę na UW.

Rezultat działalności tej Komisji był przecież w tym momencie całkowicie niewiadomy, szansę obrony środowiska wydawały się znikome, a „plama” na własnym nazwisku za współudział w usunięciu pracowników — niewątpliwa. Co więcej, w środowisku uniwersyteckim, niezbyt powszechnie, ale na pewno w kręgach sterujących sprawami uniwersyteckimi znany był tekst wewnętrznopartyjny z 12 maja 1982, dotyczący kierunku działań w UW (dokument 18). Tekst ten nie pozostawiał złudzeń co do zamierzeń władzy wobec uczelni. Nie pozostawiały ich także wytyczne ministra co do sposobu przeprowadzenia weryfikacji.

Wszystko to stawiało tych, którym proponowano wejście do Komisji weryfikacyjnej, w niebywale trudnej moralnie sytuacji. Skomplikowało ją ogromnie — i to właśnie w wymiarze moralnym — stanowisko zajęte przez „Solidarność” UW w ulotce, którą zaczęto rozpowszechniać w środowisku. Ulotka ta głosiła, że każdy, kto weźmie udział w komisji powołanej przez partyjno-wojskowe władze, staje się kolaborantem, że nazwiska takich osób zostaną napiętnowane w prasie podziemnej i podane do wiadomości zachodnich radiostacji oraz zachodnich środowisk naukowych z sugestią, by nie zapraszać ich na żadne międzynarodowe konferencje, sympozja itp.

Była to presja, której bardzo trudno było przeciwstawiać się dziekanom reprezentującym pogląd zupełnie odmienny: że ci, którzy do tej komisji wejdą, biorą na swoje barki odpowiedzialność za los politycznie zagrożonych i że robią to własnym kosztem, gdyż obrona publiczna ludzi zaangażowanych społecznie w okresie sierpniowym — i to przeważnie przy zaniedbaniu własnej pracy naukowej — może grozić ich własnemu bezpieczeństwu. Niemałym wysiłkiem udało się skompletować przedstawicieli środowiska w komisji, jak i zapobiec rozpowszechnianiu ulotki i opublikowaniu jej w zapowiedzianych środkach przekazu. W efekcie działalności komisji — a może wskutek powołania takiego właśnie jej składu — nikt z pracowników naukowo-dydaktycznych nie został z uczelni usunięty.

Udało się nawet utrzymać w pracy dr Annę Jędrzejkiewicz, aktywną działaczkę „Solidarności”, o której zwolnienie zabiegał intensywnie dziekan Wydziału Rusycystyki, wysoko ustosunkowany członek partii, prof. A. Bartoszewicz. Należała ona bez wątpienia do najbardziej zagrożonych usunięciem pracowników UW.

Działalność przedstawicieli środowiska w Komisji została wsparta stanowiskiem zajętym przez dziekanów i wydziały. Stanowisku swemu dziekani i rady wydziałów zaczęły dawać wyraz pod koniec maja, a więc jeszcze zanim powstała kwestia uczestnictwa w Komisji. Ministerstwo bowiem — oprócz wytycznych — przysłało ankiety personalne, które mieli wypełniać pracownicy. Ankiety zawierały ok. 10 punktów dotyczących przebiegu pracy zawodowej (liczba publikacji, wypromowanych magistrów czy doktorów, udział w sympozjach, konferencjach itp. w okresie ostatnich dwu lat).

Polityka dziekanów i rad wydziałowych w sprawie wypełniania tych ankiet nie była jednolita. Na ogół protestowano przeciwko ich wypełnianiu, motywując faktem, iż jak co roku przegląd kadry został dokonany w lutym i wszystkie dane zostały już złożone, nie ma więc najmniejszego powodu, by przeprowadzać ponownie ten przegląd. Faktem jest, że — jak co roku przegląd lutowy dotyczył nie wszystkich pracowników, lecz tych, którzy podlegają rotacji co jakiś czas zgodnie z ustaleniami ustawy (np, asystenci co 2 lata, adiunkci co 3 itp.). Tym niemniej środowisko broniło się argumentem, że zgodna z literą ustawy rotacja została przeprowadzona w lutym i nie ma podstaw prawnych, by minister zalecał jej powtórzenie. Stanowisku takiemu dali wyraz m.in, dziekani Wydziału Psychologii oraz IPSiR-u (dokument 20). Rada Wydziału Neofilologii zajęła stanowisko merytoryczne wobec próby przeprowadzenia ponownego przeglądu kadry (dokument 21).

Sprawa wypełniania ankiet stała się przedmiotem poważnego sporu, a nawet rozłamu w środowisku. Niektórzy pracownicy odmawiali wypełniania ankiet uważając ten wymóg za bezpodstawny prawnie.

Stali oni na stanowisku, że zgoda na złożenie ankiety jest krokiem w kierunku podporządkowania się arbitralnym wymogom władz, wyrazem psychicznego ulegania zastraszeniu. Inni, całkowicie zgodni z powyższym poglądem, uważali dodatkowo, że władzy zbierającej ankiety przyświeca konkretny cel.

Ankieta, z pozoru zupełnie niewinna, bo dotycząca spraw zawodowych, po wypełnieniu stawała się zbiorem informacji o przebiegu pracy danego człowieka, zbiorem, który jest dla administracji zupełnie nieosiągalny, jeśli nie poda się go samemu. Choć wydawać się to może zgoła nieprawdopodobne, faktem jest, że w uczelniach nie ma możliwości dokładnego prześledzenia szczegółów pracy zawodowej (chyba żeby się szukało w kilkunastu miejscach, co jest bardzo pracochłonne), jeżeli tych szczegółów nie poda sam zainteresowany.

Tak więc złożenie ankiety było w opinii niektórych pracowników złożeniem czegoś w rodzaju „autodonosu” co do przebiegu pracy zawodowej w ciągu ostatnich dwu lat.

Zwolennicy takiego poglądu uważali, że nie należy władzy ułatwiać życia i dostarczać jej informacji, których — jeśli koniecznie chce — może sobie poszukać sama w rozmaitych biurach, np. w Biurze Współpracy z Zagranicą — wyjazdy, w Biurze Spraw Studenckich — liczba prowadzonych zajęć, w dziekanatach — liczba wypromowanych magistrów, itp. Przy bałaganie panującym w aktach uniwersyteckiej administracji nie jest to wcale łatwe. Jednocześnie uważali oni, że celowe jest żądanie władz, by opisać w ankietach działalność naukowo-dydaktyczną za ostatnie dwa lata, kiedy to najbardziej zaangażowani społecznie — a więc dziś najbardziej zagrożeni — bardzo mało, jeśli w ogóle pracowali naukowo.

Wedle zwolenników tej interpretacji intencją władz było wyłowienie przez informacje zawarte w ankietach tych, którzy mało zdziaławszy zawodowo w ciągu ostatnich dwu lat, mogą zostać usunięci z pracy za brak postępów naukowych.

Tym samym władze zyskiwały trudny do obalenia argument, iż usunięcie pracowników z UW powodowane jest troską o poziom kadry i nie ma nic wspólnego z politycznymi poglądami usuwanych. Inni pracownicy uważali przytoczone wyżej argumenty za przesadzone, a nawet wręcz głupie. Twierdzili oni, że ankiety jako politycznie nieszkodliwe należy wypełniać, by nie drażnić władzy odmową, a przez wspomnianą wyżej komisję weryfikacyjną uniemożliwić wyrzucenie z pracy zagrożonych politycznie,

Te rozbieżne postawy doprowadziły do skonfliktowania środowiska.

Jedni ankiety wypełniali, inni — nie. Wypełniający uważali nie wypełniających za ekstremistów, niepotrzebnie i bezcelowo drażniących władze. Nie wypełniający mieli żal do wypełniających za brak postawy, niepotrzebną uległość wobec władz i rozbijanie środowiska.

Na niektórych wydziałach dziekani brali na siebie odpowiedzialność za nieprzekazanie ankiet pracownikom, na innych — dziekani rozdawali ankiety, nie naciskając na ich wypełnienie, ale przez fakt ich rozdania wprowadzając zamęt wśród pracowników, którzy — zwłaszcza ci mniej wprowadzeni w bieg wydarzeń — uważali, że skoro pochodzący z ich wyboru dziekan rozdaje ankietę, to należy ją wypełnić.

Był to na pewno w całym okresie stanu wojennego okres największego rozbicia środowiska.

W efekcie osiem wydziałów zdecydowanie, choć rozmaitymi sposobami, oparło się składaniu ankiet. Były to: matematyka, fizyka, historia, psychologia, IPSiR, neofilologia, biologia oraz filozofia albo chemia.

Postawa tych ośmiu wydziałów okazała się wystarczająca, by uniemożliwić władzom przeprowadzenie weryfikacji politycznej w UW.

Do tego ustępstwa ze strony władz przyczyniło się w dużej mierze i stanowisko komisji sejmowych, zajmujących się ustawą o szkolnictwie wyższym. Komisje sejmowe zaalarmowane przez środowisko faktem mającej nastąpić weryfikacji politycznej, sprzeciwiły się jej mocno jako sprzecznej z nową, dopiero co uchwaloną przez sejm ustawą. Myśl jednak, że gdyby nie opór środowiska uniwersyteckiego, wyrażony lak niewypełnianiem ankiet, jak i wprowadzeniem do komisji własnych rzeczników, weryfikacja taka miałaby miejsce, tak jak je miała na innych polskich uczelniach mimo sprzeciwu komisji sejmowych.

W gruncie rzeczy uniknięto w UW weryfikacji politycznej kosztem utrzymania w pracy wszystkich, nawet tych, których zgodnie z normalnym trybem dorocznej rotacji należało zwolnić z pracy w UW ze względu na nieprzydatność do pracy naukowo-dydaktycznej.

Jedyny wyjątek stanowiła pracowniczka administracyjna Wydziału Psychologii, członkini PZPR, Lewicka, która została usunięta z pracy w UW wskutek nieprzejednanego stanowiska dziekana tego wydziału, doc. J. Grzelaka.

Badania nad represjonowanymi w PRL studentami i pracownikami UW (i UJ)

Badania nad represjonowanymi w PRL

studentami i pracownikami UW (i UJ)

Maria Stanowska, Joanna Mantel-Niećko, Halina Suwała, Beata Chmiel, Ewa Pankiewicz-

WYKAZ REPRESJONOWANYCH PRACOWNIKÓW I STUDENTÓW UW

s.302-397 (po kilku na stronie)

z: Joanna Mantel- Niećko, przy współpracy Marii Stanowskiej, Haliny Suwały, Beaty Chmiel,Ewy Pankiewicz – Próba sił – Źródła do dziejów Uniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981.Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991

Wykaz… zawiera dane tylko o tych osobach represjonowanych z UW, o których informacje dotarły do Senackiej Komisji d/s Osób Pozbawionych Wolności (dalej zwaną Komisja). Schemat przedstawienia łych informacji podyktowany byt chęcią ukazania rodzaju i przyczyn represji, sposobu, miejsca i czasu ich stosowania, struktury wieku represjonowanych, postaw środowiskowych i indywidualnych itp.

Dające się zauważyć w Wykazie… luki w informacjach wynikają z niemożności skompletowania pełnych danych.

Kilka przykładów z wykazu:

GRABOWSKA MIROSŁAWA,. 6X11949, c. Jerzego l Wydział Filozofii i Socjologii, adiunkt

Aresztowana: 12 VI — 21 IX 1985

Miejsce przetrzymywania: Rakowiecka

Zarzuty: art. 282 a § l k.k. wzw. z art. 45 prawa prasowego, sygn. akt II Ds 101/85 Adwokat J. Olszewski Prokurator: J. Aleksandrowicz Poręczyciel: rektor G. Białkowski i dr A. Rychard (z ramienia Polskiego Towarzystwa Socjologicznego)

Wykonujący poręczenie: prodziekan Wydziału dr A. Kamiński

Interwencje: 17 VI 1985 wystąpienie UW o uchylenie aresztu tymczasowego; 19 VI wystąpienie PTS o uchylenie aresztu tymczasowego; 26 VI i 12 VIII odmowy prok. W. Bardonowej m.in. ze względu na to, iż Prokuratura Wojewódzka: „biorąc również pod uwagę i aspekt humanitarny sprawy nie może pozytywnie ustosunkować się do złożonego wniosku”; wrzesień 1985 — interwencja doc. B. Stanosz i ojca aresztowanej u przewodniczącej Ligi Kobiet J. Biedrzyckiej w sprawie uchylenia aresztu tymczasowego; 25 VI rektor Białkowski i przewodniczący Komisji, prof. A. Murzynowski bezskutecznie interweniują u przewodniczącego PRON J. Dobraczyńskiego i wicemarszałka Sejmu Z. Gertycha w sprawie uchylenia aresztu tymczasowego z powodu złego stanu zdrowia i ciąży Inne: zły stan zdrowia, ciąża

Wynik: 19 XII 1985 umorzenie postępowania wobec „inicjatywy PRON, wynikającej z postępującej normalizacji życia społeczno-politycznego w kraju” wedle pisma z dnia 12 XII 85 pik St. Przanowskiego do rektora UW


PUZYNINA JADWIGA, ur. 29 11928, c. Aleksandra i Kiry Wydział Polonistyki, doceni, dziekan

Internowana. Zatrzymana

Internowana: 13-18 V 1982 Miejsce przetrzymywania: Olszynka Grochowska Poręczyciel: rektor K. Dobrowolski Wykonujący poręczenie: rektor Dobrowolski Inne: zły stan zdrowia

