Stanisław Nahlik – wybitny prawnik, prof. UJ, z dużym oddaniem wspierał SB jako TW „Wiśniewski”

Stanisław Nahlik w Wikipedii

Stanisław Edward Nahlik (ur. 8 maja 1911 we Lwowie, zm. 5 listopada 1991Krakowie) – prawnik, profesor prawa międzynarodowego na Uniwersytecie Jagiellońskim, znawca zagadnień ochrony dóbr kultury, prawa dyplomatycznegoprawa traktatów. Członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Ukończył Uniwersytet Jana Kazimierza1933 uzyskując tytuły magistra prawa i magistra nauk dyplomatycznych. Był następnie asystentem na UJK u profesora Ludwika Ehrlicha, a od 1936pracował w służbie dyplomatycznej. W czasie II wojny światowej pracował w Poselstwie RP wBernie.

Od 1946 przebywał w kraju. W 1948 uzyskał stopień na UJ doktora za pracę Prawo rozrodczości na tle nauki o stosunkach międzynarodowych. Z pracy w MSZ został zwolniony w 1949. Pracował następnie w Akademii Nauk Politycznych (do 1950) i w Ministerstwie Kultury i Sztuki, zajmując się m. in rewindykacją dzieł sztuki zagrabionych w czasie II wojny światowej przez NiemcyZSRR[1].

Od 1957 pracował jako sekretarz naukowy Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych oraz wSzkole Głównej Służby Zagranicznej. Od 1958 miał stopień docenta. Od 1959 do 1962 był profesoremUniwersytetu Mikołaja Kopernika, a następnie Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Uzyskał doktoraty honoris causa Uniwersytetu RuhryBochum i Uniwersytetu w Bordeaux.

Był delegatem Polski na konferencje międzynarodowe w 19681969Wiedniu, podczas których wynegocjowano i przyjęto Konwencję wiedeńską o prawie traktatów.

latach 80. XX wieku uczestniczył w negocjacjach[2]Adamem Czartoryskim w sprawie przekazania narodowi kolekcji Czartoryskich będącej częścią Muzeum Narodowego w Krakowie.

Wieloletni prezes krakowskiego oddziału Towarzystwa Polsko-Austriackiego[3]. Poza działalnością naukową był znany jako wybitny znawca dzieł Szekspira.

———–

Zarys historii nauki i nauczania prawa międzynarodowego publicznego

na Uniwersytecie Jagiellońskim w XX w.

serwis Zakładu Prawa Międzynardowego Publicznego UJ

Jeden z najwybitniejszych uczniów profesora Ehrlicha – Stanisław Edward Nahlik – w latach 1933-36 asystent w Katedrze Prawa Narodów Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, pierwsze lata aktywności zawodowej poświęcił czynnej służbie dyplomatycznej, obejmując w 1939 roku stanowisko attaché w poselstwie w Bernie.

Dwa lata po odwołaniu do kraju w 1946 roku, S. Nahlik uzyskuje na Wydziale Prawa UJ stopień doktora na podstawie rozprawy Prawo rozrodczości na tle nauki o stosunkach międzynarodowych, której promotorem jest L. Ehrlich. Względy polityczne przesądzają o usunięciu S. Nahlika z Ministerstwa Spraw Zagranicznych w 1949 roku.

Zdobyta przez niego praktyczna wiedza z zakresu prawa dyplomatycznego determinuje później jeden z głównych kierunków zainteresowań naukowych profesora. Do kręgu dziedzin, w których stał się S. Nahlik niekwestionowanym autorytetem naukowym należy również problematyka międzynarodowej ochrony dób kulturalnych, do czego w dużym stopniu przyczyniła się praca w Biurze Rewindykacji i Odszkodowań Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz w Centralnym Zarządzie Muzeów i Ochrony Zabytków. Do najważniejszych prac w dorobku naukowym profesora należy monografia na podstawie której S. Nahlik uzyskał stopień docenta – Grabież dzieł sztuki. Rodowód zbrodni międzynarodowej w której autor poddał wnikliwej analizie zarówno materiały źródłowe, w szczególności dokumentację konferencji haskich z lat 1866, 1907, 1954, jak również literaturę z innych dziedzin nauki z zakresu ochrony dzieł sztuki. Wynikiem tych badań było ustalenie treści podstawowych norm zwyczajowego prawa międzynarodowego w zakresie ochrony dzieł sztuki.