Interwencje: 15 V 1982 wystąpienie Rady Wydziału Polonistyki do ministra szkolnictwa wyższego o uchylenie decyzji internowania; 17 V wystąpienie rektora do ministra sw Cz. Kiszczaka o niezwłoczne uchylenie decyzji internowania

Zatrzymana: 11 XI 1982 w kolegium Warszawa-Śród mieście, gdzie miały się odbywać rozprawy przeciwko studentom UW, razem z Romanem Taborskim; podobna sprawa Paweł Moczydłowski Zwolniona bez postępowania

SUWAŁA HALINA, ur. 5 11926, c. Wojciecha i Marii

Wydział Neofilologii, docent

Internowana: 13 XII 1981 — 29 IV 1982

Miejsce przetrzymywania: Olszynka Grochowska 13-22 XII 1981; Jaworze 22 XII 1981 — 9 I 1982; Gołdap 10 I — l III;Darlówko2III — 29 IV 1982

Adwokat: R. Siciński

Poręczyciel: rektor H. Samsonowicz

Wykonujący poręczenie: rektor Samsonowicz

Interwencje: 30 XII 1981 i 12 III 1982 wystąpienia rektora Samsonowicza o uchylenie decyzji internowania; 30 XII 1981 wystąpienie doc. J. Mantel-Niećko do ministra SW Cz. Kiszczaka; 13 I 1982 wystąpienie pracowników Wydziału do gen. W. Jaruzelskiego o uwolnienie S.; 25 II odpowiedz odmowna J. Pacuka: „obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości rozpatrywania skarg lub petycji mających charakter zbiorowego wystąpienia”; 15 III rozmowa rektora Samsonowicza i doc. Mantel-Niećko z płk Romanowskim (sprawa ciężkich warunków bytowych w Darłówku — w efekcie pewne złagodzenie rygorów); l IV rozmowa rektora Samsonowicza i doc. Mantel-Niećko z płk Olejnikiem w sprawie uwolnienia S.; liczne interpelacje międzynarodowego środowiska romanistycznego do władz polskich w sprawie uwolnienia S. m.in.: styczeń 1982 protest humanistów francuskich opublikowany w „le Monde”; apel prof. H. Mitteranda 7 paryskiej Sorbony (Paris III) w prasie francuskiej ; 18 I — list L. Haya z CNRS do attache” kulturalnego ambasady PRL w Paryżu; 19 I, 3 i 11 II, 25 III, l IV — listy prof. Y. Chevrela z Universite de Nantes do ambasady PRL w Paryżu i ministra szkolnictwa wyższego w Polsce;

22 II i 10 III — listy prof. J. Cl. Rivieresa do w/w; 26 I — list Komitetu redakcyjnego miesięcznika

„Europę” do ambasadora PRL we Francji E. Kułagi; 12 II -— Ust prof. G. Gillespie z Stanford

University, California do gen. Jaruzelskiego; 16 IIP list prof. D. Poyan Diaza z Ciudad Universitaria do ambasadora PRL w Madrycie; l IV — list sekretarza generalnego „Syndicat National de 1’Enseignement Supćrieur” w Paryżu do ambasadora Kułagi; 27 IV — list prof. G.C. Menichelliego z Istituto Universitario Orientalew Neapolu do radcy kulturalnego ambasady PRLw Rzymie; większość tych listów interwencyjnych opatrzona była licznymi podpisami pracowników naukowych danych uczelni oraz przedstawicieli środowisk intelektualnych z różnych miast

Inne: 21 IV 1982 interpelacja dr M. Gellera na posiedzeniu Senatu UW w sprawie uwolnienia S.; zły stan zdrowia; hospitalizowana po zwolnieniu

SZANIAWSKI KLEMENS, ur. 3 III 1925, s. Władysława i Stanisławy, zm. 5 III 1990 Wydział Filozofii i Socjologii, profesor

Internowany. Przesłuchiwany

Internowany: 13-14 XII 1981 Miejsce przetrzymywania: Białołęka

Przesłuchiwany: między 25-30 X 1982 w związku z planowanym na 10 XI protestem; przesłuchiwany w związku z pomówieniem o szpiegostwo razem z ^Januszem Onyszkiewiczem i innymi

WOCIAL JERZY, ur. 29 VI1946, s. Waleriana i Janiny Wydział Filozofii i Socjologii, adiunkt

Internowany. Zatrzymywany dwukrotnie. Przeszukanie. Postępowanie dyscyplinarne

Internowany: 13 XII 1981 — 23 VII1982 (przepustka od 9 do drugiej polowy kwietnia 1982) Miejsce przetrzymywania: Białołęka 13-22 XII 1981; Jaworze 22 XII 1981 — 23 V 1982; Darłówko 23 V — 23 VII 1982 Poręczycie!: prof. J. Szacki Wykonujący poręczenie: prof. A- Sikora

Interwencje: 27 I 1982 wystąpienie rektora H. Samsonowicza do KS MO o uchylenie decyzji o internowaniu; 18 II odmowa naczelnika Wydziału Ogólnego KS MO ppłk A. Kacprzykowskiego; 6 VII 1982 wystąpienie prorektora St. Kałużyńskiego o zwolnienie Inne: hospitalizowany w czasie pobytu na przepustce

Zatrzymany: 17-19 III 1984 razem z <=> Tomaszem Uminskim, w związku ze spotkaniem byłych internowanych

Miejsce przetrzymywania: Komenda MO Darłowo Zwolniony bez postępowania

Przeszukanie mieszkania 28 VIII 1985, zabranie maszyny do pisania (na nakazie przeszukania oznaczenie sprawy „^Mirosławy Grabowskiej, zob. też Maciej Geller, Janusz Grzelak)

Zatrzymany: 1-2 V 1987 na pł. Komuny Paryskiej Miejsce przetrzymywania: KD MO Żeromskiego Zarzuty: art. 50 k.w. Adwokat: M, Bednarkiewicz Orzeczenie: 2 V 1987 kolegium Warszawa-Żoliborz — grzywna 41,5 tyś. zł

Postępowanie dyscyplinarne: wskutek meldunku złożonego przez płk AJ. Karpika na ręce prorektora W. Kowalskiego i przekazanego rektorowi przez tego ostatniego, rektor Dobrowolski poleca wszcząć postępowanie wyjaśniające wobec W. oskarżonego o zorganizowanie bez rektorskiego zezwolenia zgromadzenia na terenie uczelni w dniu 23 X 1984 w celu oddania hołdu pamięci zamordowanego ks, Jerzego Popiełuszki. Mimo nieprzychylnej dla W. informacji, dostarczonej rzecznikowi dyscyplinarnemu przez prorektora Kowalskiego, postępowanie wyjaśniające nie zostaje ani doprowadzone do końca, ani umorzone.

Por.

Wyniki ‚badań’ nad represjonowanymi w PRL na UJ:

Informacja o ‘Komisji Wyrozumskiego’ (UJ), czyli badanie represji w czasach PRL

https://lustronauki.wordpress.com/2009/04/17/informacja-o-komisji-wyrozumskiego/

Lista Wyrozumskiego’ – represjonowanych pracowników i studentów UJ w PRL–u.

https://lustronauki.wordpress.com/2008/11/09/lista-wyrozumskiego-represjonowanych-pracownikow-i-studentow-uj-w-prl–u/

Weryfikacja kadr akademickich na początku stanu wojennego – wytyczne ministra

Weryfikacja kadr akademickich

na początku stanu wojennego – wytyczne ministra

Przykład UW

Załącznik do pisma DKZ-III-610-10/B2

MINISTERSTWO

NAUKI, SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I TECHNIKI

ZASADY, KRYTERIA I TRYB PRZEGLĄDU l OCENY NA UCZYCIELI AKADEMICKICH

Biorąc pod uwagę doświadczenia uzyskane w toku zainicjowanych w 1979 r. okresowych ocen nauczycieli akademickich ustala się następujące zasady i kryteria a także tryb przeglądu i oceny nauczycieli akademickich, który winien być przeprowadzony i zakończony do 20 czerwca 1982r.

1. Przegląd i ocena nauczycieli akademickich powinna służyć zarówno ocenianym pracownikom, motywując ich do lepszej pracy, jak i doskonaleniu polityki kadrowej.

2. Przeglądem i oceną kadr należy objąć nauczycieli akademickich zatrudnionych w szkołach wyższych za wyjątkiem tych, którzy zostali zatrudnieni w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz rozwiązujących do końca roku akad. 1981/82 stosunek pracy (zwolnienia, emerytury). Nauczyciele akademiccy winni być oceniani za okres ostatnich dwóch lat.

3. Ocena rektorów i prorektorów dokonana zostanie w innym trybie.

4. Przegląd ma charakter dwustopniowy. Oceny nauczycieli akademickich powinny dokonać komisje oceniające, działające na wydziałach lub w instytutach, a w razie potrzeby także w innych jednostkach organizacyjnych szkoły.

Oceny dziekanów i prodziekanów a także przewodniczących i członków komisji oceniających powinna dokonać uczelniana komisja oceniająca, która jednocześnie powinna sprawować ogólny nadzór nad przeglądem, przyjąć bądź skorygować oceny dokonane przez komisje oceniające niższego szczebla oraz formułować odpowiednie wnioski osobowe do realizacji przez właściwe organy szkoły. Komisje oceniające powołuje rektor szkoły wyższej. W skład uczelnianej komisji oceniającej wchodzą przedstawiciele WKO, Komitetu Uczelnianego PZPR oraz Komitetów ZSL i SD — jeżeli działają one na uczelni jak również przedstawiciele senatu szkoły. W jej pracach będzie uczestniczył przedstawiciel Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Na przewodniczących komisji niższego szczebla należy powołać dziekanów lub prodziekanów, a w przypadku gdy zostaną one powołane w instytutach — dyrektorów lub wicedyrektorów instytutu. Komisjom powołanym w innych jednostkach organizacyjnych szkoły np. w bibliotekach, etc. winni przewodniczyć dyrektorzy i kierownicy tych jednostek względnie ich zastępcy. W skład tych komisji wchodzą przedstawiciele właściwych organizacji PZPR, organizacji politycznych a także przedstawiciele rad wydziałowych. Podstawę oceny winny stanowić pisemne informacje przedstawione przez nauczyciela akademickiego zajmującego stanowisko do docenta włącznie na odpowiedniej ankiecie kwalifikacyjnej, stanowiącej załącznik do niniejszych „Zasad…”. Tryb postępowania w odniesieniu do nauczycieli akademickich zajmujących stanowiska profesorów przedstawiony jest w pkt 7. Indywidualne osiągnięcia nauczyciela akademickiego należy oceniać na tle zadań i wyników pracy wydziału, instytutu czy też zespołu, w ramach którego pracuje.

Ocena nauczyciela akademickiego po jej akceptacji przez komisję uczelnianą winna mu zostać zakomunikowana oraz dołączona do jego akt osobowych.

5. W wyniku przeglądu i oceny nauczycieli akademickich należy doskonalić politykę kadrową szkoły wyższej. Powinno się to wyrażać w:

wykorzystaniu informacji uzyskanych w ramach przeglądu i oceny kadr dla podjęcia decyzji i działań na rzecz zapewnienia prawidłowego rozwoju najbardziej uzdolnionych i twórczych pracowników naukowych;

podjęciu decyzji o zwolnieniu z pracy nauczycieli akademickich nie wywiązujących się ze swych obowiązków, którzy w związku z tym w toku przeglądu uzyskali negatywną ocenę swej pracy oraz postawy;

krytycznej analizie obciążeń dydaktycznych nauczycieli akademickich na tle aktualnych rozmiarów kształcenia oraz w podejmowaniu w związku z tym decyzji o przemieszczeniach lub zwolnieniach nauczycieli akademickich nie posiadających wystarczającego obciążenia dydaktycznego;

kształtowaniu pozytywnych postaw i zachowań nauczycieli akademickich;

określeniu kierunków doskonalenia kwalifikacji nauczycieli akademickich oraz usprawnieniu organizacji i metod pracy zespołów naukowych oraz dydaktycznych, w tym również poprzez proporcjonalny rozdział obowiązków dydaktycznych w ramach szkoły wyższej oraz jednostki dydaktycznej.

Przedmiotem okresowej oceny nauczycieli akademickich jest:

a. postawa moralno-etyczna i społeczno-polityczna wyrażająca się w szczególności w akceptacji zasad ustrojowych ujętych w Konstytucji PRL, a także wymagań sformułowanych w przepisach prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego;

b. działalność dydaktyczno-wychowawcza rozpatrywana z punktu widzenia poziomu i zdyscypli­nowanego jej prowadzenia oraz aktywnego udziału w procesie wychowawczym, realizowanym zgodnie z zasadami socjalistycznej szkoły wyższej. Należy także ocenić stosowanie nowoczesnych metod dydaktycznych, jak również autorstwo wyróżniających się pomocy dydaktycznych;

c. działalność naukowo-badawcza i rozwojowa oraz udział we wdrożeniach. W głównej mierze należy poddać ocenie poziom wykonanych i ogłoszonych prac badawczych, poziom prac realizowanych w ramach współpracy z gospodarką narodową i ich znaczenie dla rozwoju gospodarki, a także aktywny udział w kongresach i konferencjach naukowych;

d. kształcenie kadr naukowych i podnoszenie ich kwalifikacji oraz doskonalenie kadr z wyższym wykształceniem;

e. działalność organizacyjna prowadzona na terenie szkoły wyższej lub danej jednostki dydaktycznej;

f. podnoszenie własnych kwalifikacji naukowych i zawodowych;

g. analiza celowości wyjazdów zagranicznych oraz ocena korzyści naukowych wynikających z tych wyjazdów.

Biorąc pod uwagę zróżnicowane zadania realizowane przez nauczycieli akademickich w zależności od kwalifikacji i zajmowanych stanowisk celowe jest odpowiednie zróżnicowanie kryterium ocen. W odniesieniu do profesorów (którzy przeszli uprzednio cały system postępowania kwalifi­kacyjnego do uzyskania tytułu naukowego, dokumentując swój dorobek naukowy i dydaktyczny) przegląd i ocena winna zostać dokonana bez wymogu przedstawiania przez nich arkusza kwalifikacyj­nego.

W związku z tym rekomenduje się pisemne zwrócenie się do profesorów z prośbą o wskazanie, które ze swych osiągnięć w okresie ostatnich 2 lat uważają za najwartościowsze. Ocena powinna koncentrować się na: udziale profesorów w rozwoju nauki i tworzeniu szkół naukowych, wynikach uzyskanych przez podległe zespoły naukowe czy dydaktyczne oraz na ich osobistym zaangażowaniu zarówno w działalność dydaktyczno-wychowawcza, jak i w rozwijanie socjalistycznych postaw obywatelskich wśród studentów i pracowników,

W odniesieniu do docentów na podstawie analizy i oceny ich postawy moralno-politycznej, twórczego wkładu w rozwój reprezentowanej dyscypliny naukowej, wdrożeniach, wynalazkach, kształceniu młodej kadry naukowej, działalności dydaktyczno-wychowawczej (z uwzględnieniem autorstwa podręczników, skryptów, itp.) oraz organizacyjnej, należy również ocenić możliwość uzys­kania przez nich w ciągu najbliższych lat tytułu naukowego a także zasadność dalszej ich pracy w jednostce dydaktycznej na dotychczasowym stanowisku.

W odniesienia do pozostałych nauczycieli’ akademickich analiza i ocena ich. postawy moralno-politycznej, zaangażowania i osiągnięć w realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego, a także poziomu prac naukowych i wdrożeniowych winny stanowić podstawę decyzji co do ich dalszej pracy na zajmowanym stanowisku. W szczególności należy określić w stosunku do:

adiunktów — możliwości uzyskania w najbliższym czasie (2 do 3 lat) stopnia naukowego doktora habilitowanego.

W przypadku braku takich możliwości należy adiunkta zwolnić z pracy lub wyjątkowo przesunąć go na inne stanowisko — gdy będzie to korzystne dla szkoły.

Adiunkci, którzy pomimo dotychczasowego 9-letniego zatrudnienia na tym stanowisku nie przedstawili rozprawy habilitacyjnej, powinni być zwolnieni z pracy;

s t. asystentów — możliwości terminowego zakończenia pracy doktorskiej, a gdy okaże się to niemożliwe, należy zwolnić z pracy;

asystentów j asystentów stażystów — przydatność do pracy dydaktyczno-wychowawczej, predyspozycje do pracy naukowej oraz wyniki uzyskane w podwyższaniu kwalifikacji. Asystentów i asystentów stażystów, którzy nie sprawdzili się w pracy, należy zwolnić;

st. wykładowców i wykładowców — celowość dalszego zatrudnienia na tych stanowiskach uzasadnioną odpowiednimi kwalifikacjami i osiągnięciami dydaktycznymi, dążąc przy tym do ograniczenia liczebności tej grupy pracowników;

lektorów, nauczycieli przedmiotów, zawodów i umiejętności pra­ktycznych oraz dyplomowanych bibliotekarzy i pracowników doku-mentacji naukowej — efektywność pracy zawodowej uzasadniająca dalsze zatrudnienie na

zajmowanych stanowiskach oraz udział w doskonaleniu zawodowym.

Pracowników nie posiadających wystarczających osiągnięć zawodowych należy zwolnić.

8. W przypadku, gdy w wyniku przeglądu t oceny okaże się koniecznym rozwiązanie stosunku pracy lub zmiana warunków pracy nauczycieli akademickich, należy decyzję w tej sprawie doręczyć zainteresowanemu przed dniem 30 czerwca 1982 r.

9. Sprawozdania z przeprowadzonych ocen rektorzy szkól wyższych powinni przekazywać Ministerstwu Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki do dnia 30 czerwca 1982 r. W sprawozdaniach tych należy podać, jakie decyzje kadrowe zostały podjęte bądź są przewidywane do podjęcia w wyniku przeglądu i oceny kadr.

10.W szkołach wyższych, w których zgodnie z pismem ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki DKZ-111-610-8/79 z dnia 30 listopada 1979 r. dokonano w 1982 r. przeglądu i oceny nauczycieli akademickich, nie należy go powtarzać, jeżeli przy jego przeprowadzeniu stosowano zasady i kryteria nie odbiegające od przedstawionych w niniejszych „Zasadach…”. Rektorzy tych szkół winni natomiast nadesłać w pilnym trybie do MNSzWiT sprawozdania uwzględniając dane i informacje o których mowa w pkt. 9.

wg: Joanna Mantel- Niećko, przy współpracy Marii Stanowskiej, Haliny Suwały,Beaty Chmiel, Ewy Pankiewicz

Próba sił- Źródła do dziejówUniwersytetu Warszawskiego po 13 grudnia 1981

Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1991

Wspomnienia o usuwaniu rektorów u schyłku PRL

Urywek ze wspomnień- Usunięcie rektorów UMK w sierpniu 1982 r.

Głos Uczelni, 2002,7- Sławomir Kalembka

Od maja 1982 r. wyczekiwaliśmy decyzji o usunięciu nas ze stanowisk rektorskich, zresztą w istniejącej sytuacji bardzo ciążyły nam te godności. A tymczasem do chwili mego wyjazdu, mimo różnych ataków propagandowych na uczelnię, np. ze strony partyjnych kolejarzy z Kluczyków albo „prawdziwych” przedstawicieli klasy robotniczej z Grudziądza, jakoś nie wyrzucano nas z budynku rektorskiego….

Chyba 3 VIII zadzwoniono z Warszawy, że następnego dnia z Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki przyjedzie do nas specjalna komisja. Celu jej przybycia nietrudno było się domyślić. Czas był dobry, uniwersytet pusty. Poleciłem zawiadomić Stasia i przywieźć go 4 VIII samochodem rektorskim ze Smogorzewca. Władka powiadomiliśmy już po wszystkim ezopową depeszą, ale ten słusznie uznał, że szkoda przerywać sobie wypoczynek, gdy jego obecność w Toruniu i tak niczego zmienić nie może.

Przyjechali 4 VIII limuzyną, gdzieś około południa. Zdaje się, że przedtem byli jeszcze u miejscowych władz. Było trzech – jeden generał brygady, chuderlawo wyglądający w letnim mundurze, jeden zwalisty wiceminister i jeden ugrzeczniony, wysztafirowany, z potężną teką, wicedyrektor departamentu. Byli to kolejno: drugi na stanowisku komisarz wojenny w ministerstwie – generał Żak, wiceminister Sablik oraz wówczas, wicedyrektor departamentu studiów uniwersyteckich i pedagogicznych Mariański, zastępca Stemperskiego….Na VI piętrze rektoratu, w siedzibie Komitetu na komisję ministerialną oczekiwano. Narady trwały tam dosyć długo. W końcu telefonicznie zapowiedziano, że wysłannicy z Warszawy zjeżdżają na II piętro, tj. do gabinetu Magnificencji. Towarzyszył im, zdaje się, doc. Niedzielski. Powitanie było suche. Panowie zażyczyli sobie najpierw rozmowy tylko z rektorem Dembińskim. Trwała ona dosyć długo, może do godziny. Potem poproszono i mnie do tego towarzystwa. Wiceminister Sablik po paru słowach zadał mi pytanie, czy w istniejącej sytuacji, wobec rzekomego stracenia możliwości sprawowania obowiązków prorektorskich, gotów jestem sam zrezygnować ze swej funkcji? Ale natychmiast, gdy tylko zdążyłem powiedzieć, że nie, bez prób przekonywania mnie stwierdził, iż wobec tego, podobnie jak rektor Dembiński, z dniem dzisiejszym zostaję odwołany przez ministra. Podobnie odwołany zostaje prorektor Bojarski. Urzędowaliśmy więc „aż” 11 miesięcy i 4 dni….

W jakieś dwa tygodnie po nas usunięto zespół rektorów uniwersytetu we Wrocławiu. Była to ostatnia z ekip kierowniczych uczelni wyrzuconych ze stanowisk w tamtym czasie. Postąpiono tam bardziej przebiegle niż z nami. Odwołano jedynie rektora Łukaszewicza, choć podobno próbował za nim wstawić się prymas Glemp. W tej sytuacji jego prorektorzy, poza jednym, który się cofnął, a wśród nich i Wojtek Wrzesiński, sami złożyli rezygnację, minister je oczywiście skwapliwie przyjął.

Na uczelni toruńskiej wówczas dalszej „czystki” nie prowadzono. Jedynie we wrześniu sami złożyli rezygnacje, nie widząc możliwości dalszego działania w nowych warunkach, dziekan Wydziału Prawa i Administracji, stary AK-owiec z Rzeszowskiego, znawca prawa morskiego, prof. Łopuski, oraz lojalna z nim prodziekan doc. Alicja Grześkowiak.

Kolejna czystka przyjdzie po zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym w 1985 r.

Usunięto wówczas prorektora do spraw nauczania Władka Wincławskiego i dziekana Wydziału Humanistycznego Kazika Wajdę. Obaj byli wybrani zdecydowaną większością głosów, obaj działali sprawnie, obaj oczywiście z humanistyki, która była szczególnie „ulubionym” wydziałem partii i bezpieki i to już chyba od 1950 r., jeśli nie wcześniej. Tym razem dobrze wystraszony i przerzedzony Senat bał się nawet uchwalić, na co wskazywała żałosna w tonie dyskusja, mój wniosek (byłem wówczas, ale już tylko do września 1985 r., delegatem do Senatu) o negatywnej ocenie tej kolejnej arbitralnej i szkodliwej decyzji personalnej władz.

Mój pokój w ING UJ pod obserwacją SB (początek stanu wojennego)

Komentarz: Sprawa  bez wątpienia dotyczyła mojego pokoju a dane świadczą o tym, że dokumenty IPN  są, a w każdym razie bywają wiarygodne, czego nie można powiedzieć o dokumentach uczelnianych, które są utajniane, aresztowane, modyfikowane, brakowane itd  itp   i o dziwo  nikt nie nawołuje do likwidacji takich uczelni ( w przeciwieństwie do IPN) , nie podważa  wiarygodności dokumentów ( w przeciwieństwie do dokumentów IPN).

Co więcej  takie uczelnie piszą fałszywe swoje historie ( wydawane z kieszeni podatnika !) , w których nawet stan wojenny ( dokumentowany m.in,. w dokumentach IPN  !)  nie istnieje i każą to przyswajać  młodzieży  i nikt (niemal) na to nie reaguje.

Nikt (chyba poza mną oskarżonym – do dziś – o negatywne oddziaływanie na młodzież akademicką)  nie oskarża ich  o negatywne oddziaływanie na młodzież akademicką ! o marnotrawienie publicznych pieniędzy otrzymywanych  na poznawanie prawdy,  a nie na jej  fałszowanie i propagowanie  I to jest cała III RP.

ING UJ pod czujną obserwacją SB (po wprowadzeniu stanu wojennego)

Instytut Nauk Geologicznych UJ od samego początku po wprowadzeniu stanu wojennego był pod czujną obserwacją SB . Jak wskazuje dokument – pod okiem samego kpt.Stanisława Knapika

IPNKr 08/292 t.2

Tajna informacja dotycząca sytuacji spoleczno-politycznej w środowisku naukowym po wprowadzeniu stanu wojennego

Tajna informacja dotycząca sytuacji spoleczno-politycznej w środowisku naukowym po wprowadzeniu  stanu wojennego – 1982 luty 20, Warszawa

Informacja

dot[ycząca] sytuacji społeczno-politycznej w środowisku naukowym po wprowadzeniu stanu wojennego

Sytuacja społeczno-polityczna w środowisku naukowym kształtowana była od wielu lat i wynika z mechanizmów sterowania nauką, układów personalnych, postaw i działal­ności ideowo-politycznej. Środowisko naukowe, szczególnie Polskiej Akademii Nauk l ośrodków uniwersyteckich, stanowi zaplecze długo i krótko planowanych działań ideologicznych opozycji antysocjalistycznej.

W tym środowisku tkwi główne niebez­pieczeństwo grożące perspektywicznemu i bieżącemu uzdrawianiu sytuacji ideowej i politycznej w PRL.

Wprowadzenie stanu wojennego przyniosło sukces w rozbiciu opozycji politycznej skoncentrowanej m.in. w środowisku naukowym PAN (Instytut Filozofii i Socjologii, Instytut Badań Literackich) i uniwersytetów (w tym głównie Uniwersytetu Warszaw­skiego).

Tym niemniej środowisko to jest aktywnie organizowane i wbrew wielu pozo­rom, pomimo zawieszenia działalności NSZZ „Solidarność” oraz komitetów i stowa­rzyszeń naukowych, prowadzi nadal ożywioną działalność społeczno-polityczną.

Mają miejsce liczne wystąpienia i spotkania prof. Aleksandra] Gieysztora, Wł[adysława] Markiewieża, Wł[adysława] Fiszdona, Z[dzisława] Kaczmarka, H[enryka] Samsonowi-cza, K[lemensa] Szaniawskiego1, J[anusza] Ziółkowskiego2 i innych na łamach prasy, radia, telewizji i zebrań naukowych.

Przyjmują oni podczas spotkań „barwy ochronne” i zamierzają pokonać kolejny „za­kręt” bez lub możliwie z najmniejszymi stratami własnymi i ich przyjaciół politycz­nych.

aLiczne zastrzeżenia wywołuje zagadnienie powiązania badań naukowych z potrze­bami gospodarki narodowej. Koncepcja badań wokół wybranych problemów węzłowych i resortowych pozostaje w poważnym stopniu w sferze teorii3. Na potwierdzenie po­wyższej oceny można przytoczyć fakty rzadkich przypadków zakupów – wykorzystania licencji Politechniki Warszawskiej, w której koncentruje się znaczna ilość wysoko oce­nianej części kadry naukowo-technicznej. Sprawozdania z wyników badań naukowych, szczególnie w sferze ich wykorzystania – wdrożenia do praktyki przemysłowej są często

__________________________________________________________________________

3Przy tym fragmencie na lewym marginesie odręczna pionowa kreska.

1 Klemens Szaniawski (1925-1990) – filozof, logik, prof nadzwyczajny od 1968 r., prof. zwyczajny od 1977 r, pracownik naukowy UL (1945-1948), UW (1949-1990), dziekan Wydziału Filozoficznego/Nauk Społecznych UW (1967-1970), kierownik Zakładu Logiki Instytutu Filozofii UW (1972-1990). Przewodniczący Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN (1981-1984). Działacz „Solidarności”, w 1984 r, został wybrany na rektora UW, ale minister nauki i szkolnictwa wyższego nie zatwierdził jego wyboru.

2 Prawdopodobnie Janusz Ziólkowski (1924—2000) – socjolog, prof. nadzwyczajny od 1972 r., rektor UAM (1981-1982), usunięty przez władze. Uczestnik obrad okrągłego stołu po stronie „Solidarności”, sekretarz stanu ds. sto­sunków międzynarodowych w Urzędzie Rady Ministrów (1991-1992), szef Kańeelarii Prezydenta RP (1991-1995).

________________________________________________________________________

po prostu blefem, a część rozwiązań jest znana w nauce światowej. Wiele placówek naukowych ze środków państwowych rozwija tzw. własne badania naukowe, niestanowiące podstawowego zapotrzebowania gospodarki narodowej z perspektywą szybkiego wykorzystania, np. Zakład Biologii Wód w Krakowie prowadzi badania potoków gór­skich, zamiast podjąć badania ścieków i zanieczyszczeń Wisły w regionie krakowskim z uwzględnieniem wpływu kombinatu Huty im. Lenina na zanieczyszczenie tej rzeki.

Od czasu wprowadzenia stanu wojennego prezes PAN – prof. Al[eksander] Gieysztor utrzymuje rozległe i ożywione kontakty m.in. z rodzinami osób aresztowanych i interno­wanych i uchodzi w tym środowisku za obrońcę ich interesów. Al[eksander] Gieysztor, tkwiąc bezpośrednio w opozycji politycznej, przejmuje inicjatywy tego środowiska, pre­zentując je jako pozytywne – pozorowane działania PAN.

W tych warunkach, szczegól­nie w placówkach nauk społecznych PAN i UW, powstał sojusz kadry o poglądach dog­matycznych, rewizjonistycznych i związanych z nimi skorumpowanych karierowiczów. Funkcjonowanie powyższego sojuszu jest zręcznie sterowane przez wytrawnych graczy politycznych, wśród których wymieniany jest prof. Afndrzej] Werblan. W środowisku naukowym od dłuższego czasu trwa ostra walka polityczna. Kapitulaństwo i ugodowość niektórych partyjnych środowisk naukowych, głównie w PAN (łnstytut Historii, Filo­zofii i Socjologii, Badań Literackich, Podstawowych Problemów Techniki czy Chemii Fizycznej) i uniwersytetach (Uniwersytet Warszawski, Jagielloński, Łódzki czy Wroc­ławski), z antykomunizmem i rewizjonizmem sprzyjało powstawaniu i umacnianiu się wpływów opozycji antysocjalistycznej.

Aktualna działalność polityczno-organizacyjna organizacji partyjnych, względnie jej brak, jak np. KZ PZPR przy PAN, KZ PZPR przy MNSzWiT oraz w bardzo wielu placówkach naukowych, głównie nauk społeczno-politycznych, zmierza do utrwalenia negatywnych procesów w rozwoju sytuacji społeczno-politycznej.

W celu przezwyciężenia kryzysu w organizacjach partyjnych niezbędny jest pro­gram, w tym m.in. w zakresie ostrej walki politycznej.

Struktura organizacyjna i obsada personalna stanowisk kierowniczych centralnej administracji PAN, w szkołach wyższych oraz placówkach naukowych, szczególnie z dyscyplin ideologicznych i społeczno-politycznych, wywołuje bardzo poważne za­strzeżenia. Utrudnia ona, a nawet niejednokrotnie uniemożliwia realizację polityki partii w warunkach stanu wojennego.

Przykładem błędnej polityki w tym zakresie może być powierzenie funkcji prezesa PAN prof. Aleksandrowi] Gieysztorowi oraz utrzymywa­nie 15 wiceministrów, 12 generalnych dyrektorów itp. Średnio około 10-15% pracowni­ków naukowych PAN zatrudnionych jest na dwóch etatach, podobnie jak prezes PAN na stanowisku dyrektora Zamku Królewskiego. Zdecydowana większość placówek PAN zatrudnia pracowników w różnych miastach, np. w Krakowie, Wrocławiu, Gdańsku, Szczecinie itp.

W zasadzie wszyscy członkowie rzeczywiści i korespondenci PAN po ukończeniu 70. roku życia i przejściu na emeryturę do śmierci posiadają zawartą umowę zlecenie na kwotę 2 tyś. złotych w macierzystej placówce, np. prof. J[an] Kielanowski w Instytucie Fizjologii i Żywienia Zwierząt PAN.

Aktualna sytuację społeczno-polityczną charakteryzują m.in. następujące przykłady:

-w miesiącu styczniu br. dr Ryszard Herczyński oraz prof. Wł[adysław] Fiszdon wysunęli inicjatywę opracowania dokumentu w imieniu Polskiej Akademii Nauk do prezesa Rady Ministrów – W[ojciecha] Jaruzelskiego na temat zjawisk kryzysowych, przebudowy życia społecznego i wyprowadzenia kraju na drogę rozwoju. Do opraco­wania dokumentu zostali dodatkowo włączeni: prof. W[acław] Gajewski, Z[ofia] Kie-lan-Jaworowskas Wl[adysław] Kunicki-Goldfinger t St[efan] Morawski. Dokument był wielokrotnie korygowany na posiedzeniach wąskiego Prezydium PAN. Ostateczne jego brzmienie zmierza do utrzymania stanu posiadania bez jakichkolwiek zmian organiza­cyjnych, strukturalnych, czy też personalnych. Uważają oni projekt ustawy o Polskiej Akademii Nauk jako doskonały (samorządność, niezależność, wybór władz, państwo jedynie przydziela środki materialne).

Autorzy dokumentu za wszelką cenę dążą, żeby materiał do W[ojciecha] Jaruzelskiego został przekazany przed Plenum KC PZPR i mógł stanowić wyraz zewnętrzny aktywnego uczestnictwa PAN w przemianach społecznych w Polsce. Jest to jaskrawy przykład działalności pozorowanej, obliczonej na efekt propa­gandowy, mający również na celu stępienie krytycznych wystąpień na plenum przeciw­ko anty socjalistycznej działalności grup opozycyjnych w PAN i UW;

– na początku miesiąca lutego br. odbyły się zebrania grupy 48 członków PZPR „kor­poracji” PAN (na ogólną liczbę 80), podczas których grupowy, prof. Jan Rychlewski, zaproponował projekty uchwał partyjnych. Ponieważ dokumenty posiadały charakter marksistowski i pozytywnie oceniały działalność WRON, zostały poddane ostrej krytyce. Wyłoniono następnie komisję, z przewodniczącym prof. K[azimierzem] Zielińskim oraz członkami St[efanem] Żółkiewskim, Wł[adyslawem] Markiewiczem, Jfózefem] Pajest-ką, M[irosławem] Mossakowskim, H[enrykiem] Chołajem3, którą kierował A[ndrzej] Werblan za pośrednictwem Wł[adysława] Markiewicza (większość członków komisji tego faktu nie zna).

Pracę komisji cechowała ostra wymiana poglądów. Projekt uchwały zaproponowany przez St[efana] Żółkiewskiego posiada wiele cech rewizjonistycznych (m.in. neguje po­trzebę wprowadzenia stanu wojennego – patrz załącznikb);

– w ostatnich dniach prof. Wł[adysław] Markiewicz zwrócił się do komisarza wo­jennego przy PAN gen. Dzipanowa4 w sprawie wyrażenia zgody na zorganizowanie panelowej dyskusji politycznej przed Plenum KC PZPR. Na uwagę zasługuje fakt, że Wł[adysław] Markiewicz nie posiadał sprecyzowanego programu oraz listy uczestników i w tych warunkach nie mógł uzyskać zgody na jej zorganizowanie;

-z innych inicjatyw na uwagę zasługuje projekt nowego „apelu” Władysława] Fiszdona i Stfefana] Kieniewicza (członkowie Prezydium PAN) w sprawie zniesienia stanu wojennego. Projekt apelu ma być zgłoszony w dniu 25 II br. na posiedzeniu Pre­zydium PAN;

  • w dniu 4 II br. dyrektor Instytutu Badań Literackich prof. R[yszard] Górski wystą­pił z wnioskiem do sekretarza naukowego PAN prof. Zfdzisława] Kaczmarka w sprawie przyznania etatu docenta J[anowi] J[ózefowi] Lipskiemu. Z podobnym wnioskiem do
  • ______________________________________________________________

b Załącznik nie jest publikowany w tej edycji.

-‚ Henryk Chołaj (ur. 1927) – ekonomista, prof. nadzwyczajny od 1968 r., prof. zwyczajny od 1972 r., pracownik naukowy SGPiS/SGH od 1949 r., dyrektor Instytutu Ekonomii Politycznej SGPiS (1977-1979). Członek kore­spondent PAN od 1973 r., zastępca sekreatarza Wydziału I Nauk Społecznych PAN od 1972 r., zastępca sekretarza naukowego PAN od 1982 r., członek Prezydium PAN (1975-1980). Członek PZPR (1949-1990). 4 Rudolf Dzipanow (ur. 1921) – żołnierz LWP, historyk, gen. brygady od 1966 r., przewodniczący Komisji Historycznej Zarządu Głównego /BoWiD, pełnomocnik – komisarz Komitetu Obrony Kraju w PAN (13 Xli 1981 — 25 VII 1983), pełnomocnik ministra obrony narodowej przy Prezydium PAN.

___________________________________________________________________

sekretarza naukowego PAN w dniu 8 II br. wystąpił dyrektor Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN prof. J. [Ignacy] Malecki o przyznanie docenta R[yszardowi] Herczyńskiemu. W tym też okresie Instytut Historyczny PAN zgłosił do Wydziału Nauk Społecznych i Biura Współpracy Naukowej z Zagranicą wniosek o wyjazd za granicę J[erzego] Jedlickiego, celem wzięcia udziału w Światowym Kongresie Historycznym w Budapeszcie. Osobom zwolnionym z Instytutu Planowania i Rządowego Centrum Informacyjnego Komisji Planowania po wprowadzeniu stanu wojennego zaproponowa­na została praca naukowa w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN, w którym funkcję wicedyrektora pełni prof. A[ndrzej] Trzeciakowski5 – zdecydowany przeciwnik socjali­stycznych stosunków społecznych, były osobisty konsultant L[echa] Wałęsy.

Powyższe inicjatywy konsekwentnie zmierzają do otoczenia szczególną opieką osób i środowisk zaangażowanych w walkę przeciwko socjalistycznym stosunkom społecz­nym w Polsce. Zmierzają one również do zaabsorbowania władz politycznych i admini­stracyjnych sprawami, które nie sprzyjają normalizacji stosunków społecznych.

Wnioski

system nauki polskiej wymaga znacznych reform. Potencjał naukowy winien słu­żyć nauce oraz interesom państwa i społeczeństwa.

W Polskiej Akademii Nauk wska­zane jest rozdzielenie organizacyjne części korporacyjnej PAN (Zgromadzenie Ogólne, wydziały, komitety i towarzystwa naukowe) od części naukowo-badawczej. Centrum Badań Naukowych zajmowałoby się zarządzaniem placówkami naukowymi zgodnie i interesem państwa polskiego, jak np. na Węgrzech i we Francji;

w środowisku naukowym niezbędne jest natychmiastowe przystąpienie do weryfi­kacji kadr i zmiany programów badawczych oraz metod ich finansowania;

-wskazanym jest powołanie komisji rządowej, która przy udziale organizacji partyj­nych oceni działalność PAN i sformułuje wnioski w zakresie uczestnictwa PAN w roz­woju społeczno-gospodarczym Polskic.

_______________________________________________________

Źródło: AIPN, 0236/454, t. 4, k. 194-198, mps.

‚ Poniżej brak autora, podpisów.

5 Witold Andrzej Trzeciakowski (1926-2004) – ekonomista, prof. nadzwyczajny od 1971 r., prof. zwyczajny od 1978 r., pracownik naukowy UL (1969-1980), Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN (1981-1989). Ekspert „Solidarności”, członek Prymasowskiej Rady Społecznej (l 981 -l 984), minister w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, przewodniczący Rady Ekonomicznej (1989-1990).

Źródło: Spętana Akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL. Materiały Służby Bezpieczeństwa (1967–1987), tom 1. Wybór, wstęp i opracowanie Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski, Warszawa 2009,.Wydawnictwo: IPN