Od 1962 roku profesor S. Nahlik związał się z Uniwersytetem Jagiellońskim obejmując katedrę Prawa Międzynarodowego Publicznego. Dbając o wysoką jakość procesu dydaktycznego opublikował profesor Wstęp do nauki prawa międzynarodowego (1967) będący zarysem historycznym rozwoju tej gałęzi prawa ułatwiającym zrozumienie funkcjonowania instytucji międzynarodowych. Kolejne prace naukowe pozostają w związku z dotychczasową aktywnością zawodową S. Nahlika –Narodziny nowoczesnej dyplomacji (1971) ukazują w szerokiej perspektywie historycznej proces kształtowania się prawa dyplomatycznego, natomiast Kodeks prawa traktatów (1976) jest efektem uczestnictwa S. Nahlika w składzie delegacji polskiej na wiedeńską konferencję w sprawie prawa traktatowego w 1968 i 1969 r.

Niewątpliwą zasługą S. Nahlika dla Katedry Prawa Międzynarodowego było umiejętne wykorzystanie własnej uznanej pozycji w świecie nauki prawa międzynarodowego dla otwarcia jej na kontakty międzynarodowe, czego wyrazem było m.in. zorganizowanie w Uniwersytecie Jagiellońskim europejskiej edycji seminarium prawa humanitarnego w 1979 roku czy też nawiązanie bliskiej współpracy z ówczesnym rektorem Uniwersytetu Ruhry w Bochum profesorem Knutem Ibsenem. Organizowane w dwuletnim cyklu polsko-niemieckie seminaria poświęcone współczesnym problemom prawa międzynarodowego stanowią forum wymiany poglądów pomiędzy studentami jak i pracownikami naukowymi obu uczelni, a od niedawna także Uniwersytetu Wrocławskiego i Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.

Liczni wychowankowie i współpracownicy profesora Nahlika mają istotny udział w rozwoju nauki prawa międzynarodowego podejmując w swoich pracach problemy współcześnie interesujące prawników internacjonalistów.

———–

Warto przytoczyć kilka przykładów TW, którzy przez wiele lat z dużym oddaniem wspierali działania SB, a których współpraca zakończyła się właśnie w latach osiemdziesiątych.

Wniosek o zaniechanie współpracy z tajnym współpracownikiem o pseudonimie „Wiśniewski” został złożony przez mjr. Alfreda Korzeniowskiego 23 października 1981 r. Jako przyczynę podano jego wiek (71 lat!) i stan zdrowia. Jednocześnie wnioskowano o przechowywanie jego materiałów przez 25 lat’.

Pod pseudonimem „Wiśniewski” krył się docent, a później profesor i kierownik Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego UJ Stanisław Nahlik.

Chociaż dokumenty świadczą, że Nahlik miał już wcześniejsze kontakty z SB, to jednak formalny werbunek nastąpił 28 marca 1965 r., podczas spotkania w kawiarni „Marago” przy ul. Zwierzynieckiej. Wtedy właśnie przyjął pseudonim, prosząc jednocześnie rozmawiającego z nim oficera o „załatwienie telefonu dla siebie, bo ma tylko towarzyski”.

Po jego „działalności” pozostały dwa obszerne tomy „Teczki pracy” obejmujące doniesienia zarówno na kolegów z UJ, jak i na obcokrajowców, a także wiele komentarzy do aktualnych wydarzeń politycznych (np. wojny izraelsko-arabskiej w 1967 r., Marca ’68), sprawozdania (także rękopiśmienne) z konferencji i spotkań z zagranicznymi dyplomatami itp.

Za swoją działalność Nahlik otrzymywał różnego rodzaju gratyfikacje, głównie pieniężne. Nie bez zdziwienia pisał o tym w charakterystyce TW „Wiśniewskiego” oficer zamykający w 1981 r. współpracę: „Mimo wysokiej pozycji społecznej chętnie przyjmował nawet niewielkie kwoty wynagrodzenia”.

w: Naukowcy władzy, władza naukowcom. Studia pod redakcją Piotra Franaszka. IPN. Warszawa 2010

Piotr Franaszek- Agentura Służby Bezpieczeństwa na Uniwersytecie Jagiellońskim w latach osiemdziesiątych…

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: